Ethnic Cleansing

၁၉၈၇ ကိုဆိုဗိုဒသမှော ဆာဘအြာဏာပိုငတြှကေ ကိုဆိုဗားအလဘြေးနီးယနြးတှကေို လူမိုးစုအလိုကြ ပဈမှတျထားပီး ကြောငြးထုတြ အလုပျထုတြ ထောငျခြ နိုငငြံရေးပိတျပငြ တိုငြးပွညျကနနှငျေထုတြ သတဖြွတျတာတှေ စတငျလုပဆြောငျခဲ့တယြ ။ ဆားဘီးယားသမျမတမီလိုဆီဗဈကတော့ ဒီလိုရကျစကကြှမြးကှုတျတဲ့ လုပရြပတြှကေို လူမိုးရေးသနြ့စငသြှားစရနေရြှငြးလငြးမှု (Ethnic Cleansing) ရယျလို့ နာမညျလှလှလေးပေးလိုကျပါတယြ။ Genocide လို့ နာမညျတပျခံရမဲ့အစား Ethnic Cleansing ဆိုတဲ့ ခပပြြော့ပြော့နာမညျနဲ့ Terminology တိုကျပှဲကို ထိုးဖောကျလိုကျတာ မီလိုဆီဗဈပါ။ မီလိုဆီဗဈရဲ့ ဒီ ethnic cleansing ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို ကမျဘာ့သံတမနတြှကလေညြး သံယောငျလိုကပြွောရငြး နိုငငြံရေးစငမြွငြ့ပေါကြို တငပြေးမိကှပါတယြ ။ Ethnic Cleansing ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ အဲ့ဒီအခိနျကစပီး Genocide အစားထိုး အလှတသြဘောသုံးစှဲတဲ့စကားလုံးဖွဈလာပါတယြ။

ဥပဒရေေးရာကဏျဍတိုကရြိုကျမရှိသျလောညြး

Ethnic Cleansing ဟာ Genocide ကဲ့သို့ နိုငငြံတကာဥပဒစောခြုပျစာတမြးနဲ့ခညြနြှောငျမှု မရှိသျလောညြး Ethnic Cleansing မှာ Moral Responsibility ဆိုတာ ရှိတယြ။ မထငျမှတျဘဲ အဲ့ဒီ စကားလုံးဟာ အမရေိကနြ အစိုးရ အတှကြ သညြးခွကှေိုကြ စကားလုံး ဖွဈသှားခဲ့တယြ။ အမရေိကနြ အစိုးရ အနနေဲ့ Genocide ဆိုတဲ့ Term ကို သုံးလိုကရြငြ- သူ့မှာ ခကြျခငြြး လကငြငြး တိုကရြိုကြ ဝငရြောကြ စှကျဖကရြမယြ ဆိုတဲ့ ဥပဒေ က ရှိနတောကိုး။ ဒါကှောငြ့ Genocide စကားလုံးဟာ အမရေိကနြ အတှကြ အရေးယူရမယြ့ နိုငငြံ သို့မဟုတြ လူမိုးကို ဘယျလို ကိုငျတှယရြမယြ ဆိုတဲ့ ပွငျဆငျခိနြ၊ ဗြူဟာခမြှတျခိနြ မလုံလောကျဘူး။ ပှီးတော့ ကမျဘာ့ အသိုငြးအဝိုငြးက သူနဲ့ အတူ ပါဝငသြညြ ဖွဈစေ မပါဝငသြညြ ဖွဈစေ တဈကိုယတြောြ မိုကကြှေးခှဲ ဝငရြမယြ့ အွခအေနမေိုး ဖွဈသှားတယြ။ နရောတကာမှာ ဝငရြောကျစှကျဖကျတဲ့ ကမျဘာ့ ပုလိပကြှီး အဖွဈက အခွားနညြးကို အစားထိုးဘို့ရာ Ethnic Cleansing ဆိုတဲ့ Term က အမရေိကနြ အတှကြ အသုံး အငျမတနြ တဲ့တဲ့ စကားလုံး တဈခုပါ။
ခေါငြးရှောငျလို့လညြး မရ
ဒါပမယြေ့ Ethnic Cleansing ဆိုတဲ့ စကားလုံးမှာကိုလညြး အမရေိကနျက အလှယျတကူ မသုံးပွနျပါဘူး။ Genocide ဆိုတဲ့ Term လို ခကြျခငြြး လကငြငြး ဝုနြးဒိုငြး ဝငရြောကျစှကျဖကြ စရာ မလိုပမယြေ့ – Ethnic Cleansing ကို အမရေိကနြ အစိုးရ အနနေဲ့ သုံးမိရငျလညြး ခေါငြးရှောငျလို့ မရတဲ့ ဖွရှေငြးပေးရမှုတှကေ ရှိလာပွနျပါတယြ။ Genocide ဖွဈပှီဟေ့ ဆိုရငြ အမရေိကနြ အနနေဲ့ ဘယသြူ့ကိုမှ အဖေါစြပနြဘေို့ မလိုဘဲ အရေးယူရပမေယြ့ Ethnic Cleansing ဖွဈပှီဟေ့ ဆိုရငတြော့ – အရေးယူကို ယူရမယြ ဒါပမယြေ့ အမရေိကနြ တဈနိုငငြံတညြး တာဝနျမဟုတြ- ကမျဘာ့ အသိုငြးအဝိုငြးမှာလညြး တာဝနရြှိတယြ။ ဒီကိဈစကို ဖွရှေငြးဘို့ ပူးပေါငြးပါဝငကြှ ဆိုတဲ့ အဓိပျပါယျကို ဖေါပြွပါတယြ။ (မွဖရှေငြးလို့ မရတဲ့ ကိဈစ တဈခု ဖွဈတယြ ဖွရှေငြးပေးဘို့ မဟာမိတတြှေ လိုတယြ လို့ ဆိုလိုတာပါ။)
မဟာမိတတြှေ ဘာကှောငြ့ လိုတာလဲ?

Genocide ဖွဈတယြ ဆိုတာ လူမိုးတူ (ဘာသာမတူ၊ အယူအဆ မတူ) လို့ ဖွဈနိုငျတယြ။ လကျနကြ အငအြားမြားသူက နညြးသူကို ကြူးလှနျတာ ဖွဈနိုငျတယြ။ အတူနထေိုငရြာ ဒသတှေငြးမှာ ဖွဈနိုငျတယြ။ ဒါကှောငြ့ Genocide ကြူးလှနသြူတှကေို အရေးယူ လိုကျတဲ့ နညြးနဲ့ ဖွရှေငြးပေးလို့ ရတယြ။ သို့သောြ Ethnic Cleansing ဖွဈပှီဟေ့ ဆိုရငတြော့ — မထငျမှတျဘဲ ပွသနာက ပိုကယြပြွနြ့သှားတာပါ။ (မထငျမှတျဘဲ ဆိုတာက Ethnic Cleansing ဆိုတဲ့ Term ကို စသုံးလိုကျတဲ့ မီလိုဆီဗဈ ကိုယျတိုငရြော၊ သူ့ စကားလုံးကို နောကျက သံယောငြ လိုကျတဲ့ သံတမနတြှရေော မထငျထားလိုကျတဲ့ အဓိပျပါယြ ကယြပြွနြ့မှုကို ဆိုလိုတာပါ။) Ethnic Cleansing ရဲ့ ဝေါဟာရ စကဝြနြးထဲမှာ – “လူမိုးစု တဈစုကို သူတို့၏ မူလ ပိုငျဆိုငျခဲ့ရာ နရောဒမှေ ရှငြးထုတပြှီး အခွားသူမြားက နယမြွလေုယူခွငြး” ဆိုတဲ့ အဓိပျပါယြ ပါဝငသြှားတာပါ။ ဒီ အတှကြ Ethnic Cleansing ကြူးလှနျခံရတဲ့ လူမိုးစုကို သူတို့ရဲ့ မူလဒသေ မှာ ဘေးကငြးလုံခှုံစှာ ပွနျလညြ နရောခပြေးရမယြ ဆိုတဲ့ Safe Zone ပါဝငျလာမှုပါပဲ။ အလှယျတကူ မွငျနိုငျဘို့ အတှကြ ဥပမာ က- Genocide ကြူးလှနျခံရတဲ့ ဂြူးလူမိုးတှကေို ဂငြျနိုဆိုကြ ကြူးလှနြ ခဲ့တဲ့ နရော ဂြာမဏီမှာ နရောပွနပြေးခဲ့ခွငြး မရှိဘူး။ သို့သောြ Ethnic Cleansing ကြူးလှနျခံရပါတယျလို့ သတျမှတျခံရတဲ့ လူမိုးတိုငြး နရော တိုငြးဟာ Safe Zone တှေ ဖနျတီးပေးခွငြးကို ရရှိခဲ့ကှတယြ။ ကြူးလှနသြူတှကေို အရေးယူယုံမြှ မက ကြူးလှနျခံရသူမြား အတှကြ နယမြွေ ကိုယျစီ ရရှိသှားတာပါ။ ကြူးလှနျခံရသူမြား အတှကြ ကိုယျပိုငြ လုံခှုံရာ နယမြွေ ဖနျတီးပေးဘို့ရာ ကမျဘာ့ အသိုငြးအဝိုငြး ဖွဈတဲ့ UN ကို ရှေ့တငျလုပရြတာမိုး ဖွဈတဲ့ အတှကြ မဟာမိတျက မရှိမဖွဈ လိုအပျလာပါတယြ။

ဒီအတှကြ ထငရြှားတဲ့ ဥပမာကတော့ ဘော့ဈနီးယားပါပဲ ။ ဘော့ဈနီးယားကို ဂငြျနိုဆိုဒအြဖွဈ တရားဝငသြတျမှတျမှုက ပှဲပီးလို့နှဈအတောကြှာမှ ICTY ရုံးတျကော သတျမှတျတာပါ ။ ဖွဈစဉအြတှငြးဝငရြောကျစှကျဖကျမှုတှမှောတော့ Ethnic Cleansing ခေါငြးစဉအြောကနြပေဲ လုပဆြောငသြှားခဲ့ပါတယြ ။ Ethnic Cleansing လို့ နာမညျတပျပီးတဲ့နောကျမှာ ဗငြ့ဈ – အိုဝငြ အစီအစဉအြတိုငြး ၁၉၉၃ ဧပွီမှာ နယမြွခှေဲဝဖေို့လုပပြေးပါတယြ ။ မအောငမြွငတြော့ ၁၉၉၃ မလမှော ဘော့ဈနီးယားနိုငငြံအတှငြး UN Safe Area ၆ ခု သတျမှတပြေးတာမိုးဖွဈလာပါတယြ ။ ” Ethnic Cleansing လို့ နာမညျတပျထားရငလြပေါကှာ – Genocide လိုဝငဆြျဖောို့မရှိပါဘူး ” လို့ထငနြရငြေ မှားပါတယြ ။ ကိုဆိုဗိုဖွဈစဉျမှာ တိုကရြိုကဝြငရြောကျစှကျဖကျမှုမွနျဆနျခဲ့ပါတယြ ။ ဗုံးကှဲစဈဆငရြေးစတငျတဲ့ ညမှာ အမရေိကနသြမျမတကလငျတနျက ဘဲဥပုံခမြးမကနေ ဟိုလိုကော့ဈနဲ့ နှိုငြးယှဉပြွောဆိုခဲ့ပါတယြ ။ ICTY ရုံးတျကောတော့ ကိုဆိုဗိုဖွဈစဉျကို Ethnic Cleansing လို့ပဲ နာမညျတပျခဲ့ပါတယြ ။ ကိုဆိုဗိုဒသကေတော့ အလဘြေးနီးယနြးတှလကျေထဲ အပီးအပိုငရြောကရြှိသှားပါပီ။
Ethnic Cleansing နဲ့ Genocide ရဲ့ အဓိပျပါယျကတော့
“သား ရှှအေိုး ထမြးလာတာကို မွငျခငြျတယြ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးနဲ့ “ဘာဖွဈဖွဈ ငါ့သား အသကရြှငရြငြ တောပြှီကှာ” ဆိုတဲ့ အဓိပျပါယျမိုး ဖွဈပါတယြ။

ကွှနတြျတောို့ CRM ကတော့ အားမရပါဘူး-
ခုလညြး အမရေိကနြ ဒုသမျမတ မိုကျပငြ့ဈ ကိုယျတိုငျက Ethnic Cleansing လို့ ထုတပြွောပှီ ဆိုတော့ ကြူးလှနျခံရသူမြား အတှကြ (၁) Safe Zone သခြောတယြ။ (၂) ကြူးလှနသြူမြားကို အရေးယူဘို့ သခြောတယြ။ ဆိုတဲ့ အဆငြ့ကို ရောကသြှားခဲ့ပါပှီ။ သို့သောြ-
UN ကို ရှေ့တငြ ဖွတသြနြးရတာ အခိနပြေးရပါတယြ။ (ခု အွခအေနမှော အခိနပြေးရတာ မွနျတဲ့ အနအေထားကို ရောကသြှားပါပှီ) သို့သောြ ကွှနတြျတောို့ CRM အနနေဲ့ကတော့ US ကို ရှေ့ထှကြ (ဘယသြူ့မှ အဖေါမြစပျဘဲ) ဝုနြးဒိုငြး ဖွရှေငြးစလေိုတာပါ။ ဒီ အတှကျလညြး ဆကျတှနြးသှားမှာပါ။

အမရေိကနြ အနနေဲ့ Ethnic Cleansing လို့ပဲ သုံးတယဟြေ့ ရယျလို့ စိတျဓါတျကသြူတှေ ရှိနနေိုငျလို့ ဒီ ရှငြးတမြးကို ရေးသားတာပါ။

Safe Zone သခြောတယြ။ ကြူးလှနသြူမြားကို အရေးယူမှာ သခြောတယြ။

မုဟမျမဒျတှာဟရြေ (ဌေးလှငြဦး)
ဦးဆောငျလှုပရြှားမှု တာဝနျခံ
Civil Rights Movement