မသူေတာ္အတြက္ သတင္းေကာင္း

ဆာဘ္ေတြဟာ ဂြင္ရွာေနတာ ၾကာပါၿပီ။ မထင္မွတ္ဘဲ ဆာဘ္ေတြ အတြက္ ဂြင္ေတြ႕သြားေစတာကေတာ့ ၁၉၉၄ နွစ္လယ္ေလာက္မွာ ထျဖစ္တဲ့ ရဝမ္ဒါဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ပါ။ ၃ လ ေလာက္အတြင္း လူသိန္းခ်ီ ျဖဳတ္ခနဲသတ္ျဖတ္ခံရတဲ့ ရဝမ္ဒါဂ်င္ႏိုဆိုဒ္မွာ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြဟာ ရွက္စရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ကို တာဝန္မဲ့ခဲ့ပါတယ္။ ဘလ္ဂ်ီယန္ကဆိုရင္ UN တပ္အျဖစ္ေစလႊတ္ထားတဲ့ သူ႔စစ္သားေတြကို ျပန္လည္႐ုပ္သိမ္းခဲ့ၿပီး ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈႀကီးကို မ်က္ႏွာလႊဲ ခဲပစ္လုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီအျဖစ္ေတြကိုၾကည့္ၿပီး စိတ္အားတက္ၾကြေနသူေတြကေတာ့ ဆာဘ္ေခါင္းေဆာင္ေတြပါ။ ေဘာ့စ္နီးယားနဲ႔ ပတ္သတ္ရင္လည္း US အပါအဝင္ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြဟာ အျပတ္အသတ္စစ္တိုက္ဖို႔စိတ္မဝင္စားဘဲ ဟိုနားနည္းနည္း ဒီနားနည္းနည္းေလာက္ပဲ အကန္႕အသတ္နဲ႔ ကိုင္တြယ္ေနတာမို႔ ဆာဘ္ေတြဘက္က တစ္ခုခုကို ျပတ္ျပတ္သားသားလုပ္ပစ္ခ်င္ရင္ လုပ္ပစ္လို႔ရတယ္လို႔ ဆာဘ္ေတြ ဘက္က တြက္ဆမိလိုက္ပါတယ္။
ဆာဘ္ေတြရဲ႕ တြက္ဆမႈဟာ ေသြးထြက္ေအာင္ မွန္ပါတယ္။ ဟာ…ေသြးထြက္ရံုေလာက္ဘယ္ကမလဲ ေသြးပင္လယ္ေဝသည္အထိကို မွန္ပါေတာ့ တယ္။ ဆာဘ္ေတြလက္ခ်က္နဲ႔ ေသြးပင္လယ္ေဝသြားတဲ့ ေနရာကေတာ့ ေဘာ့စ္နီးယားအေရွ႕ပိုင္း ဆရက္ဘရက္နီဆာဆိုတဲ့ ျမိဳ႕ေလးပါပဲ။

ဆရက္ဘရက္နီဆာ
စစ္မျဖစ္ခင္တုန္းက ဆရက္ဘရက္နီဆာဆိုတဲ့ျမိဳ႕ေလးဟာ ေတာင္ၾကားခ်ိဳင့္ဝွမ္းထဲမွာရွိတဲ့ အပန္းေျဖစခန္းျမိဳ႕ေလးပါ။ ျမိဳ႕ေလးဟာ စိမ္းအုပ္ေနတဲ့ သစ္ပင္ေတြ အံု႔အံု႔ဆိုင္းဆိုင္း ေတာင္ေပၚေလ လတ္လတ္ဆတ္ဆတ္ တျဖဴးျဖဴးနဲ႔ အင္မတန္သာယာပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာဆိုရင္ေတာ့ ကေလာလိုျမိဳ႕ေလးမ်ားျဖစ္ေနမလား။ ၁၉၉၂ စစ္ပြဲစစခ်င္း ဒီျမိဳ႕ေလးဟာ ဆာဘ္ေတြရဲ႕ သိမ္းပိုက္ျခင္းကို ခံခဲ့ရပါတယ္။ သိပ္မႀကာခင္ လပိုင္းအတြင္း ေဘာ့စ္နီးယားတပ္မေတာ္က တန္ျပန္ထိုးစစ္ဆင္ႏႊဲၿပီး ျပန္သိမ္းလိုက္ပါတယ္။ ဒီမွာတင္ ေဘာ့စ္နီးယားအေရွ႕ျခမ္းက မြစ္ဆလင္မ္ဒုကၡသည္ေတြဟာ ဆရက္ဘရက္နီဆာမွာ လာေရာက္ခိုလႈံေနခဲ့ၾက တာပါ။ (ဒီအေႀကာင္းေတြ အပိုင္း ၁၀ မွာ ပါပါတယ္။)
၁၉၉၃ ခုနွစ္ မွာ ဆာဘ္ေတြက ျမိဳ႕ကိုျပန္သိမ္းခါနီးဆဲဆဲမွာ UN က safe zone ေႀကျငာလိုက္လို႔ ဆာဘ္ေခါင္းေဆာင္ေတြေဒါကန္ၿပီး ျမိဳ႕ကို ပိတ္ဆို႔ထားတာပါ။ ဝင္ေတာ့ မတိုက္ရဲပါဘူး။ (ဒီအေၾကာင္း အပိုင္း ၁၉ မွာ ျပန္ၾကည့္ပါ။)
ဆရက္ဘရက္နီဆာဟာ ၁၉၉၃ ကေန ၁၉၉၅ အထိ ေတာက္ေလ်ွာက္ပိတ္ဆို႔ခံရၿပီး ျမိဳ႕မွာခိုလႈံေနသူ မြစ္ဆလင္မ္ ၄ ေသာင္းေက်ာ္ဟာ ငတ္တလွည့္ျပတ္တလွည့္ ေရမရွိမီးမရွိ ေနေနရတာပါ။ သူတို႕အတြက္ အသတ္မခံရတာကိုပဲ ကံေကာင္းလွၿပီမဟုတ္လား။
UN ကားတန္းနဲ႔ေရာက္လာတဲ့ ရိကၡာေတြကိုသာ မဝေရစာစားေနရတဲ့့ ဆရက္ဘရက္နီဆာခိုလႈံသူေတြကို ငတ္ေသေအာင္ ဆာဘ္ေတြက ျမိဳ႕အဝင္ကားလမ္းေတြမွာ မိုင္းေထာင္ၿပီး ရိကၡာပို႔မရေအာင္ လုပ္ထားပါသတဲ့။ ဆရက္ ဘရက္နီဆာက ေဘာ့စ္နီးယန္းေတြကလည္း မေခပါဘူး။ အေပါ့စား လက္နက္ေတြကို ပဲ ကိုင္ေဆာင္ထားေပမယ့္ ျမိဳ႕ကိုဝိုင္းထားတဲ့ ဆာဘ္တပ္ေတြကို လ်ွိဳ႕ဝွက္ျဖတ္ေက်ာ္ကာ ျမိဳ႕အနီးအပါးက ဆာဘ္ေတြေနထိုင္ရာရြာေတြကို ဝင္တိုက္ေလ့ရွိပါတယ္။ တခ်ိန္တုန္းက ဒီရြာေတြဟာ မြစ္ဆလင္မ္ေတြရဲ႕ ရြာေတြျဖစ္ၿပီး အခုေတာ့ဆာဘ္အလံတလူလူလႊင့္လ်က္ ေမာင္ပိုင္စီးခံထားရတာကိုျမင္တဲ့အခါ မြစ္ဆလင္မ္တပ္ေတြဟာ နာက်ည္္းစိတ္ကိုမထိန္းႏိုင္ဘဲ ရက္ရက္စက္စက္ လုပ္ခဲ့တာေတြလည္းရွိပါတယ္။
ဥပမာ –
– ၁၉၉၂ ဇြန္လမွာ Ratkovic ရြာမွာ ဆာဘ္အရပ္သား ၂၀ ေက်ာ္ကို သတ္ျဖတ္ပစ္ခဲ့။
– ၁၉၉၃ ဇန္နဝါရီလ ၇ ရက္ ေအာ္သိုေဒါက္စ္ ခရစ္စမတ္ေန႔ႀကီးမွာ Kravica ဆိုတဲ့ ဆာဘ္ရြာကိုဝင္တိုက္ၿပီး ဆာဘ္စစ္သား၊ အရပ္သား ၄၀၀ ေလာက္
ကို သတ္ပစ္ခဲ့ပါတယ္။ တိုက္ပြဲၿပီးေတာ့ ရြာကိုလည္းမီး႐ိႈ႕ပါတယ္။ မြစ္ဆလင္မ္ ေတြဘက္က လုပ္ပစ္တာပါ။ ပြဲၿပီးေတာ့ အဲဒီ မြစ္ဆလင္မ္တပ္မွဴးလည္း ခံု႐ံုးတင္ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ခံရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အယူခံ႐ံုးမွာ ျပန္လြတ္ပါတယ္။
ဆာဘ္ေတြက အဲလိုလာတိုက္တဲ့ မြစ္ဆလင္မ္ေတြကို ျပန္လိုက္တိုက္ ေတာ့ မြစ္ဆလင္မ္ေတြက ဆရက္ဘရက္နီဆာထဲကို ျပန္ေျပးဝင္ပါတယ္။ UN safe zone ထဲျဖစ္ေနေတာ့ ဆာဘ္ေတြဘက္က ဆက္မလိုက္ရဲေတာ့ပါဘူး။ ၿမိဳ႕ထဲမွာရွိတဲ့ UN တပ္ေတြအေနနဲ႔ကလည္း ရိကၡာရခ်င္လို႔ ထြက္တိုက္ေနရတဲ့ မြစ္ဆလင္မ္ေတြရဲ႕ အျဖစ္ကိုစာနာေတာ့ မတားရက္ပါဘူး။ UN တပ္ေတြကိုယ္တိုင္ ငတ္ေတာ့မတတ္ျဖစ္ေနတာေလ။

ေဆြးေႏြးပြဲေတြ အတြင္းက
ဆရက္ဘရက္နီဆာ

စစ္ရပ္ဆဲေရးအတြက္ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြဘက္က ဦးစီးဦးေဆာင္လုပ္ၿပီးဆာဘ္နဲ႔ ေဘာ့စ္နီးယန္းေတြအႀကား ေဆြးေႏြးပြဲေတြကို မၾကာခဏ လုပ္ေပး ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီေဆြးေႏြးပြဲေတြမွာ ဆရက္ဘရက္နီဆာဟာ မပါမျဖစ္ကိစၥပါ။
အထူးသျဖင့္ ျမိဳ႕ကို လံုးဝပတ္ခ်ာလည္ဝိုင္းထားတဲ့ ဆာဘ္ေတြဟာ ဆရက္ဘရက္နီဆာအတြက္ ရိကၡာေထာက္ပံ့တဲ့ လမ္းေၾကာင္းကို အပိတ္အဖြင့္ ကစားၿပီး ေဆြးေႏြးပြဲေတြမွာ အသာစီးယူေလ့ရွိပါတယ္။
ဥပမာ-ႏိုင္ငံအေနာက္ပိုင္းက ေနရာတခ်ိဳ႕မွာ ဆာဘ္တပ္ေတြပိတ္မိ ေနလို႔ အပစ္အခတ္ရပ္ခ်င္ရင္ မဆီမဆိုင္ ဆရက္ဘရက္နီဆာရဲ႕ ရိကၡာပို႔လမ္း ေႀကာင္းကိုပိတ္ဆို႔ၿပီး အပစ္ရပ္ဖို႔ေတာင္းဆိုတာမ်ိဳးအထိ ဆာဘ္ေတြက လုပ္တတ္
ပါတယ္။ အပိတ္ဆို႔ခံလူထုကို ဓါးဆာခံလုပ္တဲ့သေဘာပါ။ ေဘာ့စ္နီးယန္းတပ္မွဴးေတြဟာ မႀကာခဏ ဒီလို လုပ္ခံရတာမ်ားေတာ့ ဆရက္ဘရက္နီဆာကို ထိန္းထားရတာ ဝန္ထုပ္ဝန္ပိုးတခုလို ျဖစ္လာပါတယ္။ ေဆြးေႏြးပြဲျဖစ္ေျမာက္ေအာင္ ေစ့စပ္ညွိႏႈိင္းေပးတဲ့ နိုင္ငံေရးသမားတခ်ိဳ႕ကလည္း ဆာဘ္ေတြပတ္ခ်ာလည္ ဝိုင္းထားတဲ့ ဆရက္ဘရက္နီဆာဟာ ေဆြးေႏြးပြဲေတြ ေရွ႕ဆက္တိုးမရေအာင္ဟန္႕တားထားတယ္လို႔ျမင္ေနၾကတာပါ။
နယ္ေျမပိုင္နက္အေၾကာင္းေျပာတာနဲ႔ ဆရက္ဘရက္နီဆာဟာ ဖယ္ရွားမရတဲ့ ဆူးတေခ်ာင္းသဖြယ္ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒီျငိမ္းခ်မ္းေရးပြဲစားႏိုင္ငံေရးသမားေတြဟာ ေဘာ့စ္နီးယားကိစၥကို ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈ အျဖစ္မျမင္ဘဲ ျပည္တြင္း စစ္အျဖစ္ျမင္တာေၾကာင့္ ဆရက္ဘရက္နီဆာ က်ဆံုးသြားရင္လည္း ေကာင္းသား ဆိုၿပီး ႀကိတ္ဆုေတာင္းေနၾကပါသတဲ့။ ေဘာ့စ္နီးယားတပ္မေတာ္ရဲ႕ လ်စ္လ်ဴ႐ႈမႈနဲ႔ ေဆြးေႏြးပြဲက ႏိုင္ငံေရးသမားေတြရဲ႕ အျမင္ေမွာက္မွားမႈေတြဟာ ဆာဘ္ေတြရဲ႕ ဂြင္ရွာမႈနဲ႔ ေပါင္းလိုက္ တဲ့အခါ ဆရက္ဘရက္နီဆာဟာ ဒုတိယကမ႓ာစစ္ေနာက္ပိုင္း ဥေရာပေျမမွာ အႀကီးမားဆံုး အရပ္သားေတြ အသတ္ျဖတ္ခံရတဲ့ ေနရာျဖစ္လာခဲ့ပါေတာ့တယ္။

ေသြးတိုးစမ္းမႈမွသည္ ေသြးပင္လယ္သို႔
ဆာဘ္ေတြအေနနဲ႔ ၁၉၉၄ ကေန ၁၉၉၅ အထိ ေတာက္ေလ်ွာက္ ေသြးတိုးစမ္းမႈေတြ လုပ္ေနခဲ့တာပါ။ ၁၉၉၅ ေမလမွာ ဆာဘ္ေတြဟာ safe zone ေတြကို အေျမာက္နဲ႔ပစ္လို႔ NATO က ဆာဘ္ေတြရဲ႕ အေျခစိုက္ Pale ျမိဳ႕က စစ္စခန္းေတြနဲ႔ ခဲယမ္းသိုေလွာင္႐ံုေတြကို ဗံုးႀကဲပါတယ္။
ဆာဘ္ေတြက UN တပ္သား ၃၀၀ ေက်ာ္ကို ဖမ္းဆီးၿပီး စစ္စခန္းေတြနဲ႔ ခဲယမ္းဂိုေထာင္ေတြမွာ ႀကိဳးနဲ႔ခ်ည္ခ်ဳပ္ထားၿပီး ဗံုးႀကဲတာကို ရပ္ဖို႔ အားထုတ္ ပါတယ္။ ဆာဘ္ေတြအေနနဲ႔ ဒီလို မ်က္ႏွာေျပာင္ေျပာင္နဲ႔ လုပ္ေနေပမယ့္ NATO ဘက္က full-scale မတံု႔ျပန္တဲ့အေပၚ ဆာဘ္ေတြဟာ အတင့္ရဲလာပါတယ္။ ဆာဘ္ေတြဟာ သူတို႔လုပ္ခ်င္တဲ့အလုပ္ကိုလုပ္ဖို႔ အေျခအေနနဲ႔ အခ်ိန္ အခါ အားလံုးသင့္ေလ်ာ္တိုက္ဆိုင္ေနၿပီလို႔ တြက္ဆလိုက္ပါတယ္။
ဒီလိုနဲ႔ ၁၉၉၅ ဇူလိုင္ ၁၁ ရက္မွာ…

ငရဲခန္း၏ ေအာက္ဆံုးထပ္တံခါးဆြဲဖြင့္ျခင္း
၁၉၉၅ ခုႏွစ္ ဇူလိုင္ ၁၁ မွာ ဆရက္ဘရက္နီဆာကို ဝိုင္းရံပိတ္ဆို႔ထားတဲ့ ဆာဘ္တပ္ဖြဲ႕ေတြဟာ UN ရဲ႕ ခံစစ္လိုင္းကို ျဖတ္ေက်ာ္ၿပီး ျမိဳ႕ ကို တိုက္ခိုက္သိမ္းပိုက္ လိုက္ပါတယ္။ ေဆးအျဖဴသုတ္ထားတဲ့ ခံကတုတ္ထဲက UN တပ္သားေတြဟာ အေျမာက္ေတြ တဒိန္းဒိိ္န္းပစ္ၿပီးခ်ီတက္လာတဲ့ ဆာဘ္တင့္ကားေတြကို မတားဆီးႏိုင္ပါဘူး။ UN တပ္ေတြဟာ ဆာဘ္ေတြဆီမွာ လက္နက္ခ်လိုက္ရၿပီး ေသနတ္ခဲယမ္းလို စစ္သံုးပစၥည္းသာမက UN တပ္ရဲ႕အမွတ္အသား ခေမာက္ျပာေတြကိုပါ အပ္ႏွံလိုက္ရပါတယ္။
ဆရက္ဘရက္နီဆာမွာရွိတဲ့ မြစ္ဆလင္မ္တပ္ေတြဟာလည္း safe zone သေဘာတူညီခ်က္အရ လက္နက္ေတြကို UN တပ္ဆီ အပ္ႏွံထားတဲ့အတြက္ ဆရက္ဘရက္နီဆာဟာ အလြယ္တကူပဲ ဆာဘ္ေတြလက္ထဲကို ေရာက္သြား ပါေတာ့တယ္။ ျမိဳ႕ကို သိမ္းၿပီးတဲ့ေနာက္မွာ ဆာဘ္ေတြဟာ လွည့္စားမႈတခ်ိဳ႕ကို လုပ္ျပပါတယ္။ ဆာဘ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ရတ္ခိုမလာဒစ္ဟာ ျမိဳ႕သိမ္းတိုက္ပြဲအၿပီးမွာ UN တပ္ေခါင္းေဆာင္ကို ဟိုတယ္တစ္ခုမွာ ဖိတ္ေခၚၿပီး အေဖ်ာ္ယမကာအတူတူ ေသာက္သံုးလ်က္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးသမားအသြင္ကို ယူျပပါတယ္။
မလာဒစ္နဲ႔ UN တပ္မွဴးတို႔ ယမကာခြက္ကိုယ္စီကိုင္ၿပီး အ႐ိုက္ခံလိုက္ တဲ့ဓါတ္ပံုဟာ ကမ႓ာအနွံ႔ပ်ံ႕သြားပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ ဆာဘ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ မလာဒစ္ဟာစိုးရိမ္ပူပန္ေနတဲ့ ေဘာ့စ္နီးယားအရပ္သားလူအုပ္ထဲကို ဆင္းခ်သြားၿပီး “ေအးေအးေဆးေဆးေနခ်င္တဲ့သူေတြေနလို႔ရတယ္။ ထြက္ခြာခ်င္သူေတြလည္း လြတ္လြတ္ လပ္လပ္ထြက္ခြာလို႔ရတယ္လို႔” သေဘာထားႀကီးျပလိုက္ပါေသးတယ္။ လူအုပ္ထဲက ခေလးေတြကို ေခ်ာကလက္ေတြ ကစားစရာေတြေပးရင္း ႐ုပ္သံအ႐ိုက္ခံလို႔ ကမ႓ာတစ္ခုလံုးကို လွည့္ဖ်ားလိုက္ပါေသးတယ္။ ဆာဘ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြဟာ ၾကာၾကာေတာ့ဟန္မေဆာင္ႏိုင္ပါဘူး။ ျမိဳ႕ကိုသိမ္းၿပီးၿပီးခ်င္း ဆာဘ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ မလာဒစ္နဲ႔ သူ႔လက္ေထာက္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ခရစ္တစ္တို႔ဟာ “ပုန္ကန္ထၾကြေနတဲ့ မြစ္ဆလင္မ္ေတြကို လက္စားေခ်ဖို႔ အခ်ိန္ေရာက္လာၿပီလို႔” ဆာဘ္႐ုပ္သံကေန ထုတ္လႊင့္ခဲ့ပါေသးတယ္။
ဒါေပမဲ့ ကမ႓ာတစ္ခုလံုးမွာေတာ့ ယမကာခြက္ခ်င္းေတ့ေနပံု ေခ်ာကလက္ေဝေနပံု စတဲ့ ဆာဘ္ဝါဒျဖန္႔႐ုပ္သံကပဲ ပိုတိုးေပါက္ေနပါတယ္။ လက္စား ေခ်မယ္ဆိုတဲ့႐ုပ္သံက လူသိပ္မသိလိုက္ပါဘူး။ မ်က္ႏွာဖံုးကြာက်တဲ့ အျဖစ္ကေတာ့ ဒုကၡသည္အမ်ိဳးသမီးနဲ႔ခေလးေတြကို ဘက္စ္ကားထဲ ငပိသိပ္ ငခ်ဥ္သိပ္ ဇြတ္ထိုးထည့္ေနလို႔ UN တပ္ဖြဲ႕တစ္ဦးက မလုပ္သင့္ေၾကာင္း ေျပာမိ ေတာ့ မလာဒစ္က “ဒီမွာ ငါအႀကီးဆံုး။ မင္းတို႔ေခါင္းနဲ႔ကိုယ္ အိုးစားမကြဲခ်င္ရင္ ငါ့စကားကိုနားေထာင္” လို႔ အံႀကိတ္ၿပီးေျပာလိုက္ပါတယ္။
UN တပ္ေတြဟာ အက်ဥ္းသားလံုးလံုးျဖစ္သြားပါၿပီ။ ယမကာခြက္ခ်င္းေတ့ျပတာက လူအျမင္ေကာင္း႐ံုပါ။ ဆာဘ္ေတြဟာ ငရဲခန္းေနာက္ဆံုး ထပ္ရဲ႕တံခါးကို ဆြဲဖြင့္လိုက္ပါၿပီ။ ဆာဘ္ငရဲခန္းေတြကို ေၾကာက္ရြံလို႔ထြက္ေျပး
ခဲ့ရၿပီး ဆရက္ဘရက္နီဆာမွာ ခိုလႈံခဲ့ၾကသူေတြဟာ ဆာဘ္ငရဲသားေတြနဲ႔ ထပ္ရင္ဆိုင္ရျပန္ပါၿပီ။ သူတို႔လြတ္ပါ့မလား ?

ငရဲခန္း၏ ေအာက္ဆံုးထပ္

ဆရက္ဘရက္နီဆာမွာ ခိုလႈံေနသူ ၄ ေသာင္းေက်ာ္ဟာ ဆာဘ္ေတြရဲ႕ ငရဲခန္းေတြကေန မေသလို႔ထြက္ေျပးလာၾကသူေတြပါ။ ျမိဳ႕ကို သိမ္းၿပီးတဲ့ မလာဒစ္ဟာဘယ္လိုပဲ သ႐ုပ္ေဆာင္ေနပါေစ။ သူ႔ရဲ႕ သ႐ုပ္သကန္အမွန္ကိုသိတဲ့ မြစ္ဆလင္မ္ေတြကေတာ့ ထြက္ေျပးပါတယ္။ ခိုလႈံသူ ၄ ေသာင္းေက်ာ္အနက္ တစ္ေသာင္းခြဲဟာ ျမိဳ႕ပတ္ခ်ာလည္မွာရွိတဲ့ သစ္ေတာေတြဘက္ကို ထြက္ေျပးပါတယ္။ ဆာဘ္ေတြဘက္ကလည္းဒီလိုထြက္ေျပးမယ္ဆိုတာကိုသိၿပီးသားပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ သူတို႔ဟာ သစ္ေတာထဲမွာမိုင္းေတြႀကိဳေထာင္ထားပါတယ္။ တိုက္ကင္းလွည့္ကင္းေတြနဲ႔ အဆက္မျပတ္ ေစာင့္ၾကည့္ေနပါတယ္။
ဆရက္ဘရက္နီဆာက ထြက္ေျပးလာသူ တစ္ေသာင္းခြဲဟာ ဆာဘ္ေတြရဲ႕မိုင္းကို ေရွာင္ရွားႏိုင္ဖို႔ တစ္ေယာက္နဲ႔တစ္ေယာက္ ေရွ႕ေနာက္တန္းစီၿပီး ျဖည္း ျဖည္းခ်င္းသြားရပါတယ္။ လူတစ္ေသာင္းေက်ာ္တဲ့ လူတန္းႀကီးဟာ သစ္ေတာကိုျဖတ္ၿပီးတေရြ႕ေရြ႕နဲ႔ ခရီးႏွင္ၾကရွာတာပါ။ လူတန္းရဲ႕ေရွ႕ဆံုးကပုဂၢိဳလ္ဟာ မိုင္း ရွာကိရိယာအျဖစ္ ကိုယ့္ေျခေထာက္ကိုယ္သံုးရတဲ့အျဖစ္ပါ။ အဲဒီလူေသရင္လဲ ေနာက္ထပ္လူတစ္ေယာက္က ေရွ႕တက္ၿပီးအေသခံတိုးေပါ့။
ဒီလူတန္းႀကီးဟာ ဆာဘ္ေတြရဲ႕တိုက္ကင္းလွည့္ကင္းေတြကိုေရွာင္ရွားရင္း မိုင္းမမိပါေစေၾကာင္းဆုေတာင္းရင္း ခ်ီတက္ရပါတယ္။ ဆာဘ္အေျမာက္ေတြကလည္း သစ္ေတာထဲက ထြက္ေျပးတဲ့လူေတြရွိရာကို မွန္းဆၿပီး အေျမာက္ဆန္ေတြ ပစ္သြင္းပါေသးတယ္။ ထြက္ေျပးတဲ့သူေတြထဲက တခ်ိဳ႕ေကာင္မေလးေတြဟာ ဆာဘ္ေတြရဲ႕ ဖမ္းဆီးျခင္းကိုေရွာင္ရွားဖို႔ ကိုယ့္ဖာသာသတ္ေသသြားၾကပါတယ္။ ဒီမိန္းခေလးေတြေၾကာက္တာက ဖမ္းပီးသတ္ပစ္မွာထက္ မသတ္ခင္မုဒိန္းက်င့္မွာကိုပါ။
မိုင္ ၄၀ ေက်ာ္တဲ့သစ္ေတာကိုျဖတ္ေျပးၾကသူေတြဟာ ရင္တထိတ္ ထိတ္နဲ႔ စိုးရိမ္ေနရသေလာက္ ဆရက္ဘရက္နီဆာျမိဳ႕ထဲမွာက်န္ရစ္ေနသူ ၃ ေသာင္းနီးပါးဟာေတာ့ ေသရေတာ့မယ္ဆိုတဲ့စိတ္ကို ဒုန္းဒုန္းခ်လို႔ ျဖစ္ကုန္ပါတယ္။

———————

ပထမဆံုးအေနနဲ႔ ဆာဘ္ေတြဟာ ဆရက္ဘရက္နီဆာ ျမိဳ႕ထဲမွာ က်န္ရစ္သူေတြထဲက အရြယ္ေရာက္ေယာက်္ားေတြကို ခြဲထုတ္လိုက္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားတေယာက္ဟာ သူ႔သားေလးကို အနီးအနားမွာရွိတဲ့ မိန္းမတစ္ေယာက္လက္ထဲကို ထိုးထည့္လိုက္ၿပီး “သားေလးကို ေစာင့္ေရွာက္ေပးပါဗ်ာ။ ကၽြန္ေတာ့္ကို ဆာဘ္ေတြက ဟိုဟာလုပ္ေတာ့မွာဗ်” လည္ပင္းကို လက္နဲ႔လွီးဟန္လုပ္ျပၿပီး ဆာဘ္ေတြေခၚရာ လိုက္သြားရပါတယ္။ ဒီသားအဖဟာ တသက္တာ ျပန္လည္ေတြ႕ဆံုဖို႔မရွိေတာ့ပါဘူး။ ဒီေနာက္မွာေတာ့ ဆာဘ္ေတြဟာ ေယာက်္ားေလးအက်ဥ္းသားေတြကို လူမေနတဲ့ကြင္းျပင္ေတြဘက္ကို ခ်ီတက္ခိုင္းပါတယ္။ ဆာဘ္ေတြရဲ႕ လူသတ္ပြဲက်င္းပရာကြင္းျပင္ေတြေပါ့။ ကြင္းျပင္ေတြထဲမွာ အသင့္ေစာင့္ ေနတာကေတာ့ ေျမက်င္းေတြပါ။
အဲဒီကြင္းျပင္ေတြမွာ ေဘာ့စ္နီးယန္းမြစ္ဆလင္မ္ေယာက်္ား အနည္းဆံုး ၈ ေထာင္ေက်ာ္ သတ္ျဖတ္ခံလိုက္ရပါတယ္။ တစ္ပတ္အတြင္းလူ အနည္းဆံုး လူ ၈ ေထာင္ အသတ္ခံလိုက္ရတာပါ။ (အခုထိအေလာင္းေတြ အ႐ိုးစုေတြ ရွာေဖြေတြ႕ရွိေနဆဲမို႕ အသတ္ခံရသူေတြဟာ ၁ေသာင္းခြဲေက်ာ္ေနပါၿပီ။) ဒါဆို က်န္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ ကေလးေတြေရာသက္သာရဲ႕လားဆိုေတာ့….။
ငပိသိပ္ငခ်ဥ္သိပ္ထည့္ထားတဲ့ ဘက္စ္ကားေတြထဲမွာ ျပြတ္သိပ္ထည့္ ထားတဲ့ မိန္းမနဲ႔ခေလးေတြဟာ တူဇ္လာျမိဳ႕ဆီကို ထြက္ခြာခြင့္ရခဲ့ပါတယ္။ ဘက္စ္ ကားမွန္ေတြကတဆင့္ လွမ္းျမင္ေနရတာကေတာ့ မဆံုးႏိုင္တဲ့ လူတန္းႀကီးပါ။ ဒီအမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ေမာင္ဘြား၊ အကို၊ ေယာက်္ား၊ ဖခင္ေတြဟာ မျပန္လမ္းကို သြားဖို႔ ခ်ီတက္ေနၾကရတာပါ။ အဲဒီလူတန္းႀကီးကို မ်က္ရည္လည္ရႊဲၿပီး ၾကည့္ေနတဲ့ ေဘာ့စ္နီးယန္းအမ်ိဳးသမီးဟာ ဘက္စ္ကားေပၚကေန ခပ္ၾကမ္းၾကမ္း ဆြဲခ်ခံလိုက္ရၿပီး ဆာဘ္စစ္သားေလးငါး ေယာက္ပါတဲ့အုပ္စုရဲ႕ မုဒိ္န္းက်င့္ျခင္းကို ခံရပါလိမ့္မယ္။ ၿပီးရင္ေတာ့ဘာမွမျဖစ္သလို ဖုတ္ဖတ္ခါထလို႔ဘက္စ္ကားေပၚကို ျပန္တက္ရပါတယ္။
မုဒိန္းက်င့္တာကို ႐ုန္းကန္ဆန္႔က်င္တဲ့၊ ေအာ္ဟစ္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးဟာ ေနရာမွာတင္ပစ္သတ္ခံရပါတယ္။ လမ္းခရီးတေလ်ွာက္မွာလည္း ႐ုပ္ရည္လွပတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ဘက္စ္ကားေပၚကေန မၾကာခနဆြဲခ်ခံရၿပီး မုဒိန္းက်င့္ခံရပါတယ္။ လမ္းေဘးဝဲယာတေလ်ွာက္မွာ သတ္ျဖတ္ခံရတဲ့ အေလာင္းေတြ မီးေလာင္ျပင္ျဖစ္ေနတဲ့ရြာေတြကို မၾကာခဏျမင္ေနရပါတယ္။ ေဘာ့စ္နီးယန္းအမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ဒီလို ငရဲခရီးကို ေအာင့္အီးျဖတ္သန္းရင္းနဲ႔ တူဇ္လာကို ဝင္ေရာက္လာခဲ့ပါေတာ့တယ္။ သူတို႔ရဲ႕ ေနာက္မွာေတာ့ ဘယ္ေတာ့မွ ျပန္မရႏိုင္ေတာ့တဲ့ ဘဝေတြ၊ အသက္ေတြ၊ အရွက္ေတြ၊ သိကၡာေတြ၊ မိသားစုေတြဟာ အစိတ္စိတ္အမႊာမႊာ ျပိဳကြဲျပန္႔က်ဲလ်က္ ရွိေနပါေတာ့တယ္။

လိုရာဆြဲ၍ ေတြးယူၾကျခင္း

ဆရက္ဘရက္နီဆာဆိုတဲ့ျမိဳ႕ကို ဆာဘ္ေတြသိမ္းလိုက္ၿပီ။ ဒါေပမဲ့ဆရက္ဘရက္နီဆာဆိုတာ သာမန္ျမိဳ႕မဟုတ္ဘူး။ UN က safe zone ေၾကျငာထားတဲ့ျမိဳ႕။ ဝင္အတိုက္ခံရရင္ NATO က ေလေၾကာင္းပစ္ကူေပးပါမယ္လို႔ ကတိ ခံထားတဲ့ျမိဳ႕။ အခု အဲဒီျမိဳ႕ကို ဆာဘ္ေတြက သိမ္းလိုက္ၿပီ။ ျမိဳ႕ထဲမွာ တာဝန္ထမ္းေဆာင္ေနတဲ့ UN တပ္ေတြကိုလည္း ဆာဘ္ေတြက ဖမ္းထားလိုက္ၿပီ။ ျမိဳ႕ထဲမွာ ခိုလႈံေနတဲ့ မြစ္ဆလင္မ္အရပ္သားေတြရဲ႕ ကံတရားက ဘယ္လိုလဲ။ စသျဖင့္ စိုးရိမ္တႀကီးသံေတြ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။
UN အရပ္သားေခါင္းေဆာင္ ယာဆူရွီအာ့ခါရွီဟာ ဆရက္ဘရက္နီဆာကိစၥကို အစီရင္ခံစာေရးတင္ပါတယ္။ ဒီအစီရင္ခံစာဟာ ဆရက္ဘရက္နီဆာ က်ဆံုးၿပီး ၃ ရက္ေျမာက္ေန႔မွာ ေရးတဲ့စာပါ။ ဒီအစီရင္ခံစာထဲမွာ UN တပ္ဖြဲ႕ဝင္ေတြ အဖမ္းခံထားရေၾကာင္းကိုပဲ အဓိကေရးထားၿပီ။ မြစ္ဆလင္မ္ေယာက်္ား ေထာင္ခ်ီ ေပ်ာက္ဆံုးေနေၾကာင္းကို သာမန္ကာလ်ွံကာပဲ ေရးထားပါတယ္။ ဒီေပ်ာက္ဆံုးသြားသူေတြဟာအသတ္ျဖတ္ခံရေၾကာင္းထည့္ေရးတာမ်ိဳး လံုးဝမရွိပါဘူး။
ပိုဆိုးတာက အာ့ခါရွီဟာ ဆရက္ဘရက္နီဆာ က်ဆံုးရျခင္းဟာ အဲဒီျမိဳ႕ထဲက မြစ္ဆလင္မ္ေတြက အေနအထိုင္မတတ္ဘဲ ဆာဘ္ေတြကို မၾကာခဏ ရန္စတိုက္ခိုက္လို႔ပဲဆိုၿပီး Victim Blaming လုပ္တာပါ။ဆရက္ဘရက္နီဆာက်ဆံုးၿပီးၿပီးခ်င္း ခ်က္ခ်င္းျပန္သိမ္းဖို႔ ေျပာလာသူကေတာ့ ျပင္သစ္သမၼတ ဂ်က္ရွီးရခ္ပါ။ သူေျပာတာက ျပင္သစ္အထူးတပ္ဖြဲ႕ေတြကို အေမရိကန္ရဟတ္ယာဥ္ေတြနဲ႔သယ္ေဆာင္ၿပီး ဆရက္ဘရက္နီဆာကို ျပန္တိုက္သိမ္းဖို႔ပါ။ ဒီအတြက္ ျပင္သစ္သမၼတက ကလင္တန္ဆီဖုန္းဆက္ေမး ေတာ့ ကလင္တန္က “အေမရိကန္အေနနဲ႔ တဖက္ဖက္ကေန ဝင္တိုက္ေပးဖို႔ထက္ မ်ွေျခတစ္ခုကိုပဲ ထိန္းထားလိုတယ္” ဆိုတဲ့သေဘာျပန္ေျဖလိုက္ပါတယ္။ ဆိုလိုခ်င္တာက ျပတ္ျပတ္သားသားရပ္တည္ၿပီး action တစ္ခုခုလုပ္မွာ မဟုတ္ဘူး ဆိုတဲ့အေျဖပါ။
“ဆရက္ဘရက္နီဆာကို ဆာဘ္ေတြသိမ္းတာဟာ အပစ္အခတ္ရပ္ဆဲေရးအတြက္ ဆာဘ္ေတြဘက္က နယ္ေျမပိုင္နက္ကိစၥရွင္းေအာင္ ေဆာင္ရြက္တာ မ်ိဳးပဲ” လို US အစိုးရက ယူဆထားပါတယ္။၁၉၉၂ ခုႏွစ္တုန္းကလုပ္ခဲ့တဲ့ျမိဳ႕ျပ ethnic cleansing မ်ိဳး ဆာဘ္ေတြ ထပ္မလုပ္ေလာက္ပါဘူး။ ဒီၾကားကာလမွာ NATO က ဆာဘ္ေတြကို ပံုစံေပးဆံုးမထားလိုက္ႏိုင္တယ္လို႔ US အစိုးရကတြက္ဆ ထားလိုက္တာပါ။ ဆာဘ္ေတြကေတာ့ေခြးျမီးေကာက္ က်ည္ေတာက္စြပ္ဆိုတဲ့အတိုင္း လုပ္စရာရွိတာေတြကို တစ္ပတ္အတြင္း အၿပီးလုပ္ပစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီ တစ္ပတ္ဆိုတဲ့အခ်ိန္မွာ ကမ႓ာႀကီးဟာ ေဝဝါးမႈ၊ မႈိင္ေတြမႈ၊ လိုရာဆြဲ ေတြးေခၚမႈေတြနဲ႔ ခ်ီတံုခ်တံုျဖစ္ေနခဲ့ၿပီး ဆာဘ္ေတြဟာ ဒီအေနအထားကို အျပည့္အဝ အျမတ္ထုတ္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။

သက္ျပင္းခ်သံသဲ့သဲ့

ေဘာ့စ္နီးယားဝန္ႀကီးခ်ဳပ္ ဆလာဂ်္က ဆရက္ဘရက္နီဆာ အတိုက္ခံရေၾကာင္းမ်က္လံုးျပဴးမ်က္ဆံုျပဴးၿပီးေအာ္တဲ့အခါမွာလည္း US အပါအဝင္ အင္္အားႀကီးႏိုင္ငံေတြက “မင္းတို႔ေဘာ့စ္နီးယန္းေတြဟာ အားတိုင္းဒီလိုခ်ည္း က်ားလာၿပီ က်ားလာၿပီ” လို႔ ထထ ေအာ္ေနက်ပဲဆိုတဲ့ ပံုစံမ်ိဳးသာ တုန္႔ျပန္ၾကပါတယ္။ “ဆရက္ဘရက္နီဆာsafe zone ဆိုတာ နယ္နိမိတ္သတ္မွတ္ခ်က္တစ္ခုထက္ပိုပါတယ္။ အဲဒီမွာ UN အဖြဲ႕ရဲ႕ သိကၡာဆိုတာရွိတယ္။ ကမ႓ာ့အသိုင္းအဝိုင္းရဲ႕ ကတိဆိုတာရွိတယ္။ ဒီဟာေတြအားလံုးကို ခ်ိဳးဖ်က္ၿပီး ဆာဘ္ေတြကို လုပ္ခ်င္ရာလုပ္ခြင့္ေပးေနပါသလား” ဆိုၿပီးေထာက္ျပတဲ့သူကေတာ့ UN ဆိုင္ရာ ေဘာ့စ္နီးယား သံအမတ္ႀကီး ဆာကာဘီပါ။
ႏိုင္ငံတကာ အစိုးရေတြရဲ႕ ဒီေထာက္ျပခ်က္ေတြအေပၚ တုန္႔ျပန္မႈကခပ္တိုးတိုးခ်လိုက္တဲ့ သက္ျပင္းသံေတြပါပဲ။ US အစိုးရကို ေရွ႕တိုးေဆာင္ရြက္လာဖို႔ တြန္းတြန္းတိုက္တိုက္လုပ္မဲ့ ဖိုက္တာႀကီးေတြ လိုအပ္ေနပါၿပီ။

အစကတည္းက
ဒီမေအ – ိုးေတြကို ဗံုးႀကဲလိုက္ရင္

ဆရက္ဘရက္နီဆာ က်ၿပီးေနာက္တရက္ ၁၉၉၅ ဇူလိုင္ ၁၂ မွာ US ႏိုင္ငံျခားေရးဌာန ေျပာခြင့္ရပုဂၢိဳလ္ရဲ႕ သတင္းစာရွင္းလင္းပြဲမွာ “ဆာဘ္ေတြဟာဖမ္းဆီးထားတဲ့ မြစ္ဆလင္မ္ေယာက်္ားအက်ဥ္းသားေတြအေပၚ ေကာင္းေကာင္း
မြန္မြန္ မဆက္ဆံမွာ စိုးရိမ္မိတယ္” လို႔ထည့္သြင္းေျပာၾကားသြားပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ သူ႔အေနနဲ႔ စိုးရိမ္ပူပန္စရာမလိုေတာ့ပါဘူး။ မြစ္ဆလင္မ္ အက်ဥ္းသားေတြဟာ ေျမက်င္းေတြထဲမွာျငိမ္းခ်မ္းစြာစတင္ လွဲေလ်ာင္းေနၾကပါၿပီ။ မြစ္ဆလင္မ္အက်ဥ္းသားေတြ အားလံုးနီးပါးဟာ အဖမ္းခံေနရတာမဟုတ္ဘဲ အသတ္ခံလိုက္ရၿပီျဖစ္ေၾကာင္းကို ရိပ္မိသူ၊ ရိပ္မိသိရွိသေလာက္စိုးရိမ္ပူပန္သူ၊ စိုးရိမ္ပူပန္သေလာက္ အလုပ္လုပ္သူ US အစိုးရပိုင္းမွာ သိပ္မရွိလွပါဘူး။
ဒါေပမဲ့ ဆာဘ္ေတြရဲ႕ ရက္စက္မႈေတြကို မ်က္ဝါးထင္ထင္ျမင္ခဲ့ဖူးတဲ့ ဟိုးလ္ဘ႐ုခ္ကေတာ့ ဆရက္ဘရက္နီဆာမွာ အစုလိုက္အျပံဳလိုက္ သတ္ျဖတ္တာေတြျဖစ္ေနၿပီလို႔ တန္းေျပာပါတယ္။ ဆရက္ဘရက္နီဆာက်ဆံုးသြားေၾကာင္းသတင္းကို ၾကားၾကားခ်င္း ဟိုးလ္ဘ႐ုခ္က ေဒါတေတြ တဆတ္ဆတ္ထြက္ေနပါတယ္။
သူ႔အေနနဲ႔ ေပါက္ကြဲၿပီးေတာ့ “အစကတည္းက ဒီမေအ-ိုးေတြကို ဗံုးႀကဲပစ္ခဲ့ရင္ ဒါမ်ိဳးသတ္တာျဖတ္တာေတြျဖစ္လာမွာကို မဟုတ္ဘူး”လို႔ အစည္း အေဝးမွာ ထေျပာတဲ့အထိကိုျဖစ္ခဲ့တာပါ။ ဒါေပမဲ့ ဒီကိစၥကို ကိုင္တြယ္ရာမွာ ခံစားခ်က္သပ္သပ္နဲ႔တင္ အလုပ္လုပ္လို႔မရမွန္း ဟိုးလ္ဘ႐ုခ္သိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အက်ဥ္းသားေတြဟာ သတ္ျဖတ္ခံလိုက္ရေၾကာင္း အေထာက္အထားေတြ ျပရမွာပါ။ ဒီလိုအေထာက္အထားေတြရဖို႔ ဟိုးလ္ဘ႐ုခ္လွမ္းခ်ိတ္လိုက္တဲ့ သူ ကေတာ့ ပီတာဂါးဘရသ္ပါ။
အီရတ္မွာျဖစ္ခဲ့တဲ့ ကာဒ္ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္နဲ႔ ေဘာ့စ္နီးယားျဖစ္စဥ္အစပိုင္းက ဆာဘ္ငရဲခန္းေတြကို လက္ေတြ႕မ်က္ျမင္သိရွိသူ ဂါးဘရသ္ကလည္း ဟိုးလ္ဘ႐ုခ္လိုပဲ ဆရက္ဘရက္နီဆာက မြစ္ဆလင္မ္အက်ဥ္းသားေတြအားလံုး သတ္ျဖတ္ခံ လိုက္ရၿပီလို႔ ယူဆပါတယ္။ ဂါးဘရသ္ရဲ႕ရည္းစားဟာ တူဇ္လာမွာ UN အရာရွိ တေယာက္အေနနဲ႔ အလုပ္လုပ္ေနတာပါ။ တူဇ္လာကို ဝင္ေရာက္လာတဲ့ ဒုကၡသည္ေတြထဲမွာ ေယာက်္ားသားေတြ တစ္ေယာက္မွ ပါမလာေတာ့ပါဘူး။ အားလံုးမိန္းမနဲ႔ ကေလးေတြခ်ည့္ပါပဲ။ အေျခအေနဟာ တအားကိုထူးျခားေနပါၿပီ။
ဒီအခ်ိန္ထိ US အစိုးရဘက္က တုန္႔ျပန္မႈက

– ထြက္ေျပးဒုကၡသည္ေတြအတြက္ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမႈ အကူအညီေတြေပးတာ။
– အဖမ္းဆီးခံ UN တပ္ဖြဲ႕ေတြလြတ္ေျမာက္ဖို႔ ဆာဘ္ေတြကို ဖိအားေပး တာေလာက္ပါပဲ။
– အဖမ္းခံလိုက္ရတဲ့ မြစ္ဆလင္မ္ေယာက်္ားအက်ဥ္းသားေတြကိစၥကို စံုစမ္းစစ္ေဆးဖို႔ ႏိုင္ငံတကာၾကက္ေျခနီအဖြဲ႕ (ICRC) ကိုပဲ တာဝန္လႊဲေပးထားလိုက္ပါတယ္။
ဆာဘ္ေတြဘက္က ICRC ကိုအဝင္မခံဘဲ ပိတ္ထားလိုက္ေတာ့ အဖမ္းဆီးခံ အက်ဥ္းသား ေတြရဲ႕ ကံၾကမၼာဟာ သို႔ေလာ သို႔ေလာျဖစ္ေနပါတယ္။ သို႔ေလာသို႔ေလာနဲ႔ အခ်ိန္ကုန္ခံလို႔မရ မွန္းသိတဲ့ ဂါးဘရသ္ဟာ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီး ခရစၥတိုဖာနဲ႔ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးရပါတယ္။ ဒီေဆြးေႏြးပြဲကို စီစဥ္ေပးသူကေတာ့ ဟိုးလ္ဘ႐ုခ္ပါ။ မၾကာခဏ လက္ရဲဇက္ရဲနဲ႔ ေဘာင္ေက်ာ္လုပ္တတ္တဲ့ ဂါးဘရသ္ကိုခရစၥတိုဖာက ၾကည့္မရတာအေတာ္ၾကာပါၿပီ။ ဂါးဘရသ္ကလည္း ဝန္ႀကီးနဲ႔သိပ္အေစးမကပ္လွပါဘူး။ ဒီကိစၥမွာေတာ့ ေရွ႕မ်က္ႏွာ ေရွ႕ထားၿပီး ခပ္တည္တည္နဲ႔ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးၾကရပါတယ္။ ဂါးဘရသ္ အဓိကထားေဆြးေႏြးခဲ့တာကေတာ့ ဆရက္ဘရက္နီဆာက အသတ္ျဖတ္ခံအက်ဥ္းသားေတြ အေၾကာင္းနဲ႔ ဆာဘ္ေတြဟာ ဇပ္ပါ safe zone ကိုပါ စတင္တိုက္ခိုက္ေနၿပီမို႔ ေလေၾကာင္းပစ္ကူ အျမန္ဆံုးေပးဖို႔ပါ။ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးနဲ႔ စကားေျပာရတာဟာ ဂါးဘရသ္အဖို႔ အုတ္နံရံကိုေခါင္းနဲ႔တိုက္သလိုသာျဖစ္ေနတာပါ။ ဒီအုတ္နံရံႀကီးကိုျဖိဳပစ္ဖို႔ ဂါးဘရသ္ေခါင္း ေလာက္နဲ႔ ဝင္ေဆာင့္လို႔ဘယ္ရမလဲ။ တကယ့္ဆင္အႀကီးႀကီးတေကာင္ရဲ႕ အားနဲ႔မွ ျဖိဳလို႔ရမွာေပါ့။အုတ္နံရံကိုျဖိဳေပးမယ့္ ဆင္အႀကီးႀကီး ရွိပါ့မလား…?

ဆင္ႀကီးတေကာင္

သူကေတာ့ US ဒုတိယသမၼတ အလ္ဂိုးပါ။ ဂါးဘရသ္နဲ႔ ႏိုင္ငံျခားေရးဝန္ႀကီးရဲ႕ ေဆြးေႏြးပြဲအၿပီး ေနာက္ရက္မွာဆက္က်င္းပတဲ့ US အစိုးရဝန္ႀကီးမ်ားေဆြးေႏြးပြဲမွာ ဒုတိယသမၼတအလ္ဂိုးဟာ ေဘာ့စ္နီးယားျဖစ္စဥ္ဟာ genocide ရာဇဝတ္မႈပဲလို႔ အစခ်ီၿပီး စကားေျပာပါတယ္။ ေနာက္ထပ္သတ္ျဖတ္ ပြဲေတြကိုခြင့္ျပဳထားရင္း ဒုကၡသည္အေရအတြက္တိုးလာတာကို ငုပ္တုတ္ထိုင္ၾကည့္ရင္း ေရစံုေမ်ာလိုက္လို႔မရေၾကာင္း အဓိကေျပာသြားတာပါ။
ေဆြးေႏြးပြဲမွာ အလ္ဂိုးသံုးသြားတဲ့ ဓါတ္ပံုကေတာ့ ဆာဘ္မုဒိ္န္းရန္ကို ေၾကာက္လို႔ ကိုယ့္ဖာသာ ဆြဲႀကိဳးခ်သတ္ေသသြားတဲ့ ကေလးမေလးရဲ႕ပံုပါ။ ဒီပံုကိုျပရင္းနဲ႔ အလ္ဂိုးေျပာသြားတာက “ကၽြန္ေတာ့္သမီးေလးကသာ ဒီကိစၥေတြနဲ႔ပတ္သတ္ၿပီးေမးျမန္းလာခဲ့လို႔ရွိရင္ ေဖေဖတို႔ ဘာမွမလုပ္ဘဲ လက္ပိုက္ၾကည့္ေန ခဲ့ၾကတယ္လို႔ ေျဖၾကမွာလား” ဆိုတဲ့ စကားမ်ိဳးပါ။ အားလံုးရဲ႕ရင္ထဲကို ထိထိ ခိုက္ခိုက္ရွိေစခဲ့ပါတယ္။

————————–

ေျမျပင္က ဒုကၡသည္ေတြထဲမွာလည္း လူသက္ေသတခ်ိဳ႕ ေပၚေပါက္ လာပါတယ္။ တူဇ္လာခရီးစဥ္တေလ်ွာက္ ျမင္ခဲ့ရတာေတြကို သက္ေသထြက္ဆို ေပးတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြစတင္ေပၚေပါက္လာသလို သစ္ေတာကိုျဖတ္ၿပီး လက္ခ်င္းခ်ိတ္လို႔ ထြက္ေျပးခဲ့သူေတြထဲက အသက္ရွင္က်န္ရစ္သူ အမ်ားအျပားလည္း ရွိေနပါေသးတယ္။လူေသာင္းခ်ီ သတ္ျဖတ္ခံရတဲ့အထဲကမွ ရွားရွားပါပါး တစ္ေယာက္စႏွစ္ေယာက္စ လြတ္လာသူေတြလည္းရွိပါတယ္။ ဥပမာ-ဆာဘ္ေတြဟာ အက်ဥ္းသားေတြကို ဘရက္တူညက္ျမိဳ႕ကို ခ်ီတက္ခိုင္းပါတယ္။ အဲဒီျမိဳ႕ကိုေရာက္ေတာ့အက်ဥ္းသားေတြကို အေယာက္ ၂၀ စီ ေဘာလံုးကြင္းဘက္ကို ေခၚထုတ္သြား ပါတယ္။ ေဘာလံုးကြင္းထဲမွာေတာ့ ေရွ႕မွာသတ္ထားတဲ့အေလာင္းေတြ ပံုေအာေနပါတယ္။ လြတ္ေျမာက္လာသူဟာ ေသနတ္သံစၾကားရတာနဲ႔ အေလာင္းပံုထဲ လွဲခ်ခဲ့လိုက္တာပါ။
ဆာဘ္ေတြဟာ ေနာက္ထပ္အက်ဥ္းသားေတြကို သြားေခၚေနတုန္း သူဟာ အေလာင္းေတြေအာက္အထိ တိုးသြားၿပီး ပုန္းေနလိုက္ပါတယ္။ ေမွာင္ေတာ့မွ အေလာင္းေတြေအာက္ကတိုးထြက္ၿပီး ထြက္ေျပးလာခဲ့တာပါ။ ရွားရွား ပါးပါး ဒီလိုထြက္ေျပးလာနိုင္သူ ၃ ေယာက္သာရွိပါတယ္။ ဆာဘ္ေတြကေတာ့ ေနာက္ရက္မွာ ဘူဒိုဇာေတြနဲ႔ထိုးၿပီး အေလာင္းေတြကိုေျမက်င္းထဲမွာ ျမဳပ္နွံပစ္ပါတယ္။ CIA ရဲ႕ မိုင္တစ္ရာပတ္လည္ကို တစ္ခ်က္ ႐ိုက္တဲ့ ျဂိဳဟ္တုဓါတ္ပံုမွာေတာ့ ဘူဒိုဇာေတြ လႈပ္ရွားေနတာကို ျမင္ေနရ႐ံုမက ဘူဒိုဇာဘီးရာကိုပါ ျမင္ရပါတယ္။ ဒုကၡသည္ေတြရဲ႕ ထြက္ဆိုခ်က္နဲ႔ ျဂိဳဟ္တု ဓါတ္ပံုေတြ ကိုက္ညီခ်က္ကိုယွဥ္တြဲၿပီး CIA က အစီရင္ခံစာတင္ပါတယ္။
ဒီျဂိဳဟ္ဓါတ္ပံုေတြ အေထာက္အထားေတြကိုျပၿပီး ကုလလံုျခံဳေရးေကာင္စီမွာ တင္ျပေဆြးေႏြးသူကေတာ့ မယ္ဒလင္းေအာလ္ဘ႐ိုက္ပါ။ ဒီအန္တီႀကီးဟာ လည္း ဆာဘ္ေတြကို ဗံုးႀကဲပစ္ခ်င္တဲ့ သူတစ္ေယာက္ပါပဲ။

—————————

ဆရက္ဘရက္နီဆာက်ၿပီး တစ္ပတ္အၾကာမွာ US လူ႔အခြင့္အေရးလက္ေထာက္ညႊန္မွဴးဟာ အစီရင္ခံစာတစ္ေစာင္ တင္သြင္းပါတယ္။ အစီရင္ခံစာမွာ ဆရက္ဘရက္နီဆာ သတ္ျဖတ္မႈေတြရဲ႕ လူသက္ေသထြက္ဆိုခ်က္ေတြအျပင္ ေနာက္ထပ္အတိုက္ခံေနရတဲ့ ဇပ္ပါ safe zone ကိုကာကြယ္ဖို႔ ဆာဘ္ေတြကိုဗံုးႀကဲသင့္ေၾကာင္းပါ ထည့္ေရးထားတာပါ။
အစီရင္ခံစာရဲ႕ အဓိကေထာက္ျပခ်က္ကေတာ့ UN safe zone ေတြက်ဆံုးသြားရင္ ေနာက္ဆက္တြဲအေနနဲ႔ UN တပ္ေတြဆုတ္ခြာသြားရပါလိမ့္မယ္။ UN တပ္ေတြဆုတ္ခြာမႈရွိလာရင္ US အေနနဲ႔ကူညီပါ့မယ္လို႔ ကလင္တန္ကလူသိရွင္ၾကား ေၾကျငာထားတာရွိပါတယ္။ ဒီလိုဆိုရင္ US ေျမျပင္တပ္ေတြ ဝင္လာ ရသည္အထိ ျဖစ္သြားႏိုင္ပါတယ္။ US စစ္သားေတြ အထိအခိုက္ရွိလာပါလိမ့္မယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ အခ်ိန္မွီတုန္း ဆာဘ္ေတြကို ဗံုးႀကဲပါလို႔ အစီရင္ခံစာမွာ ေရးထားပါတယ္။
US က ဆင္အႀကီးႀကီးေတြ ဝိုင္းတြန္းေနတာမို႔အေျခအေနေတြေကာင္းမြန္လာ လိမ့္မယ္လို႔ ယံုၾကည္ႏိုင္ၿပီလား….?

ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုး

ဆာဘ္ေတြဟာ ဆရက္ဘရက္နီဆာကို ဝင္တိုက္ေတာ့ ျမိဳ႕ထဲမွာ ခိုလႈံေနသူေတြဟာ UN နဲ႔ အေနာက္ကမ႓ာက တို႔ကိုပစ္မထားေလာက္ပါဘူးလို႔ အပိုင္တြက္ထားခဲ့ၾကပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ဆိုထြက္ေျပးတာေတာင္ အိမ္ကိုေသာ့ခတ္ထားၿပီး ေသာ့ေခ်ာင္းကိုပဲယူလာခဲ့ပါတယ္။ UN တပ္ေတြျမိဳ႕ကိုျပန္သိမ္းရင္ ကိုယ့္အိမ္ထဲအလြယ္တကူ ျပန္ဝင္လို႔ရေအာင္ေလ။ လက္ေတြ႕မွာေတာ့ ေခါင္းနဲ႔ကိုယ္ အိုးစားကြဲေအာင္ အသတ္ခံလိုက္ရတာပဲႀကံဳခဲ့ရေတာ့ ေဘာ့စ္နီးယန္းေတြဟာ ဘယ္သူ႔ကိုမွ မယံုၾကည္ေတာ့ပါဘူး။
ဒါ့ေၾကာင့္ ေဘာ့စ္နီးယန္းေတြဟာ ဇပ္ပါကို လာတိုက္တဲ့ ဆာဘ္ေတြကို ခံတိုက္ပါတယ္။ ဆရက္ဘရက္နီဆာတုန္းက ေဘာ့စ္နီးယန္းတပ္မေတာ္ဟာ လက္နက္ေတြကို UN ဆီအပ္ထားမိလို႔ ဒုကၡေရာက္ခဲ့ရတဲ့အတြက္ ဇပ္ပါမွာေတာ့ ကိုယ့္လက္ကိုယ့္ေျခ ကိုယ့္လက္နက္နဲ႔ ရန္သူေတြကို ျပန္ခံတိုက္ပါတယ္။ (ဇပ္ပါမွာUN တပ္သား ၈၀ ေက်ာ္ေလာက္ပဲရွိပါတယ္။) ဇပ္ပါမွာ ခံစစ္ဆင္တဲ့ မြစ္ဆလင္မ္ေတြရဲ႕အားသာခ်က္က ျမိဳ႕ဟာ ေတာင္ကုန္းေပၚမွာရွိေနတာပါ။ (ဆရက္ဘရက္နီဆာဟာ ေတာင္ၾကားထဲမွာ ရွိလို႔ခံစစ္ပိုင္းအားနည္းပါတယ္။)
မိန္းမေတြမုဒိန္းက်င့္ခံရၿပီး ကေလးေတြ တုန္လႈပ္ေခ်ာက္ခ်ားၿပီး ေယာက်္ားေတြအားလံုး သိုးေတြလိုအသတ္ခံရမယ့္အစား ဇပ္ပါက မြစ္ဆလင္မ္တပ္မွဴးဟာ အေသခံတိုက္ဖို႔ပဲ ေရြးလိုက္ပါတယ္။ NATO ရဲ႕ ေလေႀကာင္းပစ္ကူမရတာေတာင္ အေပါ့စားလက္နက္ေတြသာတပ္ဆင္ထားတဲ့ မြစ္ဆလင္မ္တပ္ေတြဟာ တင့္ကားနဲ႔လက္နက္ႀကီးပါတဲ့ဆာဘ္ေတြကို က်ားကုပ္က်ားခဲခုခံၾကပါတယ္။ အင္အားခ်င္း မမ်ွတဲ့အတြက္ ႏွစ္ပတ္အၾကာမွာ ဇပ္ပါဟာ ဆာဘ္ေတြလက္ထဲက်သြားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ခုခံမႈဟာ အလဟႆေတာ့မျဖစ္ခဲ့ပါဘူး။ ေထာင္ေပါင္းမ်ား စြာေသာ အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႔ ခေလးေတြဟာ ဆာရာေယဗိုကို ေရႊ႕ေျပာင္းခ်ိန္ ရခဲ့ၾကပါတယ္။ အရပ္သားေတြ ေရႊ႕ေျပာင္းၿပီးခ်ိန္မွာေတာ့ ဇပ္ပါခုခံေရးတပ္ဖြဲ႕ဟာ အဖြဲ႕ငယ္ေလးေတြအျဖစ္ ျဖန္႔ခြဲၿပီး ဗ်ဴဟာေျမာက္ခြာစစ္ဆင္ၾကပါတယ္။
သူ႕လက္ေအာက္ငယ္သားေတြ ဒီလို ခြာစစ္ဆင္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ ဇပ္ပါက မြစ္ဆလင္မ္တပ္မွဴး ဗိုလ္မွဴးႀကီး Avdo Palic ဟာ ေနာက္ဆံုးအခ်ိန္အထိ ရန္သူကိုဟန္႔စစ္ဆင္ေနခဲ့ပါတယ္။ ရဲေဘာ္ေတြ အားလံုးနီးပါး ေဘးလြတ္ရာကို ဆုတ္ခြာသြားခ်ိန္မွာေတာ့ ဟန္စစ္ဆင္ေပးေနတဲ့ မြစ္ဆလင္မ္တပ္မွဴးဟာ UN ကိုယ္စားလွယ္ရဲ႕ ေစ့စပ္ေပးမႈေၾကာင့္ ဆာဘ္ေတြနဲ႔ ေတြ႕ဆံုစကားေျပာစဥ္မွာ ဆာဘ္ေတြက ကတိဖ်က္ၿပီး ဖမ္းဆီးလိုက္ပါတယ္။ အဲဒီေနာက္ပိုင္းကစၿပီး ဗိုလ္မွဴးႀကီး Avdo Palic ဘာျဖစ္သြားလဲ ဘယ္သူမွမသိၾကေတာ့ပါဘူး။ စစ္ပြဲၿပီးလို႔ ဒီကိစၥကို ျပန္စစ္ေဆးေတာ့မွ ဆာဘ္ေတြဟာ သူတို႔ကို သတၱိေျပာင္ေျပာင္နဲ႔ ခံတိုက္တဲ့ဗိုလ္မွဴးႀကီးကို ရက္ရက္စက္စက္ သတ္ျဖတ္ပစ္လိုက္ေၾကာင္း ေပၚေပါက္လာတာပါ။ (ဒီကိစၥကို စစ္ပြဲအၿပီး ၁၀ ႏွစ္ေက်ာ္မွ သိရတာပါ။)

ဇပ္ႀကိဳးခံြ႕မယ့္သူ
ဇပ္ပါ တိုက္ပြဲျပင္းထန္ေနခ်ိန္ ၁၉၉၅ ဇူလိုင္ ၂၁ မွာ US နဲ႔ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြဟာ လန္ဒန္မွာ အေရးေပၚအစည္းအေဝးထိုင္ပါတယ္။ အစည္းအေဝး အၿပီးမွာ လန္ဒန္ေၾကျငာခ်က္ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ ေၾကျငာခ်က္မွာ ဂိုရက္ဇ္ safe zone ကို ဆာဘ္ေတြက တိုက္ခိုက္လာရင္ NATO က အကန္႔အသတ္မရွိ ဗံုးႀကဲေတာ့မွာျဖစ္ေၾကာင္း ပါလာပါတယ္။
အားလံုးအံ့အားသင့္သြားပါတယ္။ က်ဆံုးသြားတဲ့ ဆရက္ဘရက္နီဆာ အေၾကာင္း တလံုးမွမပါ၊ ေလာေလာဆယ္ က်ေတာ့မတတ္ျဖစ္ေနတဲ့ ဇပ္ပါ safe zone အေၾကာင္း တစ္လံုးမွမပါတဲ့ ဒီေၾကျငာခ်က္ဟာ အေတာ္ကို စိတ္ပ်က္စရာပါ။ ေဘာ့စ္နီးယန္းမြစ္ဆလင္မ္ေတြအေနနဲ႔ ဇပ္ပါမွာ ကိုယ့္အားကုိယ္ကိုးၿပီးခုခံဖို႔ ေရြးခ်ယ္လိုက္တာ မွန္သြားပါတယ္။ အေနာက္ႏိုင္ငံက ေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ မယံုၾကည္ရသူေတြလား…?
တကယ္ေတာ့ အေနာက္ႏိုင္ငံက ေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ သူတို႔အလုပ္သူတို႔လုပ္သြားတာပါ။ သူတို႔ကို ေဘာ့စ္နီးယားေတြရဲ႕အေရးမွာ ကိုယ့္ကိစၥလို လုပ္လာေစဖို႔ အပိုင္ခ်ည္ရမွာပါ။ ဒီလို အပိုင္ခ်ည္ပီး US အစိုးရကို ဇပ္ႀကိဳးခြံ႕မယ့္
သူကေတာ့ . . .

အမတ္မင္းေဘာ့ပ္ဒိုးလ္

ဒုတိယကမ႓ာစစ္အတြင္း အီတလီစစ္မ်က္ႏွာတစ္ေနရာ ရန္သူ႔လက္နက္ႀကီးမွန္လို႔ သတ္ကြင္းထဲမွာ တလူးလူးတလိမ့္လိမ့္ျဖစ္ေနတဲ့ ရဲေဘာ္ေလးကို တက္ဆြဲရင္းနဲ႔ စစ္ဗိုလ္ေပါက္စ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ဟာ ဂ်ာမန္စက္လက္နဲ႔ အေမႊ႕ခံ
လိုက္ရၿပီး ေသေကာင္ေပါင္းလဲနဲ႔ စစ္ေျမျပင္ေရွ႕တန္းေဆး႐ံုကို ေရာက္လာပါတယ္။
ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ နဖူးမွာ M ဆိုတဲ့ အမွတ္အသားကို ေသြးနဲ႔ေရးထားပါတယ္။ ဆိုလိုခ်င္တာက ဒီလူဟာေသေတာ့မွာ။ ဒါ့ေၾကာင့္ morphine သာႏိုင္ႏိုင္ေပးၾကဆိုတဲ့ အဓိပၸါယ္ပါ။ ဒါေပမဲ့ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ဟာ မေသဘဲ ပတ္တီးအေဖြးသားနဲ႔ US ေျမကိုျပန္ေရာက္လာပါတယ္။ US ကိုျပန္ေရာက္ေတာ့လဲ ရထားတဲ့ဒဏ္ရာေတြဟာ အနာမက်က္တဲ့အျပင္ အနာေတြထဲ ပိုးဝင္ျပည္လိုက္ၿပီး ေသြးဆိပ္တက္လိုက္ပါေသးတယ္။ အာေမးနီးယန္းခြဲစိတ္ဆရာဝန္တေယာက္က ကုသေပးလိုက္လို႔ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ဟာ ေနျပန္ေကာင္းလာေပမယ့္ သူ႔ညာဘက္လက္ကေတာ့ သံုးမရေတာ့ပါဘူး။ အာေမးနီးယန္းဆရာဝန္ရဲ႕ ကုသေပးမႈနဲ႔ ကူညီမႈေတြအျပင္ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ဟာ အာေမးနီးယန္းဂ်င္ႏိုဆိုဒ္အေၾကာင္းပါ သိခဲ့ရပါတယ္။ သူစစ္ေျမျပင္မွာ ရင္ဆိုင္ခဲ့ရတဲ့ ဂ်ာမန္ေတြဟာလည္း ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္ေကာင္ေတြျဖစ္ေၾကာင္း ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္သိခဲ့ရျပန္ပါတယ္။
အဲဒီ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ဟာ ရီဗက္ပလစ္ကန္ အထက္လႊတ္ေတာ္အမတ္ျဖစ္ လာခ်ိန္မွာေတာ့ ဆာဘ္ေတြရဲ႕ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ငရဲခန္းေတြဟာ ဖုံးမရဖိမရ ေပၚလာခ်ိန္ေပါ့။

ေရစံုေမွ်ာလိုက္တဲ့ ကလင္တန္ရဲ႕မူဝါဒ
ကလင္တန္အစိုးရအဖြဲ႕ဟာ ေဘာ့စ္နီးယားကိစၥမွာ လုပ္ေပးစရာရွိတာေတြလုပ္ေပးၿပီးၿပီလို႔ ယူဆထားၾကတာပါ။

– ခ႐ိုအတ္စစ္မ်က္ႏွာကို အဆံုးသတ္ေပးၿပီး မြစ္ဆလင္မ္+ခ႐ိုအတ္ မဟာမိတ္ဖြဲ႕ေပးၿပီးၿပီ။
– လက္နက္လမ္းေၾကာင္းေတြဖြင့္ေပးၿပီးၿပီ။
– ေသြးတိုးစမ္းတဲ့ ဆာဘ္ေတြကိုလဲ သူ႔အတိုင္းအတာနဲ႔သူ တုန္႔ျပန္ဖို႔ လုပ္ထားတယ္။
– ဒုကၡသည္ေတြကိုလည္း လူသားခ်င္းစာနာမႈအကူအညီေတြပံုမွန္ေပး ေနတယ္။
– က်န္တာကေတာ့ ျပည္တြင္းစစ္မို႔ ႏွစ္ဖက္ ေျခကုန္လက္ပမ္းက်ခ်ိန္ ေစာင့္ၿပီး တို႔အစိုးရက ညွိေပးလိုက္႐ံုပဲ။
– ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ငရဲခန္းေတြအတြက္ကေတာ့ စစ္ၿပီးမွပဲ ခံု႐ံုးတင္အေရးယူဖို႔ စဥ္းစားမယ္။ ေလာေလာဆယ္ ဒီစစ္ပြဲအတြင္း ႏွစ္ဖက္လံုးကို ခ်ိန္ခြင္ရွာညီေအာင္ ထိန္းေပးၿပီး စစ္ပမ္းလာခ်ိန္ကို ေစာင့္႐ံုပဲ။ ဒါက ၁၉၉၄ ခုႏွစ္ကစလို႔ ကလင္တန္ အစိုးရရဲ႕ လုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြနဲ႔ ခံယူခ်က္ပါ။
ကလင္တန္အစိုးရဟာ ျပတ္ျပတ္သားသားဗံုးႀကဲဖို႔၊ US ေျခလ်င္တပ္ ေတြလႊတ္ဖို႔ လံုးဝ စိတ္မဝင္စားပါဘူး။ ကလင္တန္အစိုးရရဲ႕ ဒီလုပ္ရပ္ေတြကို ေရစံုေမွ်ာလိုက္တဲ့လုပ္ရပ္လို႔ ေဝဖန္လိုက္သူကေတာ့ အမတ္မင္းေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ပါ။
ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ဟာ သီအိုရီသမားမဟုတ္တဲ့ ခပ္ၾကမ္းၾကမ္းစစ္သားေဟာင္းတစ္ေယာက္ပါ။ အစိုးရအဖြဲ႕ကို လႊတ္ေတာ္ထဲေခၚၿပီး genocide ဟုတ္၊ မဟုတ္ေခ်ာင္ပိတ္တဲ့ သီအိုရီေမးခြန္းေတြအစား လက္ေတြ႕က်တဲ့အလုပ္ကို ေကာက္လုပ္ပစ္တာပါ။ သူလုပ္လိုက္တဲ့အလုပ္က ကလင္တန္အစိုးရအဖြဲ႕ကို ေနာက္ကေန တြန္းအားေပးတဲ့ပံုစံမကဘဲ ဖ်င္ကေနေဆာင့္ကန္လိုက္သလိုမ်ိဳးပါ။
ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္တင္လိုက္တဲ့ လမ္းေၾကာင္းက ဆာဘ္ေတြအေပၚမွာ လက္နက္ပိတ္ဆို႔မႈကို ဆက္လက္ထားရွိၿပီး ေဘာ့စ္နီးယားမြစ္ဆလင္မ္ေတြကို လက္နက္ပိတ္ဆို႔မႈအား ပယ္ဖ်က္ေရးပါ။ ဒါဟာတဖက္သတ္ လက္နက္ပိတ္ဆို႕မႈ ပယ္ဖ်က္ေရးပါ။ ကလင္တန္အစိုးရကေတာ့ ဒီလို တဖက္သတ္ပယ္ဖ်က္မႈကို အျပင္းအထန္ ကန္႔ကြက္ပါတယ္။ အေၾကာင္းရွိပါတယ္။ လက္နက္ပိတ္ဆို႔မႈကို တဖတ္သတ္ ပယ္ဖ်က္ ျခင္းဟာ UN resolution ကို ဆန္႔က်င္ပါတယ္။ UN ရဲ႕ လက္နက္ပိတ္ဆို႔မႈ resolution ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေပးေနတာက US ေရတပ္ပါ။
UN resolution ရွိေနလို႔သာ ဥေရာပႏိုင္ငံေတြဟာ သူတို႔တပ္ေတြကို UN တပ္သားေတြအျဖစ္ ေဘာ့စ္နီးယားကို ေစလႊတ္ထားတာပါ။ တကယ္လို႔ UN resolution ကို US ကသာ ဆန္႔က်င္လာရင္ ေဘာ့စ္နီးယားႏိုင္ငံတြင္းက UN တပ္ဖြဲ႕ေတြ ထြက္ခြာသြားမွာပါ။ UN တပ္ေတြထြက္ခြာရင္ စစ္ဆုတ္ခြာမႈကိုကူညီဖို႔ US ေျခလ်င္တပ္ေတြ ေစလႊတ္ေပးပါ့မယ္လို႔ ကလင္တန္က လူသိရွင္ၾကား ကတိ ေပးထားတာလည္း ရွိပါတယ္။
ဒီေတာ့ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ တင္လိုက္တဲ့လမ္းေၾကာင္းက –
၁။ လက္နက္ပိတ္ဆို႕မႈတဖတ္သတ္ပယ္ဖ်က္
၂။ UN တပ္ေတြထြက္ခြာ
၃။ US ေျခလ်င္တပ္ေတြဝင္

ျပိဳင္ပြဲ

ေဘာ့စ္နီးယန္းေတြအတြက္ လက္နက္ပိတ္ဆို႔မႈ တဖတ္သတ္ပယ္ ဖ်က္ေရးကို လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ စလုပ္ေနတာ ၁၉၉၃ ခုႏွစ္ကတည္းကပါ။ ဒါေပမဲ့ ကလင္တန္အစိုးရက ေဘာ့စ္နီးယားကိစၥသူတို႔ ပြဲျပတ္ေအာင္လုပ္ပါ့မယ္လို႔ ကတိ
ေပးတဲ့အတြက္ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္တို႔အုပ္စုဟာ ေနာက္ဆုတ္ေပးထားတာပါ။
၁၉၉၄ ခုနွစ္ တေလ်ွာက္လံုး ဆာဘ္ေတြရဲ႕ ေသြးတိုးစမ္းမႈနဲ႔ NATO ရဲ႕အကန္႔အသတ္နဲ႔ ဗံုးႀကဲတုန္႔ျပန္မႈေတြဟာ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ကို မခ်င့္မရဲျဖစ္ေစခဲ့ပါတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ဟာ ၁၉၉၅ ဇန္နဝါရီမွာ လက္နက္ပိတ္ဆို႔မႈ တဖတ္
သတ္ပယ္ဖ်က္ေရးဥပေဒကို ကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္မွာတင္သြင္းခဲ့ၿပီး ၉၅ ဇူလိုင္မွာ မဲခြဲဆံုးျဖတ္ေပးဖို႔ အဆိုတင္သြင္းခဲ့ပါတယ္။ ဒီ ဥပေဒကို အတည္ျဖစ္ေရး ၉၅ ဇန္နဝါရီကေန ဇူလိုင္အထိ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ဟာ လႈပ္ရွားရမွာျဖစ္ၿပီး ဒီဥပေဒ အတည္မျဖစ္ေရးအတြက္ ကလင္တန္အစိုးရ ကလည္း အသည္းအသန္လိုက္ဖ်က္ပါတယ္။
ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ဟာ စကားေျပာေကာင္းသူတေယာက္ေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ သူဟာ မိန္႔ခြန္းေတြ လွလွပပေျပာမယ့္အစား ေဘာ့စ္နီးယားက ငရဲခန္းျမင္ကြင္း ေတြ၊ ဓါတ္ပံုေတြ၊ ဗီဒီယိုေတြကို လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ ဖြင့္ျပလို႔ presentation လုပ္ပါတယ္။ လက္ေတြ႕ေျမျပင္မွာ ျဖစ္ေနတာေတြကို မီးေမွာင္းထိုးျပၿပီး ေထာက္ခံမႈရွာတဲ့သေဘာပါ။ ကလင္တန္ကေတာ့ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ဥပေဒကို သမၼတဗီတိုနဲ႔ ပယ္ခ်မယ္လို႔ ေလသံလႊင့္ထားတာေႀကာင့္ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ဟာ အမတ္ေတြဆီက ၃ ပံု ၂ ပံုေသာမဲကို ျပတ္ျပတ္သားသားရရွိမွသာလ်ွင္ ကလင္တန္ကို ႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။
စတင္စည္း႐ံုးခါစမွာ ေဘာပ္ဒိုးလ္ဟာ အ႐ံႈးဘက္ကပါ။ လႊတ္ေတာ္ထဲက သူ႕ေဘာ္ဒါေတြကေတာင္ “ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ဟာ စစ္တပ္ထဲ ဘီယာသြားေရာင္း ေတာင္ စြံေအာင္ေရာင္းႏိုင္မယ့္သူမဟုတ္”လို႔ ေျပာယူရတဲ့အထိ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ဟာ စကားေျပာရင္ ဘုက်တဲ့သူပါ။ ေဘာ့စ္နီးယားက အနိ႒ာရံုေတြကို အတံုးလိုက္ အတစ္လိုက္ထုတ္ေဖာ္ေျပာဆိုစည္း႐ံုးတဲ့ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ရဲ႕နည္းဟာ အလုပ္ျဖစ္ပါ့မလား…? လူေတြ အထူးသျဖင့္ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြရဲ႕ နွလံုးကို ကိုင္လႈပ္ႏိုင္ပါ့မလားဆိုတာ အေတာ္စဥ္းစားရတဲ့ကိစၥပါ။
အိမ္ျဖဴေတာ္ကေတာ့ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ရဲ႕ ဥပေဒဟာ အႏၲရာယ္မ်ားလြန္းၿပီးမီးနဲ႔ကစားဖို႔ျပင္ေနေၾကာင္း ႏွက္ပါတယ္။ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ကို ကူညီတဲ့သူေတြလည္း ေပၚလာပါတယ္။ သူတို႔ေတြကေတာ့ ေဘာ့စ္နီးယားဂ်င္နိုဆိုဒ္မွာ US အစိုးရရဲ႕ေပ်ာ့ညံ့မႈကို ကန္႔ကြက္တဲ့အေနနဲ႔ အလုပ္ထြက္ဆႏၵျပထားတဲ့ နိုင္ငံျခားေရး အရာရွိတခ်ိဳ႕ပါ။ ဒီအရာရွိေတြဟာ လႊတ္ေတာ္ထဲက အမတ္ေတြကို ခ်ဥ္းကပ္ၿပီး စည္း႐ံုးေရးဆင္းေပးသလို သာမန္ေအာက္ေျခလူတန္းစားေတြအထိဆင္းၿပီး US ရဲ႕ ၾကားဝင္စြက္ဖက္မႈကို ေထာက္ခံလာေအာင္ စည္း႐ံုးေပးၾကသူေတြပါ။ သူတို႔ ဒီလိုေတြ စည္း႐ံုးထိုးေဖာက္ႏိုင္ဖို႔ကူညီတဲ့သူကေတာ့ ေဂ်ာ့ဂ်္ဆိုးေရာ့စ္ပါ။ ဆိုးေရာ့စ္နဲ႔ ႏိုင္ငံျခားေရးအရာရွိေဟာင္းေတြဟာ ေဘာ္လ္ကန္ျငိမ္းခ်မ္းေရးေကာင္စီကို ဖြဲ႕စည္းၿပီး ဒီစည္း႐ံုးေရးအလုပ္ေတြကို အားစိုက္လုပ္ေပးခဲ့ပါတယ္။ ဒီအခ်ိန္ထိ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ရဲ႕ စည္း႐ံုးေရးဟာ ထင္သေလာက္ တိုးမေပါက္ေသးပါဘူး။

တိုက္တိုက္ဆိုင္ဆိုင္
၁၉၉၅ ဇူလိုင္လ ၁၀ ရက္ ေန႔မွာ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ဟာ လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ ပိုေနျမဲက်ားေနျမဲေနျခင္းရဲ႕ အႏၲရာယ္ႀကီးပံု ကို မိန္႔ခြန္းေျပာပါတယ္။ အဲဒီညမွာပဲ ကလင္တန္ကလည္း ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္အပါအဝင္အမတ္ေတြကို အိမ္ျဖဴေတာ္မွာ ညစာစားပြဲဖိတ္ၿပီး ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ရဲ႕ ဥပေဒဟာ အႏၱရာယ္ႀကီးေၾကာင္း စည္း႐ံုးေရးဆင္းပါသတဲ့။ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ကေတာ့ ကလင္တန္ရဲ႕ ဖိတ္ၾကားမႈကို လက္မခံလို႔ ညစာစားပြဲကို မတက္ပါဘူး။ ကလင္တန္ေရာ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ပါ နက္ျဖန္ ၁၉၉၅ ဇူလိုင္ ၁၁ မွာ ဆာဘ္ေတြဘာလုပ္မယ္ဆိုတာ မေတြးမိခဲ့ၾကဘူးပဲ ဆိုပါေတာ့။ ဇူလိုင္လ ၁၁ ရက္မွာေတာ့ ဆာဘ္ေတြဟာ ဆရက္ဘရက္နီဆာကိုဝင္တိုက္ၿပီး UN တပ္ဖြဲ႕ေတြကို ဓါးဆာခံ ဖမ္းဆီးကာ မြစ္ဆလင္မ္အရပ္သား ၁ ေသာင္းေလာက္ကို သတ္ျဖတ္ပစ္ခဲ့ပါတယ္။
ဆရက္ဘရက္နီဆာကိစၥနဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီး ကလင္တန္နဲ႔ ႏိုင္ငံျခားေရး ဝန္ႀကီးတို႔ဟာ အင္းမလုပ္ အဲမလုပ္ေနျပလို႔ ဟိုးလ္ဘရုခ္နဲ႔ ဂါးဘရသ္တို႔က တြန္းခဲ့ရပံုေတြကို ေရွ႕မွာေရးထားခဲ့ပါၿပီ။ US လႊတ္ေတာ္ အမတ္ေတြအတြက္ ေတာ့ အေျခအေနအမွန္ကို ျဖဳန္းခနဲေတြ႕လိုက္ရတဲ့အတြက္ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ေနာက္မွာေထာက္ခံတဲ့အမတ္ေတြ တန္းစီသြားပါတယ္။ ဆရက္ဘရက္နီဆာက်ဆံုးၿပီး တစ္ပတ္လံုးလံုး ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ဟာ လက္နက္ပိတ္ဆို႔မႈ ပယ္ဖ်က္ေရးကလြဲလို႔ က်န္တဲ့စကားကို မေျပာေတာ့ပါဘူး။
ကလင္တန္အစိုးရဟာ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ရဲ႕ ဥပေဒၾကမ္းကို အတည္ျပဳလိုက္ရင္ဆိုးဆိုးဝါးဝါးႀကီးေတြ ျဖစ္လာလိမ့္မယ္လို႔ ေတာက္ေလ်ွာက္ျဖဲေျခာက္လာတာပါ။ “အခု အဲဒီဆိုးဆိုးဝါးဝါးႀကီးဆိုတာ အခု က်ဳပ္တို႔မ်က္စိေရွ႕တင္ျဖစ္သြားခဲ့ၿပီ။ အခုခ်က္ခ်င္း လက္နက္တင္ပို႔မႈကိုပယ္ဖ်က္။ ဒါဟာဥပေဒျပဳ လႊတ္ေတာ္တစ္ရပ္ လံုးက ေျပာတဲ့စကား” လို႔ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ဟာ ခိုင္ခိုင္မာမာ ေျပာလာပါေတာ့တယ္။
ကလင္တန္ဟာ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ကို ေခ်ာ့ရပါတယ္။ ဇူလိုင္ ၂၁ လန္ဒန္ အစည္းအေဝးၿပီးသည္အထိ လႊတ္ေတာ္မွာမဲခြဲတာကို ဆိုင္းငံ့ထားဖို႔ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ကို ေတာင္းဆိုပါတယ္။ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္က လက္ခံေပးပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ မီဒီယာေတြကေတာ့ ဆိုင္းငံ့မေနပါဘူး။
– ကလင္တန္အစိုးရဟာ ေသြးမရွိတဲ့ အစိုးရ။
– ကလင္တန္ဟာ အာက်ယ္ေကာင္
– အိမ္ျဖဴေတာ္က လူေတြ အရွက္ေရာရွိၾကေသးရဲ႕လား။
– စူပါပါဝါ US ဟာ သူမ်ားေနာက္ျမီးဆြဲျဖစ္ေနၿပီလား။
– ဒီလို အိေညွာင္ပတ္ေညွာင္ လုပ္ေနပံုနဲ႔ဆိုရင္ NATO အဖြဲ႕ရဲ႕ လားရာကို ဆန္းစစ္ရေတာ့မယ္။
စသျဖင့္ မီဒီယာေတြက ေတာက္ေလ်ွာက္ ႏွက္ေနေတာ့တာပါ။
ဇူလိုင္ ၂၁ ေပ်ာ့တိေပ်ာ့ဖတ္ လန္ဒန္ေၾကျငာခ်က္အၿပီး ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ဟာ မဲခြဲဖို႔ပဲ စိုင္းျပင္းပါေတာ့တယ္။ ဇူလိုင္ ၂၆ ကြန္ဂရက္မွာ မဲခြဲၿပီး ေထာက္ခံ ၆၉ မဲ ကန္႔ကြက္၂၉ မဲနဲ႔ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ရဲ႕ ဥပေဒၾကမ္းကို အတည္ျပဳလိုက္ပါတယ္။ ၾသဂုတ္ ၁ မွာ ေအာက္လႊတ္ေတာ္ကလည္း အတည္ျပဳလိုက္ၿပီ။ သမၼတဗီတိုနဲ႔ ပယ္ခ်လို႔ မရသည္အထိ မဲအေရအတြက္ရရွိခဲ့ပါတယ္။ ျပဇာတ္ရဲ႕ အဆံုးသတ္ကကြက္ကို စတင္ဖို႔ ကန္႔လန္႔ကာ ဆြဲတင္လိုက္ပါၿပီ။

genocide ကိုမတားဆီးရင္
US သမၼတလည္း တရားခံပဲ

ဆရက္ဘရက္နီဆာက်ၿပီးတဲ့ေနာက္ US အရပ္ဘက္အဖြဲ႕အစည္း ၂၇ ဖြဲ႕ကလည္း ဆာဘ္ေတြကို ဗံုးႀကဲပစ္ဖို႔ US အစိုးရဆီ လက္မွတ္ထိုး ေတာင္းဆိုၾကပါတယ္။ ဝါရွင္တန္ပို႔စ္ သတင္းစာကေတာ့ ကလင္တန္ဟာ ေလအိုးလို႔ ေရးထည့္လိုက္ပါတယ္။ ႏ်ဴးရီဗတ္လစ္မဂၢဇင္းရဲ႕ ေဆာင္းပါးမွာ ေရးထားတာက “ဒီကမ႓ာ ေပၚမွာ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈကို တားဆီးႏိုင္တာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုပဲရွိတယ္။
US သမၼတဟာ ဒီတာဝန္ကို ေရွာင္လႊဲၿပီး အေမရိကန္ေတြအေပၚမွာ အရွက္ရေစခဲ့ရင္သမၼတႀကီးလည္း ရာဇဝတ္ေကာင္ေတြနဲ႔ အလိုတူအလိုပါ အျပစ္ရွိတယ္” တဲ့။ ကလင္တန္အတြက္ အဆိုးဝါးဆံုးထိုးႏွက္ခံရမႈကေတာ့ ျပင္သစ္သမၼတက ဆရက္ဘရက္နီဆာက်ဆံုးမႈကို ျမဴးနစ္ကိစၥနဲ႔ ယွဥ္ထိုးေျပာဆိုတာပါ။ US ရဲ႕ NATO အေပၚဦးေဆာင္မႈက႑ကိုပါ ျပင္သစ္ကသမၼတရွီးရက္က ေမးခြန္းထုတ္လိုက္ပါတယ္။
ဒီအခ်ိန္မွာေတာ့ ကလင္တန္ဟာ ျငိမ္ခံေနလို႔မရေတာ့ဘဲ “US ဟာ လက္ေဝွ႔အထိုးက်င့္တဲ့သဲအိတ္ႀကီး မဟုတ္ဘူး” လို႔ ထြက္ေျပာလာပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အေျပာဟာ အေျပာပဲရွိပါေသးတယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာ ဆာဘ္ေတြကိုလက္ေတြ႕က်က် ထိုးႏွက္လိုက္တာကေတာ့ ခ႐ိုအတ္နဲ႔မြစ္ဆလင္မ္တပ္ေပါင္းစုပါ။ လက္နက္ခဲယမ္းေတြကို ေတာက္ေလ်ွာက္စုေဆာင္းထားတဲ့ ခ႐ိုအတ္စစ္တပ္ဟာ အင္အားအေတာ္ကို ေတာင့္တင္းေနပါၿပီ။ ခ႐ိုေအးရွားႏိုင္ငံရဲ႕ အေရွ႕ပိုင္းကို ေပါင္မုန္႔လွီးသလို လွီးဖဲ့ယူထားတဲ့ ဆာဘ္ေတြကို ခ႐ိုအတ္ေတြက တန္ျပန္ထိုးစစ္ဆင္ပါတယ္။ ဆာဘ္ေတြဟာမခုခံႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ ခ႐ိုအတ္ေတြဟာ ၁၉၉၁ တုန္းက ဆံုး႐ံႈးခဲ့တဲ့နယ္ေျမေတြ အားလံုးကို ျပန္လည္ရရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒီခ႐ိုအတ္ေတြရဲ႕ ထိုးစစ္အတြင္းမွာ ထင္ရွားသြားတာက ဆာဘ္စစ္တပ္ဟာ လံုးဝကို အခြံသပ္သပ္သာက်န္ေတာ့တယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ပါ။

ဆာဘ္ေတြကို ဗံုးႀကဲရတာ အရသာရွိလိုက္တာ


ေဘာ့စ္နီးယန္းမြစ္ဆလင္မ္တပ္မေတာ္ကလည္း ေျခသြက္လက္သြက္နဲ႔ တန္ျပန္ထိုးစစ္ဆင္တာေတြ လုပ္ပါတယ္။ ဆာဘ္ေတြသိမ္းထားတဲ့ ႏိုင္ငံ ေျမာက္ပိုင္းက Bosanska, Krupa, Petrovac, Kljuc, Sanski စတဲ့ျမိဳ႕ေတြကို ေဘာ့စ္နီးယားမြစ္ဆလင္မ္တပ္မေတာ္က တဟုန္ထိုးျပန္သိမ္းပါတယ္။ ဆာဘ္ေတြဘက္က လက္စားေခ်တဲ့အေနနဲ႔ ၁၉၉၅ ၾသဂုတ္ ၂၅ မွာ ဆာရာေယဗိုကို အေျမာက္နဲ႔ ပစ္ၿပီး အရပ္သား ၃၇ ေယာက္ကို သတ္ပစ္ လိုက္ျပန္ပါတယ္။
US အေနနဲ႔ ေဘာ့ပ္ဒိုးလ္ရဲ႕ဥပေဒေၾကာင့္ သူရဲ႕ေျခလ်င္တပ္ေတြဝင္ကို ဝင္ရေတာ့မွာမို႔ မဝင္ခင္မွာ ေလေၾကာင္းကေန လက္ဦးမႈယူၿပီး အျပတ္အသတ္ ဗံုးႀကဲဖို႔ အေၾကာင္းျပခ်က္ရွာေနတာပါ။ ပဲရစ္မွာရွိေနတဲ့ ဟိုးလ္ဘ႐ုခ္က ဝါရွင္တန္ကို ဖုန္းေခၚၿပီး ဗံုးႀကဲဖို႔ျပင္ေပေတာ့လို႔ အေၾကာင္းၾကားလိုက္ပါတယ္။
ၾသဂုတ္လ ၃၀ ရက္ေန႔မွာေတာ့ NATO ေလယာဥ္အစင္း ၆၀ ဟာ ေလထဲကို တျပိဳင္နက္တည္းထိုးတက္သြားခဲ့ၿပီး ဆာဘ္ပစ္မွတ္ေတြကို ဗံုးႀကဲခ်ပါ တယ္။ ဒီတခါေတာ့ ဟိုတေျပာက္ ဒီတေျပာက္မဟုတ္ေတာ့ဘဲ ပစ္မွတ္ ၆၀ ေလာက္ကို တျပိဳင္နက္ တိုက္ခိုက္တာပါ။ ဆာဘ္ေတြရဲ႕ ခဲယမ္းသိုေလွာင္႐ံုေတြ၊ ဆက္သြယ္ေရးအေဆာက္အဦ ေတြ၊ ေရဒါေတြ၊ ေလေႀကာင္းရန္ကာကြယ္ေရးစခန္းေတြကို ျပားျပားဝပ္သြား ေအာင္ ပစ္ခြင္းလိုက္ပါတယ္။ ဒီသတင္းကို သမၼတကလင္တန္ဆီ ဖုန္းဆက္ အေၾကာင္းၾကားေတာ့ “ေအး… သိပ္ေကာင္းတာပဲကြာ”လို႔ ဝမ္းသာအားရ ျပန္ေျဖပါသတဲ့။

လက္စားေခ်ပြဲ


NATO ေလယာဥ္ေတြဟာ အႀကိမ္ေပါင္း ၃၄၀၀ ပ်ံတက္တိုက္ခိုက္ခဲ့ၿပီး ေဘာ့စ္နီယန္း တပ္မေတာ္ဟာလည္း ေျမျပင္ထိုးစစ္ကို အရွိန္ျမွင့္ပါတယ္။ ၃ ပတ္အတြင္း ဆာဘ္ေတြသိမ္းထားတဲ့ နယ္ေျမရဲ႕ ၂၀% ကို မြစ္ဆလင္မ္နဲ႔ ခ႐ိုအတ္ တပ္ေတြက ျပန္သိမ္းလိုက္ပါတယ္။ ခ႐ိုအတ္ေတြကေတာ့ ၁၉၉၁ က ဆာဘ္ေတြလုပ္ခဲ့တာကိုလက္စား ျပန္ေခ်တဲ့အေနနဲ႔ ဆာဘ္ရြာေတြကို မီးတင္႐ႈိ႕ၿပီး ဆာဘ္ျမိဳ႕ေတြကို အေျမာက္နဲ႔ ျပန္ပစ္ပါတယ္။ သိန္းနဲ႔ခ်ီတဲ့ ဆာဘ္ေတြဟာ ဗဟို ဆားဘီးယားႏိုင္ငံထဲကို ေျပးဝင္ၾကရပါတယ္။ “အပစ္အခတ္ အျမန္ဆံုးရပ္စဲေပးပါ“ လို႔ ဒီတခါ ငယ္သံပါေအာင္ ေအာ္ဟစ္ရသူကေတာ့ မီလိုဆီဗစ္ကိုယ္တိုင္ပါပဲ။
ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္ေကာင္ဟာ ဦးက်ိဳးသြားခဲ့ပါၿပီ။

အႏိုင္နဲ႔ပိုင္း
ရာဇဝတ္ေကာင္ ဦးက်ိဳးေနတုန္း ေဆြးေႏြးပြဲကို ဆြဲတင္ၿပီးအႏိုင္နဲ႔ ပိုင္းလိုက္ပါတယ္။ မီလိုဆီဗစ္ဘက္က ေအာက္ေၾကးႏႈိက္လို႔ရဦးမလားလို႔ ေသြးတိုးစမ္းပါေသးတယ္။ “US က ဆားဘီးယားအေပၚခ်မွတ္ထားတဲ့ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မႈကို ေဆြးေႏြးပြဲမစတင္ခင္ ႐ုပ္သိမ္းေပးပါ” လို႔မီလိုဆီဗစ္ကေတာင္းဆိုပါသတဲ့။ US ကေတာ့ ႏိုးပါတဲ့။ ဒါ့အျပင္ မီလိုဆီဗစ္အေနနဲ႔ ေဆြးေႏြးပြဲတက္မလား၊ မတက္ဘူးလားေမးဖို႔ လႊတ္လိုက္တဲ့သံအဖြဲ႕ ဘဲလ္ဂရိတ္ကိုေရာက္ေနစဥ္မွာ US တိုက္ေလယာဥ္အစင္း ၂၀၀ ဟာ ေျပးလမ္းေပၚမွာ အသင့္ေနရာယူထားပါတယ္။ မီလိုဆီဗစ္ ေခါင္းခါတယ္လို႔ ေျပာ
တာနဲ႔ ဗံုးႀကဲတာကို ထပ္အရွိန္ ျမွင့္ဖို႔ပါ။ ဒါေၾကာင့္ မီလိုဆီဗစ္အေနနဲ႔ ေဒတန္ေဆြးေႏြးပြဲကို တက္ဖို႔နဲ႔ ေဆြးေႏြးပြဲရဲ႕ မူေဘာင္ေတြကို သေဘာတူလိုက္ ရပါတယ္။
၁၉၉၅ ဒီဇင္ဘာမွာ ေဒတန္စာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးၿပီး စစ္ပြဲကို အဆံုးသတ္လိုက္ႏိုင္ပါတယ္။ ဆာဘ္ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ယႏၲယားဟာလည္း ရပ္တန္႔သြားခဲ့ပါတယ္။ ေဒတန္စာခ်ဳပ္အရ ေဘာ့စ္နီးယားႏိုင္ငံရဲ႕ နယ္ေျမ ၄၉ % ကို ဆာဘ္ ေတြကရရွိၿပီး က်န္တဲ့ ၅၁ % ကို မြစ္ဆလင္မ္နဲ႔ ခ႐ိုအတ္ေတြက ရရွိပါတယ္။ ဆာဘ္ျဖစ္ေစ ခ႐ိုအတ္ျဖစ္ေစ ေဘာ့စ္နီးယားႏိုင္ငံကေန ခြဲထြက္ခြင့္မရွိပါဘူး။ ဆာဘ္ေတြဟာနယ္ေျမဟာ အက်ယ္ဝန္ဆံုးရေပမယ့္ မဟာဗ်ဴဟာအရ ထက္ျခမ္းခြဲခံထားလိုက္ရပါတယ္။
ေဒတန္သေဘာတူညီခ်က္ေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႕ NATO တပ္သား ၆ ေသာင္းေက်ာ္ ေဘာ့စ္နီးယားႏိုင္ငံထဲကိုဝင္ေရာက္တပ္စြဲလိုက္ပါတယ္။ ဆာဘ္ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ ရာဇဝတ္ေကာင္ေတြရဲ႕လက္ခ်က္နဲ႔ လူ ၂ သိန္းခြဲေက်ာ္ ေသဆံုးခဲ့ရပါတယ္။ လူ ၂ သန္းေက်ာ္ အိုးအိမ္စြန္႔ခြာထြက္ေျပးခဲ့ရပါတယ္။ စစ္ပြဲၿပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္းမွာလည္း ဆာဘ္ရာဇဝတ္ေကာင္ေတြဟာ ေဆာင့္ၾကြားေဆာင့္ၾကြားနဲ႔ အေရးယူခံရမႈကေနလြတ္ေနခဲ့ပါေသးတယ္။ ရက္ခိုမလာဒစ္ဟာ NATO စစ္ဌာနခ်ဳပ္နဲ႔ ၁၂ မိုင္ပဲေဝးတဲ့ေနရာမွာ ေျဗာင္ေနထိုင္ၿပီးေတာ့ လူသိ ရွင္ၾကား အင္တာဗ်ဴးေတြဘာေတြလုပ္ျပရင္း သူ႔အေပၚထုတ္ဆင့္ထားတဲ့ ဖမ္းဝရမ္းကိုပမာမခန္႔ လုပ္ျပေနပါေသးတယ္။
ICTY ႐ံုးေတာ္ကေတာ့ မလာဒစ္ရဲ႕မ်က္ကြယ္မွာပဲ တရားစီရင္ေနခဲ့ လိုက္တာ မလာဒစ္ဟာ ၂၀၁၁ ေရာက္မွပဲ အဖမ္းခံရပါေတာ့သတဲ့။ (လက္ရွိ ICC ႐ံုးေတာ္ကေတာ့ ဒီအားနည္းခ်က္ကို သင္ခန္းစာယူၿပီး တရားခံကိုအရင္ဖမ္းဆီးၿပီး ႐ံုးေတာ္မွာ မ်က္ေမွာက္ထား တရားစီရင္ရမယ္လို႔ ျပ႒ာန္းထားပါတယ္။)

သက္ေရာက္မႈ
မီလိုဆီဗစ္ဟာလည္း ဆားဘီးယားႏိုင္ငံရဲ႕ သမၼတအျဖစ္ဆက္လက္တည္ရွိဆဲျဖစ္ပါတယ္။ စီးပြားေရး ပိတ္ဆို႔ဒဏ္ခတ္မႈေၾကာင့္ ၾကပ္တည္းလာတဲ့ ဆာဘ္ျပည္သူေတြဟာ မီလိုဆီဗစ္ကို ဆန္႔က်င္လာခ်ိန္မွာေတာ့ မီလိုဆီဗစ္ဟာ ကိုဆိုဗိုမွာ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္မီးကို အျမင့္ဆံုးအရွိန္ျပန္တင္ၿပီး လူထုေထာက္ခံမႈ ျပန္ရွာပါတယ္။ ေဘာ့စ္နီးယားဟာ မီဒီယာမ်က္ႏွာစာမွာ ထင္ထင္ေပၚေပၚျဖစ္ခဲ့တဲ့ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ပါ။ ေဘာ့စ္နီးယားကိစၥကို အေနာက္ႏိုင္ငံေတြ ကိုင္တြယ္ပံုဟာ ဆာဘ္ ဘက္က တစ္ခုခုလုပ္မွ ႏိုင္ငံတကာက တစ္ခုခုျပန္လုပ္တဲ့ titrated engagement နဲ႔ သြားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေဘာ့စ္နီးယားကိစၥမွာ ဆာဘ္ေတြဟာ ျဖစ္စဥ္တိုင္း ျဖစ္စဥ္တိုင္းမွာ လက္ဦးမႈရယူႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ လူ ၂ သိန္းေက်ာ္လည္းအသက္ေပ်ာက္ခဲ့ရပါတယ္။ ဒါကို သင္ခန္းစာယူလို႔ Kosovo မွာေတာ့ titrated engagement နဲ႔ မသြားေတာ့ဘဲ all-out engagement နဲ႔ ကိုင္တြယ္ပါတယ္။ Genocide ကို ကိုင္တြယ္ရာမွာ ျပတ္ျပတ္သားသား ခပ္သြက္သြက္ကိုင္တြယ္ဖို႔ လိုတယ္လို႔ ကမ႓ာက သင္ခန္းစာထုတ္ယူႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။

နိဂံုး

I expected a war. But , I did not expect a genocide.
“စစ္ျဖစ္လာလိမ့္မယ္လို႔ တြက္ဆခဲ့တယ္။ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ျဖစ္လာလိမ့္မယ္လို႔ ေတာ့ မတြက္ဆမိခဲ့ဘူး” ဒါဟာ ေဘာ့စ္နီးယားသမၼတ အလီဂ်ာရဲ႕ ပြဲအၿပီး အင္တာဗ်ဴးကစကားပါ။ သူရဲ႕ တြက္ဆမႈ အလြဲအတြက္ လူ ၂ သိန္းေက်ာ္ အသက္ဆံုး႐ံႈးၿပီး လူ ႏွစ္သန္းေက်ာ္ ဘဝပ်က္ခဲ့ရပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ အလီဂ်ာ တစ္ေယာက္တည္း လြဲတာ မဟုတ္ပါဘူး။ တကမ႓ာလံုးဟာ အတြက္အဆေတြ လြဲခဲ့ၾကပါတယ္။
“ဒါဟာဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ပါလား” ဆိုတဲ့ အသိတစ္ခုကို မရရွိခဲ့မႈအတြက္ ကမ႓ာသူ ကမ႓ာသားေတြရဲ႕ မ်က္စိေရွ႕မွာတင္ လူသား ၂ သိန္းအသက္ေပ်ာက္ခဲ့ရပါတယ္။ ေဘာ့စ္နီးယားျဖစ္စဥ္ကို ဒီလိုအတြက္အဆလြဲၿပီး ျပည္တြင္းစစ္အျဖစ္ယူဆ ကိုင္တြယ္ခဲ့တဲ့အတြက္ ရာဇဝတ္ငရဲခန္းေတြဟာ ေလးႏွစ္ေက်ာ္မ်ွ တည္ရွိခြင့္ရခဲ့ၿပီးလူသားေတြရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္စည္းစိမ္၊ စာရိတၱ၊ ဘဝ၊ က်င့္ဝတ္ေတြကို အေတာ္ ဖ်က္ဆီးခြင့္ ရသြားခဲ့ပါတယ္။ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ကို ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္လို႔မျမင္လို႔ ေဘာ့စ္နီးယန္းေတြဟာ ၄ ႏွစ္ ေလာက္ငရဲခံလိုက္ရတာပါ။ ဒါေပမဲ့ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ကို ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္လို႔ မျမင္ဘဲ ျပည္တြင္းစစ္နဲ႔ ပဋိပကၡအျဖစ္ ယူဆကိုင္တြယ္ေနလို႔ ႏွစ္ ၄၀ မက ငရဲေတာထဲ ေမ်ာေနတဲ့ရာဇဝတ္ေဘးသင့္ ႏိုင္ငံတစ္ခုရွိပါေသးတယ္။ အဲဒီတိုင္းျပည္ကေတာ့ လက္ရွိသင္ေနထိုင္ရာ “ျပည္ေထာင္စု သမၼတ ျမန္မာနိုင္ငံေတာ္” ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ေရာဂါတစ္ခုကို ကုသရာမွာ အင္မတန္မွ အေရးႀကီးတဲ့ အဆင့္တစ္ခု ရွိပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ diagnosis လို႔ေခၚတဲ့ ေရာဂါအမည္မွန္ကို ရွာေဖြသတ္ မွတ္ျခင္းပါပဲ။ ကုသမႈေတြ ဘယ္ေလာက္အဆင့္ျမင့္ျမင့္ ေဆးဝါးေတြဘယ္ ေလာက္စံုစံု ေရာဂါအမည္တပ္တာလြဲေနရင္ ခဏတျဖဳတ္သက္သာတာပဲရွိမယ္။ ေရာဂါကေတာ့ မေပ်ာက္ပါဘူး။
ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးေရာဂါကို ကုသဖို႕ႀကိဳးပမ္းေနတာ နွစ္ ၆၀ ေက်ာ္ခဲ့ၿပီ။ မေပ်ာက္ႏိုင္ပဲ ေရာဂါတိုးသည္ထက္တိုးလာတာ diagnosis လြဲေနခဲ့ လို႔ပါ။ အခုေတာ့ ေရာဂါရဲ႕ အမည္မွန္ကို သိခဲ့ရပါၿပီ။ ျမန္မာျပည္ဟာ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္ေရာဂါဆိုး စြဲကပ္ေနတာပါ။
ဒီ diagnosis ကို ဘယ္သူေတြကမ်ား ထုတ္ေပးႏိုင္ခဲ့ပါလိမ့္…? ႏွစ္ရွည္ၾကာခ်ီ အစိုးရနဲ႔ တိုက္ခိုက္ေနတဲ့ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္း ေတြကမ်ားလား….? No ! ပါ။ ႏွစ္ရွည္ၾကာခ်ီ အစိုးရကို အတိုက္အခံလုပ္ေနတဲ့ ဒီမိုကေရစီအင္အားစု လို႔သမုတ္ၾကတဲ့သူေတြမ်ားလား…? No ! ပါ။ မထင္မွတ္ပဲ ဒီ diagnosis အမွန္ကို ျမန္မာျပည္အတြက္ရွာေဖြ ေပးႏိုင္ခဲ့သူကေတာ့ ျမန္မာျပည္ထဲမွာ အဖိႏွိပ္ခံရဆံုး၊ လူရာအသြင္းမခံရဆံုး၊ ဒုကၡအေရာက္ရဆံုးအုပ္စုျဖစ္တဲ့ မြစ္ဆလင္မ္ေတြထဲက ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။ Genocide ဆိုတာ နာမည္ေလးသပ္သပ္မဟုတ္ပါဘူး။ စကားလံုးေလးသပ္သပ္ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါဟာ ျမန္မာျပည္ေတာ္လွန္ေရးသမိုင္းမွာ breakthrough တစ္ခုပါ။
အင္မတန္မွ အေရးႀကီးတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးဆိုင္ရာ ေအာင္ျမင္မႈႀကီးပါ။ Ok ! Genocide ဆိုတဲ့ Diagnosis ကိုေတာ့ရၿပီ။ ဘယ္လိ္ုေတြကုၾကမလဲ။ ဘယ္သူေတြက ကုၾကမလဲ…? ေဘာ့စ္နီးယားမွာေတာ့ ဥေရာပက UN တပ္သားေတြလႊတ္ၿပီး အနာမရင္းေအာင္ထိန္းေပးပါတယ္။ မရပါဘူး။ အနာဟာ ရင္းသည္ထက္ရင္းလာတာပါပဲ။ မြစ္ဆလင္မ္ႏိုင္ငံေတြကလည္း တန္ခ်ိန္ေသာင္းခ်ီတဲ့ လက္နက္ခဲယမ္းေတြ ေထာက္ပံ့ၿပီး ေျဖရွင္းၾကပါတယ္။ ေသြးဆိပ္တက္မလာေအာင္ ထိန္းထားႏိုင္႐ံုပဲ တတ္ႏိုင္ ပါတယ္။ အနာကေတာ့ ဆက္ရွိေနတုန္းပါပဲ။ဒီအနာကို အၿပီးသတ္ေပ်ာက္ေအာင္ လုပ္ေပးႏိုင္ခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံကေတာ့ အေမရိ ကန္ျပည္ေထာင္စုပဲရွိပါတယ္။ ဒါကို ေဘာ့စ္နီးယားမွာ သက္ေသျပခဲ့သလို ကိုဆိုဗိုမွာလည္းသက္ေသ အခိုင္အမာ ျပႏိုင္ခဲ့ျပန္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒီသက္ေသေတြကို ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ဥပေဒရဲ႕ ဖခင္ Dr.Raphael Lemkin က သူ မကြယ္လြန္ကတည္းက ႀကိဳျမင္ခဲ့ပါတယ္။
ဒါ့ေၾကာင့္လဲ Dr.Lemkin ဟာ Genocide Convention ကို ဥပေဒ ျပ႒ာန္းရာမွာ ဆိုဗီယက္က ျပ႒ာန္းတာေတာင္ တအားႀကီးေပ်ာ္မျပခဲ့ပါဘူး။ ဆိုဗီယက္ဟာ စူပါပါဝါဆိုေပမယ့္ သူ႔ရဲ႕ႏိုင္ငံေရးစနစ္တည္ေဆာက္ပံုဟာ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္
ရာဇဝတ္မႈကိုကိုင္တြယ္ဖို႔ အသင့္ရွိမေနပါဘူး။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ လႊတ္ေတာ္၊ အစိုးရ၊ မီဒီယာ၊ တရား႐ံုး စတဲ့ ႏိုင္ငံေရးတည္ေဆာက္ပံုကသာလ်ွင္ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈကို တိုက္ဖ်က္ဖို႔ သင့္ေလ်ာ္တာပါ။ ဒါ့အျပင္ အေမရိကန္ဟာ ပထမကမ႓ာစစ္၊ ဒုတိယကမ႓ာစစ္နဲ႔ စစ္ေအးတိုက္ပြဲဆိုတဲ့ ပြဲစဥ္တိုင္းမွာ အဓိကအႏိုင္ရ႐ွိခဲ့တဲ့ တစ္ခုတည္းေသာ စူပါပါဝါႏိုင္ငံျဖစ္ပါတယ္။


ဒါေၾကာင့္ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈအျဖစ္ ေရာဂါရွာေဖြသတ္မွတ္ၿပီးရင္ ကုသဖို႔အတြက္ကေတာ့ Washingtonology=အေမရိကန္အိမ္ျဖဴေတာ္ႏိုင္ငံေရးကို နားလည္ဖို႔နဲ႔ ထိုးေဖာက္လႈပ္ရွားႏိုင္ဖို႔က ထပ္တူအေရးႀကီးျပန္ပါတယ္။ အလီဂ်ာ ကေတာ့ ဒါကိုနားလည္သလို သူဟာ အစိုးရအဖြဲ႕အႀကီးအကဲျဖစ္တဲ့အတြက္ ထိုးေဖာက္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္တို႔ျမန္မာျပည္က ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈအတြက္ ဝါရွင္တန္မွာထိထိေရာက္ေရာက္ ထိုးေဖာက္ေပးတဲ့သူကေတာ့ သိပ္အမ်ားႀကီးမရွိလွပါဘူး။ အဲ ! မထိုးေဖာက္တဲ့ အျပင္ပိတ္ဆို႔တဲ့သူက အမ်ားသားဗ်…။ ဘယ္သူေတြ ဘယ္ေလာက္ပဲပိတ္ဆို႔ပိတ္ဆို႔ ေတာ္လွန္ေရးဟာ ေရွ႕ဆက္တိုးလာခဲ့ပါၿပီ။ ကၽြန္ေတာ္ ေဘာ့စ္နီးယားဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ကို ေရးရတဲ့ရည္ရြယ္ခ်က္ကကိုယ့္လူေတြကို parallel thinking ရေစဖို႔ပါ။ ကိုယ္တို႔ရဲ႕တိုက္ပြဲ ဘယ္အဆင့္ေရာက္ေနၿပီ ဘယ္လိုထိုးေဖာက္ႏိုင္ၿပီး ဘယ္ေလာက္ေအာင္ျမင္ေနၿပီဆိုတာကို ႏႈိင္းယွဥ္ေတြးမိေစခ်င္ပါတယ္။
ကၽြန္ေတာ္ေရးခဲ့တာေတြကို ဇာတ္လမ္းတစ္ခုလိုခံစားဖတ္႐ႈ႐ုံတင္မကဘဲ ကိုယ့္ဖာသာဆက္လက္တိုးခ်ဲ႕ဖတ္ရႈၾကရင္းနဲ႔ ေတာ္လွန္ေရးမွာ တတ္ႏိုင္ သည့္ေနရာကေန ေထာက္ခံပါဝင္ေပးဖို႔ပါ။ျမန္မာျပည္နဲ႔ ပတ္သတ္ၿပီးဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ကိုကိုင္တြယ္ရာမွာ ဘယ္အဖြဲ႕က အဓိကေနရာက ပါဝင္သလဲ…? ဘယ္သူက ICC ကို အာမခံနိုင္သလဲ…? ဘာ့ေၾကာင့္ဒီလူဟာ ဒီလိုအာမခံနိုင္သလဲ…? ဒီလူကို ကိုယ္တို႔ ဘယ္လိုအားေပးႏိုင္မလဲ…? စသျဖင့္သိဖို႔က ကိုယ္တိုင္လဲ ေနာက္ခံအသိရွိမွရမွာပါ။ ဒီ ေနာက္ခံအသိေလးအတြက္ ကၽြန္ေတာ္တတ္ႏိုင္သမ်ွ ျဖည့္ဆည္းေပး ျခင္းမ်ွသာပါ။

ျပီးပါၿပီ
Ingun Jawa

ေဘာ႔စ္နီယားဂ်င္နိုဆိုဒ္(၁) ဆက္လက္ဖတ္႐ႈရန္

ေဘာ့စ္နီးယားဂ်င္ႏိုဆုိဒ္(၂) ဆက္လက္ဖတ္႐ႈရန္