Civil Rights Movement

Civil Rights Movement

Articles

now browsing by category

 

KOSOVO

အညိဳးအေတးနဲ႕ လက္စားေခ်မႈ
၁၃၈၉ ခုနွစ္ ဥေရာပေတာင္ပိုင္း kosovo ေဒသ ဘလက္ဘာဒ္ ကြင္းျပင္မွာ တိုက္ပြဲတခုျဖစ္ခဲ႕တယ္။

ေအာ္တိုမန္တာခ္ေတြနဲ႕ ဆာဘ္ေတြ တိုက္ခဲ႕ႀကတာ ။ တာခ္ေတြရဲ႕ေအာင္ပြဲနဲ႕အတူ kosovo ေဒသဟာ အေျပာင္းအလဲတခု စခဲ႕တယ္။ အလ္ေဘးနီးယား နဲ႕ ဆားဘီးယား ႀကားက မႀကာခဏလက္လႊဲေျပာင္းပီး နယ္ေျမလုခဲ႕ရတဲ႕ kosovo ေဒသေလးဟာ တာခ္ေတြရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္မႈေအာက္မွာ နွစ္ ၅၀၀ ေလာက္ ဝပ္ဆင္းသြားပါေတာ့တယ္။ ေဘာ္လ္ကန္ေဒသမွာ ပတ္ခ်ာလည္လူမ်ိဳးစုေတြကို နွိပ္ကြပ္ပီး ဗဟိုလူမ်ိဳးစုအျဖစ္ရပ္တည္နိုင္တဲ႕ ဆာဘ္ေတြဟာ kosovo မွာဦးက်ိဳးခဲ႕ရတယ္။ ဒီသိကၡာက် ရမႈနဲ႕နာက်ဥ္းမႈကို ဆာဘ္ေတြဟာ မ်ိဳးရိုးစဥ္ဆက္ လက္ဆင့္ကမ္းလာခဲ႕တာ နွစ္ ၆၀၀ ေက်ာ္အထိ လက္ဆင့္ကမ္းလို႕ေကာင္းတုန္း။ ပေဒသရာဇ္ေခတ္ကစစ္ပြဲတရပ္ရဲ႕ နာက်ဥ္းမႈဟာ ၂၀ရာစု ကြန္ျမဴ နစ္ေခတ္ နဲ႕ ကြန္ျမဴ နစ္ေခတ္လြန္ကာလ အထိ ရွင္သန္တုန္းပဲ။ kosovo ေဒသအတြင္းမွာ အနွိမ္ခံအေနနဲ႕ေနခဲ႕ရတဲ႕ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြဟာ ဘလက္ဘဒ္တိုက္ပြဲအပီးမွာေတာ့ ဆာဘ္ေတြနဲ႕ ပခံုးခ်င္းယွဥ္လာခဲ႕တယ္။ ေျမယာပိုင္ဆိုင္ခြင့္နဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္မႈကိစၥေတြမွာ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြေနရာရလာတယ္။

ဆာဘ္ေတြအတြက္ကေတာ့ စစ္ပြဲရံႈးနိမ့္ရျခင္းရဲ႕နာက်ည္းမႈဟာ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြအေပၚ ရႊံရွာမႈနဲ႕ တထပ္တည္းျဖစ္ခဲ႕ရပီ။ ဒီလို ၁၂ ရာစုကအေျခတည္လာတဲ႕ ဆာဘ္နဲ႕ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြရဲ႕ အမုန္းတရားဟာ ၂၀ ရာစုမွာ ဂ်င္နိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈ အျဖစ္ေပါက္ကြဲထြက္လာခဲ႕ပါေတာ့တယ္။ ဆာဘ္ေတြရဲ႕ အျမင္က ”အလ္ေဘးနီးယန္းေတြဟာ ေအာက္တန္းစားက်ြန္သာသာလူမ်ိးေတြျဖစ္ပီး တာခ္ေတြရဲ႕က်ဴ းေက်ာ္စစ္ကို အခြင့္ေကာင္းယူပီး kosovo ကို ခိုးဝင္လာတဲ႕ ေကာင္ေတြ ” ။ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြရဲ႕အျမင္က ” ဆာဘ္ေတြဟာ နယ္ခ်င္းကပ္လ်က္လူမ်ိဳးစုငယ္ေတြကို အနိုင္က်င့္တတ္တဲ႕သူေတြ / တာခ္ေတြေရာက္လာလို႕သာ တို႕ေတြသက္သာရာရတယ္ ။ ဒါ့ေႀကာင့္ခြင့္သာခိုက္မွာ ျပန္ေဆာ္ႀကစို႕ ” ။ ဒီလို လိပ္ခဲတည္းတည္းအေျခအေနဟာ ေအာ္တိုမန္အင္ပါယာျပိဳက်ျခင္းနဲ႕အတူ ေလာက ငရဲေတြစခဲ႕တယ္ ။

View of makeshift camp in the region of Blace, on the border between Kosovo and The former Yugoslav Republic of Macedonia. Up to 65,000 Kosovar refugees were caught in this no-man’s-land before being allowed to enter The former Yugoslav Republic of Macedonia several days later.

ပထမကမၻာစစ္မွာ ေအာ္တိုမန္တူရကီ စစ္ရံႈးတယ္ ။ ဆာဘ္ေတြဟာ kosovo ေဒသကိုျပန္လည္သိမ္းပိုက္နိုင္ခဲ႕တယ္ / ဆာဘ္ေတြရဲ႕ သိမ္းပိုက္မႈကို စစ္နိုင္ အဂၤလိပ္နဲ႕ ျပင္သစ္က အသိအမွတ္ျပဳ ခဲ႕တယ္။

ဒီေနာက္မွာေတာ့ kosovo က အလ္ေဘးနီးယန္းေတြရဲ႕ဘဝက က်ားသနားမွ ႏြားခ်မ္းသာ အဆင့္ေရာက္ခဲ႕တယ္။ ဆာဘ္ေတြအတြက္ကေတာ့ မဟာလက္စားေခ်ပြဲႀကီးႏႊဲရပီေပါ့ေလ။ ပထမကမၻာစစ္နဲ႕ ဒုတိယကမၻာစစ္ႀကားကာလဟာ ကိုဆိုဗားအလ္ေဘနီးယန္းေတြအတြက္ေတာ့ ငရဲပဲ။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး စီးပြားေရး ပညာေရး ရွိသမ်ွ နယ္ပယ္မွာ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြကို ဖယ္ရွားလိုက္တယ္ ။ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြ တေယာက္မက်န္ kosovo ကထြက္သြား ။ ဆာဘ္ေတြကဒါကို အေျပာသပ္သပ္လုပ္တာမဟုတ္ဘူး။ ၁၉၃၈ မွာ ဆာဘ္ေတြဟာ စစ္ရံႈးတူရကီနဲ႕ စာခ်ဳပ္တခု ခ်ဳပ္ဆိုခဲ႕တယ္ ။ ” မင္းတို႕ တာခ္ေတြ ေခၚသြင္းလာခဲ႕တဲ႕ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြကို မင္းတို႕ျပန္ေခၚ / ၆ နွစ္အတြင္း အလ္ေဘးနီးယန္း ၄သိန္းေလာက္ကို တူရကီျပန္ေခၚရမယ္ / ဒါဟာ ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္း ေတြရဲ႕ ၇၅% ပဲ / ဒီျပန္ေခၚေရးအစီအစဥ္ကို ၁၉၃၉ မွာ စတင္အေကာင္အထည္ေဖာ္မယ္ ”

1938 – 1389 = 549
နွစ္ေပါင္း ၅၀၀ ေက်ာ္က အေျခစိုက္လာတဲ႕ လူသားမ်ိဳးႏြယ္တရပ္ကို ေမာင္းထုတ္ဖို႕ စာခ်ဳပ္ ။ ဒီစာခ်ဳပ္က တရားဝင္သေဘာတူလက္မွတ္ထိုးတဲ႕အဆင့္ေရာက္ခဲ႕တယ္ ။ ပေဒသရာဇ္ေခတ္က စစ္ပြဲတရပ္ / လူ႕သဘာဝ ေရႀကည္ရာျမက္နုရာေျပာင္းေရႊ႕တဲ႕ေခတ္က အျဖစ္ ။ ဆာဘ္ေတြကိုယ္တိုင္လည္း တျခားလူမ်ိဳးစုေတြကို စစ္အနိုင္တိုက္ပီး သိမ္းပိုက္အေျခခ်တာေတြရွိေပမဲ႕လည္း ဘလက္ဘဒ္စစ္ပြဲအပီး အလ္ေဘးနီးယန္းအေျခခ်မႈကိုေတာ့ နွစ္ ၅၀၀ ႀကာသည္အထိ ခိုးဝင္မႈလို႕ သတ္မွတ္တုန္းပဲ ။

နွစ္ေပါင္း ၅၀၀ေက်ာ္ ႀကာသည္အထိ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြဟာ ခိုးဝင္ေတြျဖစ္ဆဲပဲ။ဆာဘ္ေတြကိုယ္တိုင္က ခရိုအတ္ေတြ မက္ဆီဒိုးနီယန္းေတြကို စစ္ဆင္ႏႊဲပီး နယ္ေျမေတြသိမ္းပိုက္အေျခခ်မႈေတြက ႀကီးျမတ္ေလေသာ ဆားဘီးယားအင္ပါယာအျဖစ္ တရားဝင္ဂုဏ္ယူစရာေပမဲ႕ ဆာဘ္ေတြစစ္ရံႈးလို႕ တျခားလူမ်ိဳးေတြရဲ႕ အေျခခ်မႈကေတာ့ ခိုးဝင္မႈပဲ ျဖစ္ေနဆဲပါ။ ၁၉၃၈ စာခ်ဳပ္ဟာ ၁၉၃၉ မွာစတင္အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႕ရွိေပမဲ႕ ဒုတိယကမၻာစစ္ထျဖစ္လိုက္ေတာ့ လက္ေတြ႕အေကာင္အထည္ မေပၚေတာ့ဘူးဗ်။ ဒါေပမဲ႕လည္း ကမၻာစစ္ ၂ခုႀကားကာလအတြင္း ဆာဘ္ေတြနွိပ္ကြပ္လို႕ အလ္ေဘးနီးယန္း ၁သိန္းခြဲေလာက္ဟာ kosovo ကေန ထြက္ေျပး ခဲ႕ရပါသတဲ႕။

တူညီေသာစြပ္စြဲခ်က္

ကမၻာစစ္ ၂ခုႀကားကာလအတြင္းမွာ ဆာဘ္ေတြဟာ မူရင္းဆားဗီးယားနိုင္ငံအျပင္ ေဘာ့စ္နီးယား / ခရိုေအးရွား / ဆလိုေဗးနီးယား / မက္ဆီဒိုးနီယား / မြန္တီနီဂရိုး စတဲ႕ နိုင္ငံေတြကိုပါ ဆားဘီးယားအင္ပါယာအျဖစ္ သိမ္းပိုက္အုပ္ခ်ဳပ္နိုင္ခဲ႕ပါတယ္။ ဆာဘ္လူမ်ိဳးေတြဟာ မူရင္းဆားဘီးယားမွာ အဓိကေနထိုင္သလို ဘာ့စ္နီးယား နဲ႕ ခရိုေအးရွားမွာပါ ပ်ံ႕နွံ႕ေနထိုင္ပါတယ္ ။ မြန္တီနီဂရိုးဟာလည္း ေဒသနာမည္သာျဖစ္ပီး ဆာဘ္လူမ်ိဳးေတြပါပဲ ။

ခရိုေအးရွားနဲ႕ ေဘာ့စ္နီးယားမွာေတာ့ ဆာဘ္ေတြဟာ က်န္တဲ႕လူမ်ိဳးစုေတြနဲ႕လည္း ရန္တေစာင္ေစာင္ျဖစ္ေနဆဲပါ

အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္အာဏာတိုးေတာင္းတဲ႕ ခရိုအတ္ နဲ႕ ေဘာ့စ္နီးယန္းေတြကို ဆာဘ္ေတြက နွိပ္ကြပ္အုပ္ခ်ဳပ္လ်က္ မဟာဆားဗီးယားအင္ပါယာကို လည္ပတ္ပါတယ္

မ်က္လံုးထဲျမင္ေအာင္ေျပာရရင္ ဗမာေတြက မူရင္းတိုင္းေဒသေတြမွာ အင္နဲ႕အားနဲ႕ေနထိုင္ပီး ကခ်င္ ရွမ္း ခ်င္းေတြကို နွိပ္ကြပ္သိမ္းပိုက္လ်က္ အဲ႕ဒီျပည္နယ္ေတြမွာပါ ပ်ံ႕နွံ႕ေနထိုင္သလိုပါပဲ ။

ဗမာေတြက ကခ်င္ ရွမ္း ခ်င္းေတြကို ျပည္နယ္အဆင့္နဲ႕ ေလ်ွာ့ခ်အုပ္ခ်ဳပ္တာကေတာ့ ဆာဘ္ေတြက က်န္တဲ႕လူမ်ိဳးစုေတြကို republic အဆင့္ေပးတာနဲ႕ယွဥ္ရင္ ဗမာက ဆာဘ္ထက္ လူပါးပိုဝတာကို ျမင္နိုင္ပါလိမ့္မယ္။ kosovo ေဒသကေတာ့ မူရင္းဆားဗီးယားနိုင္ငံရဲ႕ေတာင္ပိုင္းမွာရွိပါတယ္ / kosovo ေဒသနဲ႕ နယ္ခ်င္းကပ္ေနတာကေတာ့ သီးျခားလြတ္လပ္တဲ႕ အလ္ေဘးနီးယားနိုင္ငံပါ ။ ဆာဘ္ေတြကေတာ့ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြဟာ တာခ္ေတြအားကိုးနဲ႕ kosovoေဒသကို ခိုးဝင္လာသူေတြလို႕ စြပ္စြဲတာပါ။ ရိုဟင္ဂ်ာေတြဟာ စစ္နိုင္အဂၤလိပ္ေတြနဲ႕ အတူ ဘဂၤလားကခိုးဝင္လာသူေတြဆိုတဲ႕ စြပ္စြဲခ်က္နဲ႕ ထပ္တူက်လ်က္ရွိျခင္းကေတာ့ ဂ်င္နိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္ေကာင္ေတြရဲ႕ ေနာက္ခံ စိတ္သေဘာထားတူညီမႈပါပဲ

တီးတိုး

ဒုတိယကမၻာကာလအတြင္းမွာ ဂ်ာမန္ေတြဟာ ဆားဗီးယားအင္ပါယာကို သိမ္းပိုက္လိုက္ပါတယ္။

မူလအရွင္သခင္ဆာဘ္ေတြေနရာမွာ အရွင္သခင္သစ္ဂ်ာမန္ေတြေရာက္လို႕လာပါတယ္။ ဆာဘ္ေတြရဲ႕ရန္ဘက္ ခရိုအတ္ေတြကေတာ့ နာဇီဂ်ာမန္ေတြနဲ႕ ေပါင္းလ်က္ ဆာဘ္ေတြကိုျပန္နွိပ္ကြပ္ပါတယ္

ဒီေနရာမွာ ဂ်ာမန္ေတြရဲ႕လုပ္နည္းလုပ္ဟန္တခုကို ေျပာရပါမယ္။ ဂ်ာမန္ေတြဟာ ေဘာ္လ္ကန္ေဒသကို သိမ္းပိုက္တာဟာ ခရိုအတ္ေတြ ေဘာ့စ္နီးယန္းေတြကို ဆာဘ္ေတြလက္ေအာက္က လြတ္ေျမာက္ေစဖို႕မဟုတ္ပါဘူး။ သူတို႕ရဲ႕ စစ္ေရးရည္ရြယ္ခ်က္သပ္သပ္နဲ႕ သိမ္းပိုက္ခဲ႕တာျဖစ္ပီး ေဒသခံအနွိပ္ကြပ္ခံ ခရိုအတ္ေတြက သူတို႕နဲ႕ပူးေပါင္းေတာ့ အသံုးခ်တဲ႕သေဘာပါ ။

Josip Broz Tito

ဆာဘ္ေတြဘက္မွာလည္း ဂ်ာမန္ေတြရဲ႕ သိမ္းပိုက္မႈကို မုန္းတီးတဲ႕သူေတြရွိသလို ေရာက္လာတဲ႕ဂ်ာမန္ကို ဖားပီး အာဏာဆက္ျမဲလိုသူေတြရွိေနပါတယ္ ။ အဲ႕သလို ဆာဘ္ေတြကိုလည္း ဂ်ာမန္ေတြက ေနရာေပးပါတယ္။ ဒီေတာ့ ဂ်ာမန္ေထာက္ပံ႕တဲ႕ ခရိုအတ္ေတြက ေနရာတခုမွာ ဆာဘ္ေတြကိုသတ္ေနခ်ိန္မွာ ေနာက္ထပ္ဂ်ာမန္ေထာက္ပံ႕တဲ႕ ဆာဘ္ေတြက ခရိုအတ္ေတြကို ေနာက္တေနရာမွာ သတ္ေနျပန္ပါတယ္ / ဂ်ာမန္ေတြကေတာ့ ” ငါတို႕ကို မထိနဲ႕ မင္းတို႕ဖာသာ အခ်င္းခ်င္းသတ္ခ်င္သေလာက္သတ္ ” ဆိုပီး ၂ ဖက္စလံုးကိုအားေပးပါသတဲ႕ ယာလည္းညက္ေစ ႀကက္လည္းပန္းေစ သေဘာမ်ိဳးပါပဲ ။

ဒါေပမဲ႕ ဂ်ာမန္ေတြကိုလည္းဖက္ဆစ္မို႕လို႕ေတာ္လွန္ရမယ္ ။ လူမ်ိဳးေရးမုန္းတီးမႈေတြကိုလည္း ရပ္တန္႕ပစ္ရမယ္ ဆိုတဲ႕ ခံယူခ်က္နဲ႕ လူတေယာက္ ရွိခဲ႕ပါတယ္ ။ ဒီလူဟာ ဆာဘ္လူမ်ိဳးတဦး ေနာက္ပီး ကြန္ျမဴ နစ္တေယာက္ သူ႕နာမည္က တီးတိုး ။

အလုပ္သမားသပိတ္တိုက္ပြဲေတြမွာ လက္ေတြ႕ေခါင္းေဆာင္မႈေပးနိုင္ခဲ႕တဲ႕တီးတိုးဟာ ဂ်ာမန္ေတြ က်ဴ းေက်ာ္လာခ်ိန္မွာ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ငယ္တခုကို ဦးေဆာင္သူ အဆင့္ပဲရွိပါေသးတယ္။

စစ္ႀကီးအစပိုင္းမွာ ဂ်ာမန္ေတြဟာ ဆိုဗီယက္နဲ႕ မက်ဴ းေက်ာ္ေရးစာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ထားတာမို႕ ဆာဘ္ကြန္ျမဴ နစ္ေတြဟာ အရင္းရွင္အဂၤလိပ္နဲ႕ ျပင္သစ္ကို တိုက္တဲ႕ဂ်ာမန္ေတြကို မိတ္ေဆြလို႕ သေဘာထားရမယ္ / ဒါ့ေႀကာင့္ က်ဴ းေက်ာ္လာတဲ႕ဂ်ာမန္ေတြကို ေတာ္လွန္စရာမလိုဘူးလို႕ ခံယူႀကပါသတဲ႕ ။

တီးတိုးကေတာ့ နိုင္ငံျခားကို သိပ္မေမ်ွာ္နဲ႕ ကိုယ့္အေျခအေနနဲ႕ကိုယ္သံုးသပ္ ။ဂ်ာမန္ေတြကိုေတာ္လွန္ ဒီလိုေတာ္လွန္တာဟာလည္း မူလ ဆားဗီးယားအင္ပါယာျပန္လည္တည္ေထာင္ဖို႕မဟုတ္ဘူး ။လူမ်ိးေရးမုန္းတီးမႈ နဲ႕ သတ္ျဖတ္ပြဲေတြကို ရပ္တန္႕ ၊ လူမ်ိဳးစံုပါတဲ႕ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ကို တည္ေထာင္ပီး ဖက္ဆစ္ေတြကိုေတာ္လွန္ ၊ စစ္ပြဲပီးရင္ လူမ်ိဳးအားလံုးတန္းတူညီမ်ွ အခြင့္အေရးရတဲ႕ ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုတည္ေထာင္မယ္လို႕ မူဝါဒခ်မွတ္ပါသတဲ႕ ။

တီးတိုးကို ဆာဘ္လူမ်ိဳးႀကီးဝါဒီေတြက သစၥာေဖာက္လို႕ စြပ္စြဲႀကသလို ဆာဘ္ကြန္ျမဴ နစ္ေတြကလည္း လက္ေတြ႕မက်တဲ႕ ေသာက္ရူးလို႕သတ္မွတ္ႀကပါသတဲ႕။ တီးတိုးမွာ ေနာက္လိုက္လက္တဆုပ္စာသာ ရွိပါသတဲ႕။ ဂ်ာမန္ေတြဟာ ဆိုဗီယက္ကို ဝင္တိုက္ခ်ိန္မွာေတာ့ တီးတိုးဟာ ဆိုဗီယက္ဆီက အေထာက္အပံ႕အခ်ိဳ႕ရပီး အင္အားရွိလာပါတယ္။

ေနာက္ပီး တီးတိုးတပ္ေတြဟာ လူမ်ိဳးေရးသတ္ျဖတ္ပြဲေတြကို ဆန္႕က်င္တဲ႕အတြက္ ေနရာေဒသမေရြး လႈပ္ရွားစစ္ကစားနိုင္ပါတယ္ / တီးတိုးရဲ႕ ေပ်ာက္ႀကားဦးေရမွာ လူမ်ိဳးအစံု ဘာသာအစံုပါဝင္လာပီး အင္အားအေတာ္ေတာင့္တင္းလာပါတယ္ / တီးတိုးတပ္ဖြဲ႕ဟာ ဥေရာပေျမမွာ လက္သံအေျပာင္ဆံုး

ေပ်ာက္ႀကားတပ္ျဖစ္လာပီး အေမရိကန္နဲ႕အဂၤလိပ္ကပါ အသိအမွတ္ျပဳ အေထာက္အပံ႕ေပးလာခဲ႕ပါတယ္ ။ ဒီလိုနဲ႕ တီးတိုးဟာ လူအင္အားေသာင္းခ်ီကို စီမံကြပ္ကဲပီး တိုက္ပြဲႀကီးေတြ တိုက္လာနိုင္ခဲ႕ပါတယ္ ။ စစ္ႀကီးပီးခါနီးမွာေတာ့ ဂ်ာမန္လက္ထဲကေန တျမိဳ႕ပီး တျမိဳ႕ ျပန္လည္သိမ္းပိုက္ခဲ႕ပီး ဂ်ာမန္ေတြနဲ႕ ပူးေပါင္းခဲ႕သူေတြကို ဆာဘ္ ခရိုအတ္မေရြး သုတ္သင္ပြဲေတြ လုပ္ခဲ႕ပါတယ္။ စစ္ႀကီးအပီးမွာ တီးတိုးဟာ မူလဆားဘီးယား အင္ပါယာကို ဖ်က္သိမ္းပီး ယူဂိုဆလားဗီးယားဖက္ဒရယ္ ျပည္ေထာင္စုကို တည္ေထာင္ခဲ႕ကာ ကြန္ျမဴ နစ္ အာဏာရွင္စနစ္နဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ပါေတာ့တယ္။

တီးတိုးယူဂိုဆလားဘီးယား

ဒီျပည္ေထာင္စုမွာRepublic ၆ ခုပါဝင္ပါတယ္။

၁-ဆားဘီးယား
၂-ေဘာ့စ္နီးယား
၃-ခရိုေအးရွား
၄-ဆလိုေဗးနီးယား
၅-မက္ဆီဒိုးနီးယား
၆-မြန္တီနီဂရိုး

ဆားဘီးယားနိုင္ငံထဲမွာမွ kosovo နဲ႕ Vojvodina ကို ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသေတြအျဖစ္သတ္မွတ္ပါတယ္ ။

ႏႈိင္းယွဥ္ႀကည့္ႀကေပါ့ဗ်ာ
စစ္ႀကီးပီးခါနီး ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္းေတြထဲမွာလည္း အုပ္စု ၂စု ကြဲထြက္လာပါတယ္။

တဖြဲ႕က တီးတိုးကို ေထာက္ခံတဲ႕ ကြန္ျမဴ နစ္အုပ္စုျဖစ္ပီး ဒီအုပ္စုက တီးတိုးယူဂိုဆလားဗီးယားလက္ေအာက္ ဆားဗီးယားနိုင္ငံအတြင္းက ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ကို လက္ခံႀကပါသတဲ႕ ။

ဒါေပမဲ႕ ဒီအုပ္စုထဲမွာကို ေနာက္ထပ္ကြဲေနတာရွိပါေသးတယ္ ။ သူတို႕ကေတာ့ တီးတိုးယူဂိုဆလားဘီးယားမွာပါမယ္ ။ ဒါေပမဲ႕ ဆားဘီးယားလက္ေအာက္ခံကတဆင့္ မပါပဲ တိုက္ရိုက္ republic တခုအျဖစ္ပါခ်င္တယ္ ။ နံပါတ္ ၇ ေျမာက္ Republic of Kosovo ေပါ့ဗ်ာ  ဒါေပမဲ႕ ဒီအုပ္စုက အဲ႕ဒီအခ်ိန္မွာ အသံသိပ္မထြက္ရဲဘူးဗ်။ အဲ႕ဒီ ကြန္ျမဴ နစ္ေတြနဲ႕ ဆန္႕က်င္ဖက္ အုပ္စုကေတာ့ kosovo ေဒသကို လံုးဝလြတ္လပ္ေသာနိုင္ငံအျဖစ္ ရပ္တည္လိုတဲ႕ အုပ္စုပါ ။ သူတို႕ကေတာ့ ဆာဘ္ဆိုရင္ ဘယ္ဆာဘ္မွ မယံုဘူး / တီးတိုးလည္း မယံုဘူး ျပန္ခ် ဆိုတဲ႕ အုပ္စုမ်ိဳးပါ ။ ဒီအုပ္စုက စစ္ႀကီးအပီးမွာပဲ လက္နက္ကိုင္ပီး တိုက္ေတာ့တာပဲ ။ တီးတိုးကေတာ့ ဒီပုန္ကန္မႈကို ျပည္ေထာင္စုႀကီးကို ျဖိဳ ခြဲတာလို႕ သတ္မွတ္ပီး ေရေရလည္လည္ နွိမ္နင္းပါတယ္ ။ ၁၉၅၀ ျပည္နွစ္မွာေတာ့ ဒီပုန္ကန္မႈဟာ က်ဆံုးသြားပါတယ္

kosovo ေဒသဟာလည္း ယူဂိုးဆလားဗီးယားျပည္ေထာင္စုမွာ ဆားဗီးယားrepublicရဲ႕လက္ေအာက္ခံကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသ အျဖစ္နဲ႕ ရပ္တည္ေနပါေတာ့တယ္။

တီးတိုးရဲ႕ ဖက္ဆစ္ေတာ္လွန္ေရးနဲ႕ ယွဥ္ရင္ ဗမာစစ္တပ္ရဲ႕ ဖက္ဆစ္ေတာ္လွန္ေရးဆိုတာ သီတင္းက်ြတ္ပြဲ ေဗ်ာက္အိုးေဖာက္သေလာက္ပဲရွိပါတယ္ ။ တီးတိုးဟာ ျမိဳ႕တိုင္းရြာတိုင္းကို မည္သည့္နိုင္ငံျခားတပ္ဖြဲ႕၏အကူအညီမွ မပါပဲ လြတ္ေျမာက္ေစခဲ႕ပီး ဗမာစစ္တပ္ကေတာ့ အဂၤလိပ္သာမွ အဂၤလိပ္နဲ႕ ကပ္ေပါင္းခဲ႕တာပဲရွိပါတယ္။ တီးတိုးဟာ လူမ်ိဳးေရးသတ္ျဖတ္ပြဲေတြကို ရပ္တန္႕ေစခဲ႕သူျဖစ္ပီး
BIA စစ္တပ္ကေတာ့ ျမစ္ဝက်ြန္းေပၚမွာ ကရင္ေတြကို အစုလိုက္အျပံဳလိုက္ သတ္ျဖတ္မႈ ၊ ၁၉၄၂ မွာ ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို အစုလိုက္အျပံဳလိုက္သတ္ျဖတ္မႈေတြကို က်ဴ းလြန္ခဲ႕ပါတယ္ ။

တီးတိုးဟာ ယူဂိုဆလားဗီးယားျပည္ေထာင္စုကိုတည္ေထာင္ရာမွာ ေဒသတိုင္းမွာ လူမ်ိဳးစံု ဘာသာစံု လူထုဆႏၵခံယူပြဲေတြကို ျပဳ လုပ္ခဲ႕ပီး ဗမာေတြဟာ ျပည္ေထာင္စုကို တည္ေထာင္ရာမွာ လက္တဆုပ္စာေစာ္ဘြားေတြနဲ႕ စာခ်ဳပ္တခုသာ ခ်ဳပ္ဆိုခဲ႕ကာ ဒီစာခ်ဳပ္ကိုလည္း ကတိေဖာက္ဖ်က္ခဲ႕ပါတယ္။

တီးတိုးဟာ အလ္ေဘးနီးယန္းပုန္ကန္မႈကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ျဖိဳခြဲခဲ႕ေသာ္လည္း Kosovo ကိုေတာ့ သူ႕ကတိအတိုင္း ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသ အျဖစ္ေပးအပ္ခဲ႕ပါတယ္ ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္းေတြကိုလည္း အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွာ ပါဝင္ေစခဲ႕ပါတယ္။

ဗမာကေတာ့ ရိုဟင္ဂ်ာေတြရဲ႕ မူဂ်ာဟစ္ဒ္ပုန္ကန္မႈကို စစ္ေရးအရျဖိဳခြဲနိုင္စြမ္းမရွိေတာ့ ေမယုနယ္ျခားခရိုင္အျဖစ္ သတ္မွတ္မႈနဲ႕ သေဘာတူညီခ်က္ရယူပီး လက္နက္စြန္႕ဖို႕အကြက္ဖန္ခဲ႕ပါတယ္။

ရိုဟင္ဂ်ာေတြဘက္က ကတိိအတိုင္း လက္နက္စြန္႕အပီးမွာေတာ့ ဗမာေတြဟာ ကတိကို ေဖာက္ဖ်က္ပီး ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို ခိုးဝင္လို႕ တံဆိပ္ျပန္ကပ္ခဲ႕ပါတယ္ ။

ျပည္ေထာင္စုႀကီးျပိဳ ကြဲမွာေႀကာက္လို႕

တီးတိုးယူဂိုဆလားဘီးယားလက္ေအာက္မွာ Republic ၆ခုဟာ ပညာေရး က်န္းမာေရး မွာအေတာ္ႀကီးလြတ္လြတ္လပ္လပ္စီမံခန္႕ခြဲခြင့္ရပီး စီပြားေရးနဲ႕ ျပည္ထဲေရး ( ရဲလုပ္ငန္း ) ေတြမွာ အတန္သင့္လြတ္လပ္ခြင့္ရကာ ကာကြယ္ေရး နဲ႕ နိုင္ငံျခားေရးမွာေတာ့ ဗဟိုဆာဘ္ေတြလက္ထဲမွာပဲရွိေနပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ပါတီ ျပည္ေထာင္စုတပ္မေတာ္ နဲ႕ ေထာက္လွမ္းေရးေတြမွာလည္း ဆာဘ္ေတြကသာ အဓိက လႊမ္းမိုးခ်ဳပ္ကိုင္ထားပါတယ္။ အားလံုးကို ျငိမ္ဝပ္ပိျပားေနေအာင္ ေခါင္ခ်ဳပ္ကေန ကိုင္ထားသူကေတာ့ တီးတိုးပါပဲ ။ တီးတိုးလက္ေအာက္မွာ ယူဂိုဆလားဘီးယားဟာ နိုင္ငံေရးအရ တည္ျငိ္မ္ပီး စီးပြားေရးအရ တိုးတက္လာခဲ႕ကာ စက္မႈဖြံ႕ျဖိဳးတဲ႕ ဥေရာပတိုက္မွာေတာင္ လူေနမႈအဆင့္အတန္း အလတ္တန္းစားနိုင္ငံတခုအျဖစ္ ရပ္တည္နိုင္ခဲ႕ပါတယ္။ kosovo ေဒသဟာလည္း အေတာ္ေလးကိုတည္ျငိမ္ခဲ႕ပါတယ္ ။ ဒါေပမဲ႕ ကြန္ျမဴ နစ္စီးပြားေရးစနစ္ရဲ႕ ထံုးစံအတိုင္း ပ်ားရည္ဆမ္း ကာလ ဆယ္စုနွစ္ ေက်ာ္လြန္အပီးမွာေတာ့ က်ပ္တည္းမႈ နဲ႕ တလြဲစီမံခန္႕ခြဲမႈေတြဟာ kosovo ေဒသမွာ မေက်လည္မႈေတြကို ျပန္လည္ေပၚေပါက္လာေစပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ယူဂိုဆလားဘီးယားျပည္ေထာင္စုမွာ ဆားဘီးယားရဲ႕လက္ေအာက္ခံအေနနဲ႕ ပါဝင္ရလို႕ ကိုဆိုဗိုကထြက္တဲ႕ ေက်ာက္မီးေသြးနဲ႕ သတၱဳ သံယံဇာတေတြဟာ ဆာဘ္ေတြဖို႕ခ်ည္းပဲျဖစ္ေနတယ္လို႕ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြက ယူဆႀကပါတယ္။

၁၉၆၈ မွာ kosovo ကို republic အဆင့္တိုးေပးဖို႕ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြက ဆႏၵျပႀကပါတယ္
ကိုဆိုဗိုဆာဘ္ေတြကလည္း တန္ျပန္ဆႏၵျပႀကပါတယ္ ။ တီးတိုးကေတာ့ ဆႏၵျပမႈေတြအားလံုးကို ျဖိဳခြဲပီး အေျခခံဥပေဒကိုျပင္ဆင္ေပးဖို႕လုပ္ပါတယ္။ တီးတိုးရဲ႕ ဆႏၵျပပြဲေတြကို တုန္႕ျပန္မႈက ဆာဘ္ျဖစ္ေစ အလ္ေဘးနီးယန္းျဖစ္ေစ အားလံုးကို ျဖိဳခြဲပီး မည္သည့္ဆႏၵျပသူနဲ႕မွ မညွိႏႈိင္းပါဘူး ။ ပြဲပီးမွသာ သူလိုအပ္မယ္ထင္တာကို လုပ္ေပးတဲ႕သေဘာပါ။ တီးတိုးရဲ႕ အနီးကပ္ရဲေဘာ္ရဲဘက္ေတြက ” ေခါင္းေဆာင္ႀကီးရွိတုန္းေတာင္ ဒီေလာက္ေသာင္းက်န္းေနတာ / မရွိေတာ့ရင္ ပိုဆိုးမယ္ / ဒါ့ေႀကာင့္ ဆႏၵျပတဲ႕ ၂ ဖြဲ႕လံုးနဲ႕ သီးျခားစီေတြ႕သင့္တယ္ ” လို႕ ေျပာမိေတာ့ တီးတိုးက အေတာ္စိတ္ဆိုးပါသတဲ႕။

” နွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ျဖစ္တည္လာတဲ႕ အျငိဳးအေတးေတြကို ငါကုန္ေအာင္ မလုပ္နိုင္ဘူး ။ ဒါ့ေႀကာင့္ ၂ ဖက္လံုးကို ဖိနွိပ္ထားရမယ္ ။ ငါမရွိေတာ့လို႕ အဲ႕ဒီေကာင္ေတြနဲ႕ မင္းတို႕တိုက္ရိုက္ေဆြးေႏြးရင္
မဟုတ္တာေတြ အကုန္ျဖစ္ေတာ့မွာ ။ ဒီေတာ့ ငါမေသခင္ မင္းတို႕အရင္ နိုင္ငံေရးက ထြက္ ” လို႕ ဆံုးျဖတ္ပါသတဲ႕။ တီးတိုးအေနနဲ႕ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္းေျပာတတ္တဲ႕သူ႕ရဲ႕ အနီးကပ္ရဲေဘာ္ေတြ ။ ပါတီရဲ႕ ပထမလိုင္းက သူေတြရဲ႕ သေဘာထားကို စိုးရိမ္လို႕ အစုလိုက္အျပံဳလိုက္ ပါတီကေန ထြက္ခိုင္းပါသတဲ႕ ။ ဒါဟာ မီလိုဆီဗစ္လို ေဂ်ာင္ကေလာင္ကလူေတြအဖို႕ တက္လမ္းပြင့္သြားေစခဲ႕ပါတယ္ ။ အေျခခံဥပေဒ ျပင္ဆင္မႈ အဆင့္ဆင့္ရွိေပမဲ႕ ၁၉၇၄ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္အေျခခံဥပေဒဟာ သက္ေရာက္မႈအရွိဆံုးပါ။ ၇၄ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္အေျခခံဥပေဒအရ Kosovo ေဒသကို ျပည္ေထာင္စုအဆင့္သမၼတ ေရြးခ်ယ္ရာမွာ မဲေပးခြင့္ျပဳပါတယ္ / ဒါေပမဲ႕ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းတင္သြင္းခြင့္ေတာ့ မျပဳပါဘူး ။
တျခား Republic ေတြကေတာ့ မဲေပးခြင့္ေကာ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းတင္သြင္းခြင့္ပါရပါတယ္

လိုရင္းအခ်က္ကေတာ့ ဆာဘ္ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းကို ကိုဆိုဗိုက ဆန္႕က်င္ခြင့္ ေထာက္ခံခြင့္ နဲ႕ျပန္ကိုင္ေပါ့ ။ တဖက္ကလည္း ဆာဘ္ေတြအဖို႕ ကိုဆိုဗိုက ဆာဘီးယားrepublic အတြင္းမွာပဲရွိေတာ့ လုပ္ပိုင္ခြင့္တခ်ိဳ႕နဲ႕ ျပန္ညွိပီး ေထာက္ခံမဲရေအာင္လုပ္။ ျပည္ေထာင္စု level မွာ ဆာဘ္အတြက္ အခိုင္အမာေျခကုပ္ထပ္ရတာေပါ့ ။ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသ ၂ ခုလံုးကို မဲေပးခြင့္ေပးလိုက္ေတာ့ ဆားဗီးယားrepublicဟာ ၂ မဲတိတိ သူ႕ဂြင္ထဲမွာ ညွိလို႕ရတဲ႕အေနအထားေပါ့။ တျခား republic ေတြမွာဒီလိုအခြင့္အေရးမရွိပါဘူး။ စုစုေပါင္း မဲ ၈ခုမွာ ဆာဘ္က ၁ မဲ +အေပၚက ၂ မဲ နဲ႕ မြန္တီနီဂရိုးက ၁ မဲ / စုစုေပါင္း ၄ မဲ က ဆာဘ္အတြက္ ညွိႏႈိင္းခြင့္ရပီး တဖက္ကိုလည္း စီးပြားေရးအခြင့္အလမ္းတခ်ိဳ႕ ျပန္ေပး စသျဖင့္ တီးတိုးက လုပ္ခ်သြားတာပါ ။ ဒါေပမဲ႕ ဒီလိုလုပ္တာဟာ ေရ ရွည္မွာ ျပသနာေတြထပ္တက္လာမွာကို တီးတိုးအေနနဲ႕ႀကိဳ ျမင္ခဲ႕ပံုရပါတယ္ ။ သူ႕ ရဲေဘာ္တေယာက္ဆီစာေရးေတာ့ ” ယူဂိုဆလားဗီးယားဆိုတာ မရွိေတာ့ဘူး ။ ငါမရွိတာနဲ႕ အကုန္လံုး လခြမ္းေတြခ်ည့္ျဖစ္ကုန္မွာေဟ့ ” လို႕ ေရးခဲ႕ပါသတဲ႕။

၁၉၄၈ မွာ လြတ္လပ္ေရးရခဲ႕ပီး ဆယ္နွစ္အႀကာခြဲထြက္ခြင့္ကတိနဲ႕ ျပည္ေထာင္စုျဖစ္လာတဲ႕ ျမန္မာနိုင္ငံမွာေတာ့ ဒီလို ျပည္နယ္ေတြရဲ႕ ေတာင္းဆိုခ်က္အရ အေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ျခင္းဆိုတာ မရွိခဲ႕ပါဘူး။

စစ္အာဏာရွင္စနစ္ရဲ႕ တင္းတင္းႀကပ္ႀကပ္အုပ္ခ်ဳပ္မႈသာရွိခဲ႕ပီး ” ဒီလိုအုပ္ခ်ဳပ္လို႕လဲ ယူဂိုဆလားဗီးယားလို ျပိဳကြဲမသြားတာ ” လို႕ ဗမာစစ္ဗိုလ္ေတြက ဝါဒျဖန္႕ေလ့ရွိပါတယ္။

တကယ္ပဲ စစ္ဗိုလ္ေတြ ေတာ္လို႕လား  ။ ဒါမွမဟုတ္ ဗမာျပည္ဟာ ကမၻာ့မ်က္စိမွာ အေရးမပါလွလို႕လား ။ ခုေနာက္ပိုင္းအသံက်ယ္လာတဲ႕ ထားဝယ္ေရနက္ဆိပ္ကမ္း ၊ က်ာက္ျဖဴ ဓါတ္ေငြ႕ပိုက္လိုင္း စတာေတြကို လက္ညိဳးထိုးျပပီး ျမန္မာျပည္ဟာ တရုတ္အတြက္ အိႏၵိယသမုဒၵရာသို႕ထြက္ေပါက္ / အိႏၵိယအတြက္ အေရွ႕ေတာင္အာရွကုန္းေျမသို႕ ဝင္လမ္း စသျဖင့္ ေျပာဆိုႀကပီး ျမန္မာျပည္ဟာ မဟာဗ်ဴ ဟာက်ေႀကာင္းပာဆိုႀကတာပါ။

ျမန္မာျပည္က ဒီ project ေတြက ခုမွ စခါစပဲ ရွိေသးေပမဲ႕ တျခားတိုင္းျပည္က ဒီလို project ေတြဟာျဖင့္ လုပ္ကိုင္လည္ပတ္လာတာ ဆယ္စုနွစ္ ၄စုစာေလာက္ ရွိေနပါပီ ။မျမင္ဘူး မူးျမစ္ထင္သူေတြအဖို႕သာ ဗမာျပည္ဟာ မဟာဗ်ဴ ဟာက်တယ္လို႕ ေျပာႀကမွာပါ ။ တကယ္ေတာ့ ဗမာျပည္ဟာ နိုင္ငံတကာကုန္သြယ္ေရး လမ္းေႀကာင္းေတြနဲ႕ အေဝးႀကီးမွာရွိတဲ႕ ေဂ်ာင္ကေလာင္က တိုင္းျပည္ေလးပါ

ဗမာစစ္ဗိုလ္ေတြကလည္း အဲ႕သလို ေဂ်ာင္ကေလာင္က်တာကို အင္မတန္မွႀကိဳက္ႀကပါတယ္။

ဒါမွလည္း အိမ္က်ယ္လုပ္ခြင့္ေရ ရွည္ရသကိုး ။ ဒီလိုနဲ႕ ဗမာစစ္ဗိုလ္ေတြ လုပ္ခ်င္ရာလုပ္ခြင့္ဟာ သက္ဆိုးရွည္ေနတာပါ / စစ္ဗိုလ္ေတြေတာ္လို႕ ျပည္ေထာင္စု မျပိဳကြဲတာ မဟုတ္ပါဘူး။

ေနာက္တခ်က္က ” ျပည္ေထာင္စု ျပိဳကြဲတာကေကာ ဘာျဖစ္သလဲ ”

ဗမာေတြလည္း ဆင္းရဲမြဲေတ ၊ လူနည္းစုေတြလည္း ဒုကၡထဲမွာေမ်ာ ၊ LDC အျဖစ္ ဆယ္စုနွစ္ ၃စုရပ္တည္ ကင္ဆာအျဖစ္မ်ားဆံုး ၊က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈအနိမ့္ဆံုး ၊ေမြးကင္းစကေလးေသဆံုးမႈ အမ်ားဆံုး ၊အာဟာရခ်ိဳ႕တဲ႕ ကေလးအမ်ားဆံုး ၊ ပညာေရးအနိမ့္က်ဆံုး ၊ ဒီ ဒုကၡေတြက ျပည္ေထာင္စု တည္ျမဲဖို႕ေပးဆပ္ရတာေတြလား။ ရွင္းရွင္းေလးသိထားဖို႕က လူရွိမွ နိုင္ငံဆိုတာျဖစ္လာတာပါ ။
လူဟာ နိုင္ငံအတြက္အနစ္နာခံတယ္ဆိုတာမွန္ေပမဲ႕ မ်ိဳးဆက္တဆက္က အနစ္နာခံလိုက္ရင္ ေနာက္မ်ိဳးဆက္ေတြက ေအးခ်မ္းသာယာေလမွ ဒီအနစ္နာခံမႈက အဓိပၸါယ္ရွိပါလိမ့္မယ္ ။
ေတာင္ကိုရီးယား ဂ်ပန္ေတြလည္း ဒီလိုအနစ္နာခံပီးတိုးတက္လာတာပါ ။ရွိသမ်ွ လူမ်ိဳးအားလံုး မ်ိဳးဆက္တဆက္ပီးတဆက္ နာပီးရင္နစ္နာ ေတြတာကေတာ့ ျပည္ေထာင္စုႀကီးအတြက္မကလို႕ ဘာႀကီးအတြက္ျဖစ္ေနေန အဓိပၸါယ္မရွိပါဘူး။

လူေတြက စုတ္ျပတ္မြဲေတ  လူသန္းခ်ီ နိုင္ငံျခားထြက္ က်ြန္ခံ ျပည့္တန္ဆာလုပ္ပီးမွ ျပည္ေထာင္စုေနရတာဟာ ဆိုရင္ျဖင့္ အဓိပၸါယ္မရွိတဲ႕ ကိစၥႀကီးပါ။ ဒါ့ေႀကာင့္ စစ္ဗိုလ္ေတြရဲ႕ ” ျပည္ေထာင္စုႀကီး ျပိဳကြဲမွာေႀကာက္လို႕ ” ဆိုတာ အဓိပၸါယ္မရွိတဲ႕ က်ြန္ဇာတ္သြင္းေရး ဝါဒျဖန္႕လံုးႀကီးပါပဲ။

မေကာင္းဆိုးဝါး ထိုမိစၦာ

စီးပြားက်ပ္တည္းမႈေႀကာင့္ ကိုဆိုဗိုေဒသက ဆာဘ္ေတြဟာ ဆားဗီးယားနိုင္ငံအတြင္းကို အမ်ားအျပားေရႊ႕ေျပာင္းႀကပါတယ္။ ဘာပဲေျပာေျပာ ဗဟိုဆားဗီးယားဟာ ကိုဆိုဗိုထက္စာရင္ အလုပ္အကိုင္အခြင့္အလမ္းပိုမ်ားတယ္ေလ။ ကိုဆိုဗားအလ္ေဗးနီးယန္းေတြအဖို႕ကေတာ့ ဆားဘီးယားနိုင္ငံအတြင္းကို ဝင္လို႕လဲမရ / အိမ္နီးခ်င္းအလ္ေဘးနီယားနိုင္ငံကလည္း တကဲ႕ကို ေမာ္စီတုန္းစတိုင္ ကြန္ျမဴ နစ္ေဂါက္ေႀကာင္ငမြဲနိုင္ငံ ဆိုေတာ့ ကိုဆိုဗိုေဒသမွာပဲ ပိတ္မိေနပါေတာ့တယ္။ ဒီလိုျဖစ္ေနတာဟာ ဆယ္စုနွစ္ ၃စုစာေလာက္ရွိလာေတာ့ ကိုဆိုဗိုေဒသမွာ ဆာဘ္ နဲ႕ အလ္ေဘးနီးယန္း လူဦးေရအခ်ိဳးအစားကြာဟမႈက ႀကီးမားသထက္ႀကီးမားလာပါတယ္။ ဆာဘ္ေတြရဲ႕မဟုတ္မဟပ္ဝါဒျဖန္႕မႈေတြမွာေတာ့ အသံုးအႏႈန္းတခုထပ္တိုးလာပါတယ္ ” သားေပါက္ႏႈန္းျမန္တဲ႕ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြ ”တဲ႕။ တီးတိုးကြယ္လြန္ခ်ိန္ ၁၉၈၀ ကေန လႊတ္ေပးလိုက္တဲ႕ မဟုတ္မဟပ္အေရးအသားေတြဟာ ကိုဆိုဗိုေဒသမွာေတာ့ လူမ်ိဳးေရးတင္းမာမႈနဲ႕ အထိကရုန္းေတြ ဆက္တိုက္ျဖစ္လာေစေတာ့တာပါပဲ။ ဒါေပမဲ႕ ကြန္ျမဴ နစ္အာဏာပိုင္ေတြထဲမွာ တီးတိုးလူအမာခံေတြရွိေနဆဲမို႕ လူမ်ိဳးေရးအထိကရုန္းျဖစ္တိုင္း ၂ဖက္လံုးကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္နွိပ္ကြပ္ပစ္တာကေတာ့ရွိေနဆဲပါ။ ဆာဘ္အာဏာပိုင္ေတြထဲမွာလည္း အုပ္စုကြဲစျပဳလာပါတယ္
တီးတိုးစတိုင္မာမာထန္ထန္ ဆက္အုပ္ခ်ဳပ္ဖို႕ ၊ ဒါမွမဟုတ္လည္း ပါတီစံုစနစ္ကို ခြင့္ျပဳဖို႕ ခက္တာက ပါတီစံုစနစ္ကို ခြင့္ျပဳလိုက္ရင္ ေသခ်ာတာကကြန္ျမဴ နစ္ပါတီေရြးေကာက္ပြဲရံႈးမွာ  လူမ်ိဳးေရးပါတီေတြအနိုင္ရကုန္မွာ ။ ဒီေတာ့ မာမာထန္ထန္ပဲ ဆက္အုပ္ခ်ဳပ္မယ္။

ဒီထဲမွာမွ ကြန္ျမဴ နစ္ပါတီကိုယ္တိုင္က လူမ်ိဳးေရးအမုန္းတရားကိုအသံုးခ်ပီးဆက္အုပ္ခ်ဳပ္ခ်င္တဲ႕သူ လက္တဆုပ္စာ ရွိေနပါတယ္။ ဒါဟာ တီးတိုးလမ္းေႀကာင္းနဲ႕ တကယ့္ကိုဆန္႕က်င္ဖက္။ တီးတိုးလုပ္သြားတာက ျပည္ေထာင္စုအတြင္းမွာ ဆာဘ္ေတြကအသာစီးယူထားတာမွန္တယ္ ။ သို႕ေသာ္သိသာသိေစ မျမင္ေစနဲ႕ ။အကိုႀကီးနဲ႕ညီေလးမ်ားပံုစံနဲ႕သြား။ ခုလုပ္မဲ႕ပံုစံက Greater Serbia / ဆာဘ္ေတြနယ္ေျမက်ယ္က်ယ္ယူမယ္ ။ သခင္ နဲ႕ က်ြန္ေတြပံုစံနဲ႕သြားမယ္ ။ ဒါေပမဲ႕ ဒီလမ္းေႀကာင္းကို ဘယ္သူကမွ မစရဲဘူး ။ ခရိုအတ္ေတြ ဆလိုဗတ္ေတြက ျငိမ္ခံမွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာ သိေတာ့ သိပ္မလုပ္ရဲေသးဘူး ။ တရားမဝင္ စာတမ္းျဖန္႕ေနတာေတြရွိတယ္။ ဒီအခ်ိ္န္မွာ ဒီေသြးခင္းတဲ႕လမ္းကို စတင္ဖြင့္လွစ္လိုက္တဲ႕ မိစၧာတေကာင္ေပၚလာတယ္ ။ သူဟာ အစကေဂ်ာင္ကေလာင္ကရယ္။ တီးတိုးရဲ႕ ပါတီပထမလိုင္းက လူေတြကိုဖယ္လိုက္ေတာ့ လမ္းပြင့္လာတဲ႕သူ ။ တီးတိုးရွိေနစဥ္နဲ႕ တီးတိုးကြယ္လြန္ခါစမွာ လူမ်ိဳးေရးအမုန္းတရားေတြကိုနွိပ္ကြပ္ထားရမယ္လို႕ အသံျပဲနဲ႕ေအာ္ပီး ပါတီထိပ္ပိုင္းကလူေတြ သေဘာက်ေအာင္လုပ္ခဲ႕တဲ႕လူ ။ ဒီလိုနဲ႕ ဆာဘ္သမၼတရဲဲ႕ ညာလက္ရုန္းျဖစ္လာခဲ႕သူ။

သူကေတာ့ မီလိုဆီဗစ္ ပါ/

 

” သခင္ နဲ႕ က်ြန္ ” ပံုစံ ျပည္ေထာင္စု အလိုမရွိ
က်ေနာ္ ေရွ႕မွာေရးခဲ႕သလို ျပည္ေထာင္စုအဆင့္မွာ ဆာဘ္ေတြဟာ kosovo နဲ႕Vojvodina တို႕ရဲ႕မဲကို ရဖို႕ စီးပြားေရးအခြင့္အလမ္းတခ်ိဳ႕နဲ႕ ညွိေလ့ရွိပါတယ္။ မီလိုဆီဗစ္ကေတာ့ အဲ႕လို မညွိေတာ့ပဲ လုယူပါတယ္။ သူက Vojvodina မွာလူသိန္းခ်ီပါတဲ႕ ဆာဘ္လူအုပ္ႀကီးနဲ႕ အစိုးရရံုးကို ဝိုင္းလိုက္ပါတယ္။ ျပီးေတာ့ အစိုးရႏႈတ္ထြက္ေပးဖို႕ ရက္ရွည္ေတာင္းဆိုေတာ့တာပါ။ မီလိုဆီဗစ္ေႀကြးေႀကာ္တာက ” ေဟာင္းႏြမ္းျခစားေနတဲ႕ ဗ်ဴ ရိုကေရစီ စနစ္ကို တိုက္ဖ်က္ပစ္ ” တဲ႕။ အရင္က လူစုစုလုပ္တာနဲ႕ ျမန္ျမန္နွိမ္နင္းတတ္တဲ႕ လံုထိန္းေတြကလည္း မီလိုဆီဗစ္ရဲ႕ဆႏၵျပလူအုပ္ကို ထိထိေရာက္ေရာက္မကိုင္တြယ္ပါဘူး ။ မီလိုဆီဗစ္ကေတာ့ ဒါကိုေထာက္ျပပီး ”က်ဳပ္တို႕နိုင္ငံဟာ ဒီမိုကေရစီနိုင္ငံျဖစ္ေလပီလို႕” ေတာင္ ကမၻာကိုသက္ေသျပပါသတဲ႕။ ရက္ရွည္ အဝိုင္းခံရတဲ႕ Vojvodina အစိုးရအဖြဲ႕ဟာ အရံႈးေပးလိုက္ရပီး မီလိုဆီဗစ္လူေတြနဲ႕ အစိုးရဖြဲ႕လိုက္ရပါတယ္။ မြန္တီနီဂရိုးမွာလည္း ဒီပံုစံနဲ႕ပဲ မီလိုဆီဗစ္က အာဏာသိမ္းလိုက္ပါတယ္ ။ ကိုဆိုဗိုမွာေတာ့ ဒီလိုလုပ္မရပါဘူး ။ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြက လူဦးေရရဲ႕ ၈၀% ေက်ာ္ရွိေတာ့ လူအုပ္နဲ႕ သြားျဖဲရင္ ဆာဘ္ေတြပဲ နာသြားမွာပါ။ ဒီေတာ့ မီလိုဆီဗစ္က ဆားဗီးယားrepublic ရဲ႕ ဖြဲ႕စည္းပံုဥပေဒကိုျပင္ပါတယ္ ( ယူဂိုဆလားဗီးယားျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ၇၄ ဖြဲ႕စည္းပံုဥပေဒနဲ႕မေရာပါနဲ႕ ) ။

ဆာဘီးယားrepublicဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒသစ္အရ ကိုဆိုဗိုေဒသရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ နဲ႕ ပါလီမန္ေတြကို ဖ်က္သိမ္းပီး ဆားဘီးယားနိုင္ငံက တိုက္ရိုက္အုပ္ခ်ဳပ္မယ္လို႕ ျဖစ္သြားတာပါ။ ဒါဟာ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ဖြဲ႕စည္းပံုျဖစ္တဲ႕ ၁၉၇၄ ဖြဲ႕စည္းပံုနဲ႕ ဆန္႕က်င္ပါတယ္ / ဆာဘ္ေတြဟာ ျပည္ေထာင္စုႀကီးျပိဳကြဲမွာေႀကာက္လို႕ ဆိုပီး တခ်ိ္န္လံုးေအာ္ေနသေလာက္ ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ဖြဲ႕စည္းပံုဥပေဒကို ပထမဆံုး ဆြဲျဖဲလိုက္ပါေတာ့တယ္။ ဒါေပမဲ႕ မီလိုဆီဗစ္ဆိုတဲ႕ လူကပ္က ကိုဆိုဗိုရဲ႕ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္မဲေပးခြင့္ကိုေတာ့ ဆက္လက္အသိအမွတ္ျပဳပါသတဲ႕။ တကယ့္ ေသာက္ခ်ဥ္ပါ / ကိုဆိုဗိုဟာ ဆားဗီးယားေအာက္တိုက္ရိုက္ေရာက္သြားပီဆိုမွေတာ့ ကိုဆိုဗိုရဲ႕ မဲ ဟာလည္း ဆာဘ္ေတြအလိုက်ပဲ ျဖစ္သြားေရာေပါ့ဗ်ာ။ ဒီလိုနဲ႕ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ ၈ မဲရွိရာမွာ ဆာဘ္ေတြဟာ ဆားဘီးယားrepublic တမဲ ၊ vojvodina တမဲ ၊  မြန္တီနီဂရိုး တမဲ ၊ kosovo တမဲ စုစုေပါင္း ၄ မဲ အခိုင္ျဖစ္သြားပါေတာ့တယ္

ယူဂိုဆလားဗီးယားျပည္ေထာင္စုအတြင္း ဥပေဒနဲ႕အညီ ဆာဘ္သခင္မ်ားကို အလုပ္အေက်ြးျပဳရေတာ့မွာကို ျမင္သြားတဲ႕ ဆလိုေဗးနီးယား နဲ႕ ခရိုေအးရွားက ခြဲထြက္ဖို႕ ဒဲ့ လုပ္ပါေတာ့တယ္။ သိပ္မႀကာခင္မွာပဲ ေဘာ့စ္နီးယားကလည္း ခြဲထြက္ေရးအတြက္ ႀကိဳးပမ္းပါေတာ့တယ္။ ဒီမွာတင္ ယူဂိုဆလားဗီးယားျပည္တြင္းစစ္စပါေတာ့တယ္

ျပည္တြင္းစစ္မဟုတ္ဘူး / အဲ႕ဒါဂ်င္နိုဆိုဒ္

ဒီအထိ မီလိုဆီဗစ္ကို ဘာမွေျပာစရာမရွိပါဘူး ။  နိုင္ငံေရးသမားတေယာက္ နိုင္ငံေရးကို ကလိမ္ကက်စ္နဲ႕ လုပ္တယ္။ ဒီေလာက္ပါပဲ။ ဘာမွထူးပီးအျပစ္တင္စရာလည္းမရွိလွပါဘူး။ ဒါေပမဲ႕ . . . . . . .

ျပည္တြင္းစစ္အစပိုင္းမွာ မီလိုဆီဗစ္ , ယူဂိုဆလာဘ္ေထာက္လွမ္းေရး နဲ႕ တပ္မေတာ္တို႕ဟာ အေရးႀကီးလ်ွိဳ႕ဝွက္အစည္းအေဝးတရပ္လုပ္ႀကပါတယ္။ အစည္းအေဝးမွာ plan A ကို လုပ္မလား plan B ကို လုပ္မလား တိုင္ပင္ႀကပါတယ္။ plan A က မူလ ယူဂိုဆလားဘီးယားျပည္ေထာင္စုကို မျပိဳကြဲရေအာင္ ထိန္းထား ဖို႕ပါ။ plan B ကေတာ့ မူလယူဂိုဆလားဘီးယား ျပိဳကြဲရင္ေနပေစ ။ ဆာဘ္ေတြအတြက္ နယ္ေျမက်ယ္က်ယ္နဲ႕ Greater Serbia နိုင္ငံေပၚထြက္လာဖို႕ပဲ စစ္တိုက္ဖို႕ပါ။ plan A က မလြယ္ပါဘူး။ ဆလိုေဗးနီးယားရဲ႕လြတ္လပ္ေရးကို နိုင္ငံတကာက တန္းပီးအသိအမွတ္ျပဳ လိုက္ႀကပါတယ္
မဟာကြန္ျမဴ နစ္ဆိုဗီယက္ျပည္ေထာင္စုေတာင္ ကြဲသြားမွေတာ့ ယူဂိုဆလားဗီးယားလည္း ကြဲပီေပါ့။ဒီေတာ့ plan B ျဖစ္တဲ႕ Greater Serbia ကိုပဲ ေရြးခ်ယ္ႀကပါတယ္ ။ Plan B အတြက္ ဆာဘ္လူမ်ိဳးေတြေနထိုင္ျခင္းမရွိတဲ႕ ဆလိုေဗးနီးယားနဲ႕ မက္ဆီဒိုးနီးယားကို အသာတႀကည္လက္လႊတ္လိုက္ပါတယ္။ ဆာဘ္လူမ်ိဳးေတြေနထိုင္တဲ႕ ခရိုေအးရွားနဲ႕ ေဘာ့စ္နီးယားကို စစ္မ်က္နွာဖြင့္ပါတယ္။ အဲ႕ဒီ ၂ နိုင္ငံမွာ ဆာဘ္ေတြဟာ မိမိေနထိုင္ရာနယ္ေျမေတြကိုသိမ္းပိုက္ပီး ဆားဘီးယားrepublic နဲ႕ ေပါင္းစည္းေႀကာင္း referendum လုပ္ဖို႕ပါ။ ခက္တာက ဆာဘ္ေတြ ခရိုအက္ေတြ ေဘာ့စ္နီးယန္းေတြေနထိုင္တဲ႕ နယ္ေျမက အျပတ္အသားစည္းျခားထားတာမ်ိဳးမဟုတ္ဘဲ ေရာေထြးယွက္တင္ျဖစ္ေနတာပါ။ ဒါမ်ားလြယ္လြယ္ေလး။ အဲ႕ဒီ ခရိုအတ္ေတြ နဲ႕ ေဘာ့စ္နီးယန္းေတြကို အဲ႕ဒီနယ္ေျမေတြကေနေမာင္းထုတ္ပီး ဆာဘ္နယ္ေျမေတြအျဖစ္ တဆက္စပ္တည္းလုပ္ပစ္လိုက္ရံုေပါ့ ။

ဒါဟာ လူမ်ိဳးေရးသန္႕စင္မႈ ( ဝါ ) ethnic cleansing ပါပဲ။

မီလိုဆီဗစ္ဟာ ethnic cleansing ကို ရႊံရွာဖြယ္ရာအျဖစ္မသတ္မွတ္ပဲ ဆာဘ္လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ သမိုင္းေပးတာဝန္ကိုထမ္းေဆာင္ရတဲ႕ ျမင့္ျမတ္ေသာ ကုသိုလ္ေကာင္းမႈအျဖစ္ လက္သိပ္ထိုးဝါဒျဖန္႕ပါသတဲ႕ ။ ဒီလိုျမင့္ျမတ္ေသာတာဝန္ကို စြန္႕လႊတ္စြန္႕စားစြာထမ္းေဆာင္တဲ႕ ဆာဘ္တပ္မေတာ္သားေတြဟာလည္း ” ရဲေသာ္မေသ , ေသေသာ္ငရဲမလား ” မို႕ မုဒိန္းက်င့္ လူသတ္ မီးရိႈ႕ တာေတြကို စိတ္လံုလံုနဲ႕လုပ္ဖို႕ ေသြးထိုးပါတယ္ ။ ကဲ ဘာေျပာစရာရွိေသးလဲ။  ဂ်င္နိုဆိုဒ္ေလဗ်ာ ။ ဂ်င္နိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈႀကီးရဲ႕ ေနာက္ဆံုးအဆင့္ေတြကို ျမင္ရေတာ့တာေပါ့။ မီလိုဆီဗစ္ဟာလည္း နိုင္ငံေရးသမားမဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ဂ်င္နိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္ေကာင္ဗ် ။

Kosovo ကိစၥကို အဓိကထားေရးဖို႕ရွိေပမဲ႕ ခရိုေအးရွားနဲ႕ ေဘာ့စ္နီးယားကိစၥကိုလည္း အႀကမ္းဖ်င္းေလာက္ထိေတြ႕ရပါမယ္။ ၁၉၉၀ ျပည့္ကေနသေႏၶစတည္လာတဲ႕ ဒီသံုးပြင့္ဆိုင္ကိစၥကို ျပည္တြင္းစစ္အျဖစ္ ပံုေဖာ္ေရးသားႀကသူေတြမ်ားပါတယ္။ သာမန္လူေတြမေျပာနဲ႕ အေမရ္ကန္အစိုးရကိုယ္တိုင္ ျပည္တြင္းစစ္တခုအျဖစ္ယူဆခဲ႕လို႕ အကိုင္အတြယ္လြဲေခ်ာ္ခဲ႕ရတာေတြအမ်ားႀကီးပါ။ တကယ္ေတာ့ ျပည္တြင္းစစ္မကပါဘူး။ ပည္တြင္းစစ္ကို အကာအကြယ္ယူလ်က္ က်ဴ းလြန္ခဲ႕တဲ႕ ဂ်င္နိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈ အစုအေထြးႀကီးပါ။ ဆာဘ္ေတြဘက္က အမ်ားစုပံုေဖာ္ႀကတာက ” စစ္တိုက္ရင္း ၃ဖက္လံုးက လြန္ခဲ႕က်ြံခဲ႕ႀကတာေတြမွာ ဆာဘ္ေတြကိုခ်ည့္ အျပစ္ဖို႕တယ္ ” ဆိုတာမ်ိဳးပါ။ ၃ ဖက္စလံုးက လြန္ခဲ႕က်ြံခဲ႕တာေတြရွိေပမဲ႕ အမွန္တကယ္ intention ရွိရွိနဲ႕ ရာဇဝတ္မႈေတြကိုက်ဴ းလြန္ဖို႕ စီစဥ္ခဲ႕သူေတြကေတာ့ မီလိုဆီဗစ္ဦးေဆာင္တဲ႕ ဆာဘ္အစိုးရ နဲ႕ လက္နက္ကိုင္ေတြပါပဲ။ စစ္ပြဲစကတည္းက ျပည္ေထာင္စုတပ္မေတာ္နဲ႕ ေထာက္လွမ္းေရးကိုခ်ဳပ္ကိုင္ထားတဲ႕ဆာဘ္ေတြက နယ္ေျမေတြကို ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္သိမ္းပိုက္နိုင္ခဲ႕ပါတယ္။ ေဘာစ္နီးယားရဲ႕ ၃ပံု၂ ပံု နဲ႕ ခရိုေအးရွားရဲ႕ တဝက္ေလာက္ဟာ ဆာဘ္ေတြလက္ထဲေရာက္သြားပါတယ္။ ဒီအထိကေတာ့ ဆာဘ္ေတြဘက္က စစ္ရာဇဝတ္မႈေတြက်ဴ းလြန္တာေတြရွိေပမဲ႕ ျပည္တြင္းစစ္လို႕ပဲ အႀကမ္းဖ်င္းဆိုႀကပါစို႕။ ဒီ့ေနာက္ပိုင္း အသိမ္းပိုက္ခံနယ္ေျမေတြမွာ ဆာဘ္ေတြ ထုတ္ဆင့္ခဲ႕တဲ႕ ဥပေဒေတြ အမိန္႕ေတြ နဲ႕ လက္နက္ကိုင္မဟုတ္တဲ႕ အရပ္သားေတြအေပၚ ျပဳ က်င့္မႈေတြက ဂ်င္နိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈေတြပါ။

ဒီစစ္ပြဲႀကီးအတြင္းျဖစ္ခဲ႕တဲ႕ရာဇဝတ္မႈေတြကို အႀကမ္းဖ်င္း အမ်ိဳးအစား ၂ မ်ိဳးခြဲလို႕ရပါတယ္

” စစ္ရာဇဝတ္မႈ နဲ႕ ဂ်င္နိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈ ”
ဆာဘ္ေတြေျပာေလ့ရွိတဲ႕ ၃ ဘက္လံုးက လြန္ခဲ႕က်ြံခဲ႕တာေတြဆိုတာက စစ္ရာဇဝတ္မႈေတြနဲ႕ ပတ္သတ္ရင္ မွန္နိုင္ေပမဲ႕ ဂ်င္နိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈကေတာ့ ဆာဘ္ေတြဘက္ကပဲ က်ဴ းလြန္ခဲ႕တာပါ။ စစ္ပြဲအဆံုးသတ္ခါနီး ခရိုအတ္ေတြရဲ႕တန္ျပန္ထိုးစစ္မွာ ဆာဘ္အရပ္သားေတြကိုေမာင္းထုတ္တာေတြရွိေပမဲ႕လည္း အခ်ိန္မွီထိန္းသိမ္းနိုင္ခဲ႕ပီး က်ဴ းလြန္ခဲ႕သူ ခရိုအတ္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြကိုလည္း ICC မွာစီရင္ခ်က္ခ်မွတ္ခဲ႕ပါတယ္။ ေနာက္ပီး စစ္ရာဇဝတ္မႈက်ဴ းလြန္တာခ်င္းတူဦးေတာင္မွ ဆာဘ္ေတြက်ဴ းလြန္တဲ႕ ပမာဏက ပိုမ်ားပါတယ္။ ဥပမာ – ဆာရာေယဗိုကို ဆာဘ္လက္နက္ကိုင္ေတြက အေျမာက္နဲ႕ ပစ္တဲ႕ကိစၥ ။ စစ္ပြဲနဲ႕ ဘာမွမဆိုင္တဲ႕ အရပ္သားရပ္ကြက္ေတြကို ပစ္ပါမ်ားေတာ့ ျမိဳ႕ထဲမွာ ခိုကပ္ေနထိုင္တဲ႕ ဆာဘ္လူမ်ိဳးေတြကပါ မခံမရပ္နိုင္ျဖစ္လာပီး ေဘာစ္နီးယားတပ္ေတြနဲ႕ ပူးေပါင္းသြားတဲ႕အထိပါ ။ အဲ႕ဒီဆာဘ္ေတြဆိုရင္ ေဘာ့စ္နီးယားတပ္မေတာ္အတြင္းမွာ ဗိုလ္ခ်ဳပ္အဆင့္ထိရာထူးရတဲ႕သူေတာင္ျဖစ္လာခဲ႕ပါတယ္။ မီလိုဆီဗစ္ဦးေဆာင္တဲ႕ဆာဘ္ေတြရဲ႕ ဒီရာဇဝတ္မႈေတြဟာ ေသြးဆူတုန္းမေတာ္တဆ လုပ္မိတာမဟုတ္ပဲ စနစ္တက် ေငြကုန္ေႀကးက် အခ်ိန္ယူ အစီအစဥ္ဆြဲပီး လုပ္ခဲ႕တာေတြပါ။ နာဇီေတြထက္ဆိုးတဲ႕ အျဖစ္ေတြပါလုပ္ခဲ႕ပါတယ္။ နာဇီေတြက ဂ်ာမန္စစ္သားေတြ နဲ႕ ဂ်ဴ းအမ်ိဳးသမီးေတြလိင္ဆက္ဆံတာကိုတားျမစ္ပါတယ္ ။ ဒါ့ေႀကာင့္ နာဇီေတြရဲ႕ ေသမင္းတမန္စခန္းေတြမွာ ဂ်ဴ းအမ်ိဳးသမီးေတြကို မုဒိန္းက်င့္တာေတြက က်ယ္က်ယ္ျပန္ျပန္႕မရွိခဲ႕ပါဘူး။ ဆာဘ္ေတြကေတာ့ အဲ႕ဒီလို မဟုတ္ပါဘူး ။ မုဒိန္းက်င့္ဖို႕ကို သီးသန္႕စခန္းေတြဖြင့္ပီး ေဘာစ္နီးယန္း နဲ႕ ခရိုအတ္အမ်ိဳးသမီးေတြကို မုဒိန္းက်င့္ပါတယ္ ။ ေမြးလာတဲ႕ခေလးေတြကို ဆားဗီးယန္းလူမ်ိဳးဇာတ္သြင္းပစ္ဖို႕ အတင္းအဓမၼသိမ္းယူသြားပါတယ္ ။ ဆာဘ္ေတြရဲ႕ ခံယူခ်က္က အဆန္းပါ။ ဘာစ္နီးယန္းေတြဆိုတာက အစၥလာမ္ဘာသာကိုးကြယ္လို႕သာ သီးျခားျဖစ္ေနတာ တကယ္ေတာ့ ဆာဘ္ေသြးပါသူေတြပဲ ။  ခရိုအတ္ေတြကလည္း ကတ္သလစ္ျဖစ္လို႕သာ / တကယ္ေတာ့ဆာဘ္ေသြးပါသူေတြပဲ။ ဒီေတာ့ ေဘာ့စ္နီးယန္း နဲ႕ ခရိုအတ္ အမ ေတြကို မူရင္းဆာဘ္ေသြးနဲ႕ သားျပန္ေဖာက္ေပးပီး ဆာဘ္ေသြးလႊမ္းမိုးေရးကို အေကာင္အထည္ေဖာ္တယ္ ။ ေဘာ့စ္နီးယန္း နဲ႕ ခရိုအတ္ အထီးေတြကိုေတာ့ သတ္ပစ္ပါသတဲ႕။ ေနာက္ပီး မုဒိန္းမႈကို ဒီလို လက္နက္သဖြယ္ အသံုးခ်လိုက္တဲ႕အတြက္ သားေကာင္ျဖစ္ရသူေတြဟာ တသက္တာရွက္ရြံ႕နိမ့္က်သြားပီး မုဒိန္းနယ္ေျမေတြကို ျပန္လွည့္မႀကည့္ခ်င္ေလာက္ေအာင္ကို ရႊံရွာသြားေလ့ရွိတဲ႕အတြက္ ဆာဘ္ေတြလိုခ်င္တဲ႕ ethnic cleansed လုပ္ပီးသားနယ္ေျမဟာ ပိုမိုခိုင္မာသြားေလ့ရွိသတဲ႕။ ဒါဟာ ဆာဘ္လူမ်ိဳးႀကီးဝါဒီေတြရဲ႕ လုပ္ရပ္ေတြထဲက တစိတ္တေဒသပါပဲ။

က်န္တဲ႕ အရပ္သားေတြကို အစုလိုက္အျပံဳလိုက္သတ္ျဖတ္တာ အက်ဥ္းစခန္းေတြမွာ နွိပ္စက္ညွဥ္းပမ္းတာေတြကလည္း ပက္ပက္စက္စက္ပါ။ မီလိုဆီဗစ္အဖို႕ စိတ္အားတက္ႀကြဖြယ္ရာ အျဖစ္တခုကေတာ့
ရဝမ္ဒါဂ်င္နိုဆိုဒ္ပါ။ ရက္ပိုင္းအတြင္းလူသိန္းခ်ီအသက္ေပ်ာက္ခဲ႕ရတဲ႕ ရဝမ္ဒါဂ်င္နိုဆိုဒ္ကို နိုင္ငံတကာရဲ႕ တုန္႕ျပန္ပံုက အင္မတန္မွ ရွက္စရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ တာဝန္မဲ႕လြန္းပါတယ္။ ဒုကၡေရာက္ေနသူေတြကို ကယ္တင္မဲ႕အစား UN ကဆိုရင္ သူ႕တပ္ဖြဲ႕ေတြ ေသကုန္မွာမို႕ တပ္ေတြကိုျပန္ရုပ္လိုက္ပါသတဲ႕။ ဒါေတြကိုျမင္လိုက္ရတဲ႕ မီလိုဆီဗစ္က ေဘာစ္နီးယားက သူ႕လုပ္ရပ္ေတြကို ဘယ္သူမွ မတားျမစ္နိုင္ဘူးလို႕ ယူဆသြားပီးေလာကငရဲကို အရွိန္ျမွင့္ပါေတာ့တယ္။ ေဘာစ္နီးယားကိစၥ နဲ႕ပတ္သတ္လို႕ နိုင္ငံတကာရဲ႕တုန္႕ျပန္မႈကို ” အသုဘရႈပြဲတခု တက္ေရာက္ျခင္း ” လို႕ေတာင္ တင္စားရသည္အထိ US နဲ႕ UN ဟာ အစဦးပိုင္းမွာေပါ့ေလ်ာ့ခဲ႕ႀကပါတယ္။ ဒါေပမဲ႕လည္း ဂ်င္နိုဆိုဒ္တားဆီးေရးလႈပ္ရွားသူေတြရဲ႕ မဆုတ္မနစ္ႀကိဳးပမ္းမႈေႀကာင့္ ဒီ ၃ပြင့္ဆိုင္ စစ္ပြဲႀကီးကို Dayton သေဘာတူညီခ်က္နဲ႕ ရပ္တန္႕နိုင္ခဲ႕ပါတယ္။ ၁၉၉၅ ခုနွစ္ Dayton စာခ်ဳပ္အရ ဆာဘ္ေတြဟာ ေဘာ့စ္နီးယားနဲ႕ ခရိုေအးရွားကေန ခြဲထြက္ခြင့္မရွိပါဘူး။ ဒါေပမဲ႕ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသေတြေတာ့ရပါတယ္။ အဲ႕ဒီေဒသေတြကိုလည္း ဆားဗီးယားနဲ႕ ေပါင္းစည္းခြင့္မရွိပါဘူး။ ethnic cleansed လုပ္ထားတဲ႕ နယ္ေျမေတြကိုလည္း မူလလူမ်ိဳးေတြလက္ထဲ ျပန္အပ္ရပါတယ္။ ဒီသေဘာတူညီခ်က္ေတြ ေျမျပင္မွာခိုင္မာေစဖို႕ ေဘာ့စ္နီးယားနိုင္ငံထဲကို US ဦးေဆာင္တဲ႕ NATO တပ္ေတြ ဝင္ေရာက္တပ္စြဲခဲ႕ပါတယ္။ USတိုက္ေလယာဥ္ ၂၀၀ ေက်ာ္ဟာဆိုရင္ မီလိုဆီဗစ္နဲ႕ ေဆြးေႏြးပြဲစခ်ိန္မွာ ေျပးလမ္းေႀကာင္းေပၚအသင့္ေနရာယူထားပီး ေလယာဥ္မွဴ းေတြက stand by ေစာင့္ေနပါတယ္။ မီလိုဆီဗစ္ ေခါင္းခါတာနဲ႕ တျပိဳင္နက္ ေလေပၚပ်ံတက္ပီးဗံုးႀကဲဖို႕ပါ။ ဒီေတာ့ မီလိုဆီဗစ္လည္း Dayton ကို သေဘာတူလက္မွတ္ေရးထိုးလိုက္ရပီး သူ႕ရဲ႕ Greater Serbia အိပ္မက္ကို ေနာက္ပို႕လိုက္ရပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႕ ေဘာ့စ္နီးယား နဲ႕ ခရိုေအးရွားက စ်ာပနပြဲေတြဟာ ၁၉၉၅ မွာ အဆံုးသတ္သြားခဲ႕ပါတယ္ ။ ဒါေပမဲ႕ Kosovo ရဲ႕ ငရဲခန္းေတြကေတာ့ ခုမွ ဂီယာႀကီးစထိုးတဲ႕အခ်ိန္ေရာက္လာပါေတာ့တယ္

ဂ်င္နိုဆိုဒ္ သံသရာ ထပ္ခါထပ္ခါ

၁၉၈၇ မွာ Kosovo ကိစၥကို အျမတ္ထုတ္ပီး မီလိုဆီဗစ္ဟာအာဏာရလာခဲ႕တယ္။ ၁၉၈၉ ဟာ Kosovo ရဲ႕ ငရဲခန္း ပထမထပ္ပါပဲ။ မီလိုဆီဗစ္ဟာ ဆားဘီးယားဘာသာစကားကို Kosovoရဲ႕တရားဝင္ရံုးသံုးဘာသာစကားအျဖစ္ျပဌာန္းလိုက္ပါတယ္ ။ Kosovoလူဦးေရရဲ႕ ၈၀%ေက်ာ္ရွိတဲ႕ ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္းေတြကို ဒဲ႕စိန္ေခၚလိုက္တာပါပဲ။ ဆာဘ္ေတြအတြက္ကေတာ့ မီလိုဆီဗစ္ဟာ အမ်ိဳးသားသူရဲေကာင္းႀကီးျဖစ္သထက္ျဖစ္ေတာ့တာေပါ့။ ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္းေတြကေတာ့ ျငိမ္ခံမေနပါဘူး။ ၁၉၈၉ ေဖေဖာ္ဝါရီလမွာပဲ အလ္ေဘးနီးယန္းသတၱဳမိုင္းလုပ္သား ၁ေထာင္ဟာ အစာငတ္ခံ ဆႏၵျပႀကေတာ့တာပါပဲ။ သူတို႕အလုပ္လုပ္ေနတဲ႕ သတၱဳမိုင္းတြင္းေတြမွာပဲ လုပ္ငန္းေတြကိုရပ္စဲလိုက္ပီး သပိတ္စခန္းဖြင့္လိုက္ပါတယ္။ မီလိုဆီဗစ္ လိုခ်င္တဲ႕အကြက္ပါပဲ။ Kosovo ေဒသကို အေရးေပၚအေျခအေနေႀကျငာလ်က္ ဆာဘ္လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ေတြဝင္ခ်လာေတာ့တာပါပဲ။ ဆာဘ္လက္နက္ကိုင္ေတြဟာ အလ္ေဘးနီးယန္း ဆႏၵျပပြဲ သပိတ္ပြဲေတြကို ရက္ရက္စက္စက္ ျဖိဳခြဲရံုမက ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအရတရားဝင္တည္ရွိတဲ႕ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရအစိုးရအဖြဲ႕ကိုပါျဖိဳခြဲပါတယ္။ စုစုေပါင္း အင္အား ၄ေသာင္းေလာက္ရွိတဲ႕ ဆာဘ္လက္နက္ကိုင္ေတြဟာ kosovo ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသကို သိမ္းပိုက္လိုက္ပါေတာ့တယ္။ လက္နက္အားကိုးနဲ႕ kosovoေဒသကိုအုပ္စီးပီးတဲ႕အခါမွာေတာ့ မီလိုဆီဗစ္ဟာ ဥပေဒေႀကာင္းအရအသာစီးယူဖို႕ဆက္လုပ္ပါတယ္ / ဒါကေတာ့ အေရွ႕မွာေရးခဲ႕တဲ႕ ဆားဘီးယားrepublicရဲ႕ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကိုျပင္ဆင္ပီး Kosovo ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ရေဒသကို ဖ်က္သိမ္းလိုက္ျခင္းပါပဲ ။ ဒီ အထိ မီလိုဆီဗစ္လုပ္ရပ္ေတြကို ဘာေျပာစရာရွိလဲဆိုရင္  ညစ္ပတ္ပီး လက္နက္အားကိုးနဲ႕ နိုင္ငံေရးလုပ္တယ္ဆိုတာကလြဲလို႕ ထူးပီးေျပာစရာမရွိလွပါဘူး။

ဒါေပမဲ႕. . . . . .

နယ္ေျမတခုကို လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ နဲ႕ ဝင္သိမ္းလိုက္တယ္ ။ ျပီးေတာ့ အဲ႕ဒီနယ္ေျမရဲ႕ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ကို ရုပ္သိမ္းလိုက္တယ္။ ဟုတ္ပီ ဒါ နိုင္ငံေရးပဲ / မ်ွ တတာ မမ်ွ တတာက တ႑။ တဖက္ကလည္း မခံနိုင္လို႕ျပန္ခ် တယ္ ။ ဟုတ္ပီ ဒါစစ္ပြဲ ။ မေကာင္းတဲ႕အရာေပမဲ႕ နိုင္ငံတကာရာဇဝတ္မႈမေျမာက္ဘူးရယ္။ ဒါေပမဲ႕ မီလိုဆီဗစ္လုပ္တာေတြကေတာ့ ဒီထက္ပိုပါတယ္။ Kosovo ေဒသရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ကို ရပ္ဆိုင္းရံုမကပါဘူး ။ ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္းေတြကို အလုပ္ထုတ္ပစ္ပါတယ္။ ဆရာဝန္ တရားသူႀကီး စာေရး သန္႕ရွင္းေရးအလုပ္သမားထိ အလ္ေဘးနီးယန္းဆိုရင္ အလုပ္ထုတ္ပဲ ( လူ ၁ သိန္းနီးပါး အလုပ္ထုတ္ခံရပါတယ္ )။ ပိုဆိုးတာက ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္းေက်ာင္းသားေတြကို ေက်ာင္းထုတ္ပစ္တာပါ ။ ဘာအေႀကာင္းျပခ်က္မွမရွိ အလ္ေဘးနီးယန္းဆိုရင္ ေက်ာင္းထြက္ပဲ ။ တခ်ိဳ႕ေဒသေတြမွာ ေက်ာင္းေတြပိတ္ပစ္လိုက္တာ ရာခ်ီသတဲ႕။ ေမာင္နီကို အလုပ္ထုတ္တယ္ / ေမာင္ျဖဴ ကိုေက်ာင္းထုတ္တယ္။ ဒါေပမဲ႕ ေမာင္နီမို႕လို ေမာင္ျဖဴ မို႕လို႕လုပ္တာမဟုတ္ဘူး ဘာလူမ်ိဳးျဖစ္လို႕ ဘာ ဘာသာဝင္ျဖစ္လို႕လုပ္တာဆိုတာက လူတဦးခ်င္းစီရဲ႕အရည္အခ်င္းေတြကို ဖ်က္ဆီးတာမဟုတ္ပါဘူး ။ ဒါဟာပုဂၢိဳလ္ေရးကိစၥမဟုတ္ပါဘူး ။ လူမ်ိဳးေရးကိစၥလည္း မကပါဘူး ။ ဒါဟာ လူသားမ်ိဳးႏြယ္စု တခုလံုးရဲ႕ ကိစၥပါ ။

ဒီကိစၥဟာ ဂ်င္နိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈရဲ႕ polarization stage ကိုအေကာင္အထည္ေဖာ္တာပါ

ႏႈိင္းယွဥ္သံုးသပ္ျခင္း

ေမယုနယ္ျခားခရိုင္ကို ဖ်က္သိမ္းပီးေနာက္မွာ ရိုဟင္ဂ်ာေတြကို ေက်ာင္းတက္ခြင့္မေပးတာ / တရြာကေနတရြာသြားခြင့္မေပးတာ / အစိုးရအလုပ္အကိုင္ေတြကေန ဖယ္ရွားပစ္တာ စတာေတြနဲ႕ ႏႈိင္းယွဥ္ႀကည့္ပါ။ ျပီးရင္ ေက်ာင္းတက္ခြင့္ ဘြဲ႕ယူခြင့္ ၊ အလုပ္အတြက္ေလ်ွာက္လႊာ၊ ေရွ႕ေနလိုင္စင္၊ ဆရာဝန္မွတ္ပံုတင္ စသျဖင့္ ေနရာအစံုမွာ မရွိမျဖစ္လိုအပ္တဲ႔ နိုင္ငံသားစီစစ္ေရးကိစၥမွာ ျပည္တြင္းကမြစ္ဆလင္မ္ေတြကို ခြဲျခားဆက္ဆံေနတာဟာ ဂ်င္နိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈရဲ႕ polarization stage ကို စနစ္တက် ေရရွည္ plan နဲ႕ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနတာျဖစ္ေႀကာင္းပါဗ်ားး

က်ေနာ္တို႕ နဲ႕ ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္းေတြနဲ႕ ကြာတာက သူတို႕က လႊတ္ေတာ္ အစိုးရ ေရြးေကာက္ပြဲ စတဲ႕နိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္ေတြနဲ႕ အက်ြမ္းတဝင္ရွိတယ္။ ဒီေတာ့ တန္ျပန္လုပ္တတ္ကိုင္တတ္တယ္
ဒါ့ေႀကာင့္ ၁၉၈၇ မွာ စတင္နွိပ္ကြပ္ခံရေပမဲ႕ ၁၉၉၉ မွာ လြတ္ေျမာက္သြားခဲ႕တယ္။ နိုင္ငံေရးလုပ္ကိုင္ခြင့္မရ ရံုမက ေန႕စဥ္စားဝတ္ေနေရးကစလို႕ကန္႕သတ္ခံခဲ႕ရတဲ႕က်ဳပ္တို႕ေတြကေတာ့ ၁၉၇၀ ေလာက္ကေန ေက်ာေကာ့ပီးခံလာလိုက္တာ ဂ်င္နိုဆိုဒ္စက္ဝိုင္း ၃ ပတ္ေလာက္လည္ပတ္ပီးသြားေရာေပါ့။

ေအာင္ပြဲကိုသိဒၶိတင္တဲ႕ မီလိုဆီဗစ္

ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္းေတြကို နိွပ္ကြပ္ပြဲ အရွိန္ရတဲ႕ အခ်ိန္မွာ မီလိုဆီဗစ္ဟာ သူ႕ရဲ႕နိုင္ငံေရးေအာင္ပြဲေတြကို သိဒၶိတင္ပါတယ္။ Julyလ ၂၈ ရက္ ၁၉၈၉ ခုနွစ္ ကိုဆိုဗိုေဒသရဲ႕ ဘလက္ဘဒ္ကြင္းျပင္မွာ ဆာဘီးယားနိုင္ငံရဲ႕ေဒသ အသီးသီးက စုရံုးေရာက္ရွိလာတဲ႕ ဆာဘ္လူမ်ိဳး ၁ သန္းေက်ာ္ေရွ႕မွာ သမၼတႀကီး မီလိုဆီဗစ္ဟာ အင္မတန္မွ သမိုင္းဆိုးဝင္မဲ႕ မိန္႕ခြန္းတရပ္ကို ျမြက္ႀကားပါေတာ့တယ္။ မိန္႕ခြန္းရဲ႕အနွစ္ခ်ဳပ္ကေတာ့ လြန္ခဲ႕တဲ႕ နွစ္ ၆၀၀ေက်ာ္က ကိစၥ ကိုသင္ခန္းစာယူဖို႕နဲ႕ လက္ရွိရင္ဆိုင္ေနရတဲ႕အျဖစ္နဲ႕ နွစ္ ၆၀၀ က်ာ္က စစ္ပြဲနဲ႕ တူညီေနေႀကာင္း ၊ ဆာဘ္ေတြအေနနဲ႕ သတၱိရွိဖို႕ ၊ ျပတ္သားဖို႕ ဆိုပီး ေသြးထိုးသြားတာပါ။ လြန္ခဲ႕တဲ႕ နွစ္ေပါင္း ၆၀၀ ကျဖစ္ခဲ႕တဲ႕စစ္ပြဲတရပ္ကေန ေပါက္ဖြားလာတဲ႕ အာဃာတေတြကို အျမင့္ဆံုးဆြဲတင္ခဲ႕တဲ႕ မိန္႕ခြန္းအပီးမွာ မီလိုဆီဗစ္ဟာ ဆာဘ္လူမ်ိဳးေတြအဖို႕ေတာ့ ျပိဳင္ဘက္မရွိတဲ႕ အမ်ိဳးသား သူရဲေကာင္းႀကီးအျဖစ္ အခိုင္အမာေပၚထြက္လာခဲ႕ပါေတာ့တယ္
( မအလ က DSA သင္တန္းဆင္းပြဲမွာ ရိုဟင္ဂ်ာကိစၥကို လြန္ခဲ႕တဲ႕ နွစ္ ၆၀ ေက်ာ္က ၁၉၄၂ Crisis နဲ႕ ႏႈိင္းယွဥ္ပီးေျပာသြားတာမ်ိဳးကေတာ့ ဂ်င္နိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္ေကာင္ေတြရဲ႕ ေနာက္ခံ စိတ္ေနစိတ္ထား တူညီမႈပါပဲ ) ။ မီလိုဆီဗစ္ဟာ ဒီေလာက္နဲ႕တင္ ဘယ္ရပ္မလဲ ။ ျပည္တြင္း ျပည္ပ က မီဒီယာေတြနဲ႕ အင္တာဗ်ဴ းေတြ ေျဖဆိုပါေသးတယ္ ။ ” Kosovo ဆိုတာ က်ဳပ္တို႕ ဆာဘ္ေတြပဲ ပိုင္တာ ။  ဒီေဒသဟာ
က်ဳပ္တို႕ဘာသာေရးရဲ႕ ဘူမိနက္သန္ ။ က်ဳပ္တို႕ရဲ႕ ဘုရားေက်ာင္းေတြ ၊ က်ဳပ္တို႕ ဘိုးဘြားေတြေခါင္းခ်ခဲ႕တဲ႕ သခ်ၤ ိဳင္းေျမေတြက Kosovo မွာ လက္ညိဳးထိုးမလြဲပဲ ။ Kosovo မွာ က်ဳပ္တို႕ အရံႈးမေပးဘူး ။အေလ်ာ့မေပးဘူး ” ဒါဟာ မီလိုဆီဗစ္ရဲ႕ လက္သံုးစကားေတြပါ။ စကားေနာက္တရားပါ ဆက္လုပ္တာေတြကေတာ့ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြရဲ႕ သမိုင္းဝင္ အေဆာက္အဦေတြ ၊ အထိမ္းအမွတ္ေတြ နဲ႕ သခ်ၤ ိဳင္းေတြကို ဖ်က္ဆီးပစ္တာပါ။

နွစ္ေပါင္းမ်ားစြာျဖစ္တည္လာတဲ႕ လူမ်ိဳးတမ်ိဳးရဲ႕ သမိုင္းအေမြအနွစ္ေတြကို ေဖ်ာက္ဖ်က္ပစ္တာဟာ ဂ်င္နိုဆိုဒ္က်ဴ းလြန္ဖို႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိေႀကာင္းျပဆိုတာကို ကမၻာႀကီးကေတာင္ သတိမထားမိေသးတဲ႕အခ်ိန္ကာလေပါ့ဗ်ာ။ ျမန္မာျပည္တြင္းမွာလည္း ေစာ္ဘြားေတြရဲ႕ ေဟာ္နန္းေတြကို ျမန္မာစစ္ဘက္က ဖ်က္ဆီးပစ္တာ ။ မြစ္ဆလင္ေတြရဲ႕ သခ်ၤ ိဳင္းေတြကိုဖ်က္သိမ္းပစ္တာေတြဟာ ဘာရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႕လဲ ဆန္းစစ္စရာပါပဲ။ မီလိုဆီဗစ္ အဖို႕ Kosovo ကို စစ္အင္အားသံုးပီးသိမ္းပိုက္လို႕လဲ ပီးပီ ။ လူတဦးခ်င္းစီရဲ႕ ပညာေရး က်န္းမာေရး စားဝတ္ေနေရးကိစၥေတြကိုလဲ ဖ်က္ဆီးလိုက္ပီ ။ လူေသေတြေနတဲ႕ သခ်ၤ ိဳင္းပါမခ်န္ ဖ်က္ဆီးပီးပီ ။ ဘာထပ္လုပ္ဖို႕က်န္ေသးသလဲ ။ ဂ်င္နိုဆိုဒ္ရဲ႕ အျပင္းထန္ဆံုးအဆင့္ျဖစ္တဲ႕ extermination = အစုလိုက္အျပံဳလိုက္သုတ္သင္ျခင္း အဆင့္ကို ဆက္လုပ္ဖို႕ပဲက်န္ပါေတာ့တယ္။

ဒါေပမဲ႕ မီလိုဆီဗစ္ေခါင္းေဆာင္တဲ႕ ဆာဘ္အုပ္စုဟာ ေဘာ့စ္နီးယားနဲ႕ ခရိုေအးရွားဘက္ကို မ်ွားဦးလွည့္သြားတဲ႕အတြက္ ၁၉၉၁ ကေန ၁၉၉၅ အထိ Kosovo ေဒသမွာ extermination အဆင့္ကိုေရာက္မလာဘဲ smouldering genocide ပံုစံနဲ႕ ၅ နွစ္တာမ်ွ တေငြ႕ေငြ႕ ေလာင္က်ြမ္းေနပါေတာ့တယ္။

စင္ျပိဳင္အစိုးရ
ဆာဘ္ေတြအေနနဲ႕ Kosovo ေဒသကို သိမ္းပိုက္ထားတယ္ဆိုေသာ္လည္း စတုရန္းမိုင္ ၄၀၀၀ ေက်ာ္တဲ႕ နယ္ေျမနဲ႕ လူဦးေရတသန္းခြဲရွိတဲ႕ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြကို အျပည့္အဝ မထိန္းခ်ဳပ္နိုင္ပါဘူး။ ဆာဘ္ေတြထိန္းခ်ဳပ္ထားနိုင္တာကေတာ့ ျမိဳ႕ႀကီးေတြနဲ႕ ဆက္သြယ္ေရးလမ္းေႀကာင္းေတြကိုပါ။ က်န္တဲ႕ ေက်းလက္နဲ႕ ေတာင္ကုန္းထူထပ္တဲ႕ ေဒသေတြဟာ ဆာဘ္စစ္ေႀကာင္းေတြ တခါတရံေရာက္လာတာကလြဲလို႕ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြရဲ႕ ထိန္းခ်ဳပ္မႈေအာက္မွာပဲရွိပါတယ္။ ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္းေတြက ဆာဘ္ေတြရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို အသိအမွတ္ မျပဳပါဘူး ။ အခြန္လည္းမေဆာင္ဘူး ။ တရားတေဘာင္ျဖစ္လာရင္လည္း ကိုယ္ပိုင္တရားေရးစနစ္နဲ႕ ပဲ စီရင္ပါတယ္။

ဒီလိုမ်ိဳး ပညာေရး က်န္းမာေရး တရားစီရင္ေရး အခြန္အေကာက္ကိစၥအထိကို စနစ္တက် စီမံခန္႕ခြဲနိုင္တာက ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္းေတြကိုယ္တိုင္တည္ေထာင္ထားတဲ႕ စင္ျပိဳင္အစိုးရရဲ႕ စြမ္းေဆာင္ရည္ေႀကာင့္ပါ။ စင္ျပိဳင္အစိုးရကို အဓိက ဦးေဆာင္တဲ႕ အဖြဲ႕ကေတာ့ Democratic League of Kosovo ပါ။ အတိုေကာက္ LDK လို႕ ေခၚပါတယ္။ ( ေရွ႕မွာ ေျပာခဲ႕တဲ႕ LPK က သပ္သပ္တဖြဲ႕ပါ )

ဒီလိုမ်ိဳး de facto government = စင္ျပိဳင္တရားမဝင္ အစိုးရအေနနဲ႕ ရပ္တည္နိုင္မႈမိ်ဳးကို KNU ရရွိခဲ႕ဖူးပီး KIO အေနနဲ႕ကေတာ့ လက္ရွိအေျခအေန အထိ ရ ရွိဆဲျဖစ္ပါတယ္။ KIO နဲ႕ KNU ရဲ႕ အားသာခ်က္က ေသာင္းခ်ီတဲ႕လက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ရွိပါတယ္ ။ LDK မွာလက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕ေတာင္ မရွိပါဘူး။ KLA တပ္ဖြဲ႕ဟာ ေနာက္ပိုင္းမွ သီးျခားထြက္ေပၚလာတာပါ။  LDKဟာ ၁၉၉၀ နွစ္ဆံုးပိုင္းမွာ ဟာ Kosovo ေဒသရဲ႕ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒကို ေႀကျငာခဲ႕ကာ ၁၉၉၁ လြတ္လပ္ေရးအတြက္ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲျပဳ လုပ္ခဲ႕ပါတယ္ ။ ဆလိုေဘးနီးယား ခရိုေအးရွား နဲ႕ ေဘာ့စ္နီးယားတို႕ရဲ႕ လြတ္လပ္ေရးကို နိုင္ငံတကာက အသိအမွတ္ျပဳလိုက္တာကို ျမင္ရတဲ႕ အခါ LDK အေနနဲ႕ အလြန္အားက် ခဲ႕ပါတယ္။ အလြန္တရာလည္းေမ်ွာ္လင့္ခဲ႕ပါတယ္။ နိုင္ငံတကာေထာက္ခံမႈ ရဖို႕လည္း အျပင္းအထန္ လႈပ္ရွားပါတယ္။ မီဒီယာတိုက္ပြဲအစြမ္းကုန္ႏႊဲလ်က္ ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္းေတြရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္ခံရမႈေတြ ၊ လြတ္လပ္ေရးအတြက္ ဆႏၵျပင္းျပပံုေတြ ၊ ျပည္သူ႕ေထာက္ခံဆႏၵမဲေပးပြဲေတြကို ကမၻာသိေအာင္ အားထုတ္ပါတယ္။ နိုင္ငံတကာ အသိုင္းအဝိုင္းကလည္း လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြအတြက္ အသံထုတ္ေျပာေပးပါတယ္။ ကိိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္းေတြရဲ႕ လြတ္လပ္ေရးဆႏၵျပင္းပ်မႈကိုလည္း နားလည္ေပးပါတယ္။ ဒါေပမဲ႕ အေရးပါတဲ႕ နိုင္ငံေရး အသိအမွတ္ျပဳမႈကိုေတာ့ လံုးဝ မေပးပါဘူး။ အဆိုးဆံုးကေတာ့ ေဘာစ္နီးယားျပည္တြင္းစစ္ကို အဆံုးသတ္တဲ႕ Dayton စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ဆိုတဲ႕ အခ်ိန္ပါ။ LDK ကေတာ့ Dayton စာခ်ဳပ္မွာ ေဘာ့စ္နီယား နဲ႕ ခရိုေအးရွားတို႕အျပင္ Kosovo ကိစၥ ကိုပါ ထည့္သြင္းေျဖရွင္းေပးလိမ့္မယ္လို႕ အေမ်ွာ္လင့္ႀကီး ေမ်ွာ္လင့္ထားခဲ႕ပါတယ္။

၁၉၈၇ ကတည္းက Kosovo က စလိုက္တဲ႕ ကိစၥႀကီးကို ေျဖရွင္းရာမွာ Kosovo ကိုေတာ့ ေဘးခ်န္မထားေလာက္ဘူးရယ္လို႕ ထင္တလံုးနဲ႕ ရွိေနမိတဲ႕ LDK ပါ။ နိုင္ငံတကာဘက္က အျမင္ကက်ေတာ့ ေဘာ့စ္နီးယား နဲ႕ ခရိုေအးရွားဟာ ဆားဗီးယား Republic ရဲ႕ အျပင္ဘက္ မွာတည္ရွိတဲ႕ Federal Border Line ေတြနဲ႕ တည္ေဆာက္ထားတဲ႕ နိုင္ငံေတြျဖစ္တာမို႕ လြတ္လပ္ေရးကို အသိအမွတ္ျပဳတာျဖစ္ပီး ဆားဗီးယားနိုင္ငံအတြင္းမွာပဲ ရွိတဲ႕ Kosovo ကေတာ့ ဆားဗီးယားရဲ႕ ျပည္တြင္းေရး ကိစၥ အျဖစ္သာ အသိအမွတ္ျပဳပါသတဲ႕။ ေနာက္ပီး ဥေရာပေကာင္စီဟာ ေဘာ္လ္ကန္ကိစၥမွာ ေျခကုန္လက္ပမ္းက်ေနပီျဖစ္တာမို႕ Kosovo မွာေနာက္တပြဲ ဆက္မကခ်င္ႀကေတာ့ပါဘူး။ ဒါ့ေႀကာင့္ Dayton စာခ်ဳပ္မွာ Kosovo ကိိုယ္စားလွယ္ေတြကို ပါဝင္ခြင့္ေတာင္ မေပးခဲ့ပါဘူး။ LDK စင္ျပိဳင္ အစိုးရဟာ အလြန္ပဲအထိနာသြားပါတယ္။ ဂ်ာမနီကဆိုရင္ Dayton စာခ်ဳပ္လဲပီးေရာ ေဘာ္လ္ကန္ကိစၥေတြ ပီးပီ ။ဒါ့ေႀကာင့္ ဂ်ာမနီမွာခိုလႈံေနတဲ႕ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြကိုျပန္လည္လက္ခံဖို႕ မီလိုဆီဗစ္နဲ႕ စကားစေျပာေနပါပီ။ LDK ဘာဆက္လုပ္မလဲ။ LDK အေနနဲ႕ သူ႕ရဲ႕ စြမ္းရည္ကို ဂီယာကုန္တင္ခဲ႕ပီးပါပီ ။ ဒီထက္ ထပ္မလုပ္တတ္ေတာ့ပါ။ ဂီယာက်မသြားရံု ဆက္ထိန္းထားတာပဲ လုပ္တတ္ပါေတာ့တယ္။ ဒါေပမဲ႕ LDK ရဲ႕ ဂီယာေလာက္နဲ႕ေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးဟာ ေရွ႕ဆက္မတိုးေတာ့ပါဘူး။ ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္းေတြ အဖို႕ ေနာက္ထပ္ ေတာ္လွန္ေရး နည္းနာတရပ္ ရွာေဖြဖို႕ အခ်ိန္က်လာခဲ႕ပီလားး

Kosovo Liberation Army ေပၚထြက္လာျခင္း

၁၉၉၅ Dayton စာခ်ဳပ္အပီးမွာ မီလိုဆီဗစ္ ဟာ ေဘာစ္နီယား နဲ႕ ခရိုေအးရွားမွာ စိုက္ထားတဲ႕ အင္အားေတြကို ျပန္ထုတ္ပီး Kosovo မွာ အသံုးခ်ဖို႕ ျပင္ဆင္ပါတယ္။ တေငြ႕ေငြ႕ေလာင္က်ြမ္းတဲ႕ အဆင့္ကေန အျပီးသတ္သုတ္သင္ေရးအဆင့္ဟာ ေရာက္လို႕လာပါပီ။ ျမိဳ႕ႀကီးျပႀကီးေတြမွာ ဆာဘ္လက္နက္ကိုင္ေတြရဲ႕ ထိန္းခ်ဳပ္မႈက ပိုမိုတင္းႀကပ္လာသလို ေက်းလက္ေဒသဘက္မွာ စစ္ေႀကာင္းထိုးတဲ့အေရအတြက္ေတြ ျမင့္တက္လာပါတယ္။ အလ္ေဘးနီးယန္း ေသဆံုးမႈနဲ႕ ထြက္ေျပးဒုကၡသည္ေတြလည္း ပိုမ်ားလာပါတယ္။ ၁၉၉၇ ခုနွစ္ ေအာက္တိုဘာလ မွာ အလ္ေဘးနီးယန္းေက်ာင္းသားေတြဟာ ေပါက္ကြဲဆႏၵျပႀကပါတယ္။ ထံုးစံအတိုင္း ဆာဘ္အာဏာပိုင္ေတြကို ဆန္႕က်င္ျခင္းနဲ႕အတူ ဒီတခါထူးဆန္းစြာ LDK ကိုပါ ရံႈ႕ခ်ပါတယ္။ အလုပ္မျဖစ္တဲ႕ LDK အျဖစ္ သေရာ္ႀကပါတယ္။ ဒီေနာက္မွာေတာ့ လူငယ္ေက်ာင္းသားေတြဟာ ကိုယ္ေယာင္ေဖ်ာက္သြားႀကပီး ဆာဘ္လက္နက္ကိုင္ေတြကို တိုက္ခိုက္ႀကပါတယ္။ ဒါေပမဲ႕ စနစ္တက် တိုက္ခိုက္မႈမ်ိဳးမဟုတ္ပါဘူး။ ဒီဇယ္ပုလင္းကို အဝတ္ပတ္မီးရိႈ႕ပီး ဆာဘ္ရဲစခန္းေတြထဲကိုပစ္သြင္းတာ ၊ အရက္မူးပီး ငိုက္ေနတဲ႕ဆာဘ္ရဲကို ဓါးနဲ႕ထိုးေျပးတာ စသျဖင့္ ဟိုတေျပာက္ ဒီတေျပာက္ တကိုယ္ေတာ္ခ်င္းစီလုပ္ႀကတာမ်ားပါတယ္။ LDK လူႀကီးပိုင္းကေတာ့ ဒီလိုလုပ္တာဟာ ဆာဘ္ေတြရဲ႕ေဒါသကိုပိုဆြေပးသလိုပဲျဖစ္လိမ့္မယ္ ။ မလုပ္ႀကနဲ႕လို႕ တားျမစ္ပါတယ္ ။ လူငယ္ေတြဘက္ကလဲ ” ခင္ဗ်ားတို႕လမ္းေႀကာင္းႀကီးအလုပ္မျဖစ္လို႕ က်ဳပ္တို႕ကေတာ့ ခ်ပီ , လာမတားနဲ႕ ျပန္ပက္ပါတယ္ ”

ဒီလူငယ္ေတြကို LDK က တားျမစ္ေပမဲ႕ LPK ကေတာ့ အားေပးပါသတဲ႕။ အထူးသျဖင့္ ျမိဳ႕ျပမွာ ဒီလိုဗရမ္းဗတာ ေလ်ွာက္လုပ္ေနမဲ႕အစား နယ္ေျမက်ယ္ျပန္႕ပီး ေတာင္တန္းထူထပ္တဲ႕ ေက်းလက္မွာ စနစ္တက်အုပ္စုဖြဲ႕တိုက္ခိုက္ဖို႕ အႀကံေပးပါတယ္။ ေက်းလက္ေဒသေတြမွာေတာ့ ဆာဘ္လက္နက္ကိုင္ေတြကို တန္ျပန္တိုက္ခိုက္မႈေတြျပဳ လုပ္ေနတာ ၁၉၉၄ ခုနွစ္ေလာက္ကတည္းကပါ။ ၁၉၉၄ ခုနွစ္ ေမလ မွာ ေႀကျငာခ်က္တေစာင္ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ ” Drenas ျမိဳ႕မွာ ဆာဘ္ရဲအရာရွိတေယာက္ကို တိုက္ခိုက္တာဟာ ငါတို႕လက္ခ်က္ပဲလို႕ေႀကျငာထားပါတယ္ ” ။

ေႀကျငာခ်က္ရဲ႕ ေအာက္ေျခမွာ ေရးသားထားတာကေတာ့  ” Kosovo Liberation Army ” တဲ႕ဗ်ာ။KLA ဟာ စတင္ဖြဲ႕စည္းကာစက လူအင္အား ၂၀ ေက်ာ္သာရွိခဲ႕ပီး စစ္သင္တန္းလည္း ေကာင္းေကာင္းကန္းကန္း မတက္ဖူးႀကပါဘူး။ ၁၉၉၇ ေရာက္လို႕ျမိဳ႕ျပလူငယ္ေတြ လာပူးေပါင္းတာေတာင္ အင္အား ၂၀၀ ေက်ာ္ပဲရွိပါေသးတယ္။ LPK ဟာ KLA ရဲ႕ နိုင္ငံတကာေျပာေရးဆိုခြင့္အျဖစ္ေခါင္းခံတာဝန္ထမ္းေဆာင္ေပးပါတယ္။ ” ေခါင္းခံ ”လို႕ေျပာတာ အလကားမဟုတ္ပါဘူး။  KLA ကို ဆာဘ္အာဏာပိုင္ေတြက အႀကမ္းဖက္အဖြဲ႕အျဖစ္သတ္မွတ္သလို နိုင္ငံတကာကလည္း အဲ႕ဒီအတိုင္းပဲလက္ခံေနတဲ႕
အေျခအေနမို႕ပါ။ KLA ဟာ နိင္ငံေရးဦးေဆာင္မႈတခုကေန ေပါက္ဖြားလာတာမဟုတ္ပဲ မခံခ်င္စိတ္နဲ႕ ျဖစ္ခ်င္ရာျဖစ္ ထလုပ္လိုက္တဲ႕ လူငယ္တခ်ိဳ႕ဆီကေန ေပါက္ဖြားလာတာပါ။ သာမန္အလ္ေဘးနီးယန္းေတြအဖို႕လည္း KLA ကဆာဘ္ေတြကို မစို႕မပို႕တိုက္ခိုက္လိုက္ ၊ ေႀကျငာခ်က္တေစာင္ထုတ္လိုက္ ၊ဆာဘ္ေတြက ေဒါသတႀကီးလက္စားေခ်တာခံလိုက္ရနဲ႕ မို႕ KLA ကို နားလည္ဖို႕ခက္ေနပါတယ္။ အမ်ားစုထင္ႀကတာက KLA ဆိုတာ ဆာဘ္ေတြက ငါတို႕ကိုအနိုင္က်င့္ဖို႕ အကြက္ဖန္ေပးေနတဲ႕ ဆာဘ္ေတြရဲ႕ လက္ပါးေစေတြပဲ။ ပိုဆိုးတာက LDKစင္ျပိဳင္အစိုးရ အဖြဲ႕ဝင္တခ်ိဳ႕ကပါ အဲ႕လို ေျပာႀကတာပါ ။ တကယ္ေတာ့ LDK ဟာ LPK လို လက္နက္ကိုင္လမ္းေႀကာင္းကို မေထာက္ခံေပမဲ႕ KLA ရဲ႕အမွန္တကယ္ တည္ရွိမႈကို သူတို႕သိႀကပါတယ္ ။ ဒါေပမဲ႕ နိုင္ငံတကာမွာ အႀကမ္းဖက္နည္းလမ္းသံုးသူေတြအျဖစ္တံဆိပ္ကပ္ခံရမွာေႀကာက္လို႕ KLA ကို လူထုအျမင္ဝါးေအာင္လုပ္ျပႀကတာပါ။ KLA ရဲ႕အေနအထားကလည္း ေႀကျငာခ်က္ထုတ္တာကလြဲလို႕ ျပည္သူလူထုနဲ႕ အထိအေတြ႕မရွိျခင္းကလည္း ဒီလိုထင္စရာပါပဲ ။ သာမန္အလ္ေဘးနီးယန္းေတြအဖို႕ကေတာ့ လက္နက္ကိုင္ပီးျပန္ခ်တယ္ဆိုတာကို ဟိုတေျပာက္ဒီတေျပာက္လုပ္ပီးေႀကျငာခ်က္ထုတ္ရံုမဟုတ္ပဲ မ်က္ဝါးထင္ထင္ ျမင္ရဖို႕ လိုအပ္ေနပါတယ္။

အာဇာနည္သူရဲေကာင္းAdem Jashari

KLA အေပၚလူထု အထင္လြဲေနတာကို ေခ်ဖ်က္ပစ္မဲ႕ အျဖစ္အပ်က္တခု ေပၚေပါက္လာခဲ႕ပါတယ္။ Adam Jashari = KLA ရဲ႕ စစ္ဦးစီးခ်ဳပ္လို႕ေျပာရမည့္သူ။  သူ႕ကို ဆာဘ္ေတြက အေသရ ရ အရွင္ရ ရ လိုခ်င္ေနတာပါ။ ၁၉၉၈ ခုနွစ္ မတ္လမွာ Prekaz ရြာကို ဆာဘ္တပ္ဖြဲ႕ေတြက ပိတ္ဆို႕တိုက္ခိုက္ပါတယ္။ ဆာဘ္တပ္ဖြဲ႕ရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ Prekaz ရြာမွာ အေျချပဳေနတဲ႕ Adem Jashari ရဲ႕ တပ္ဖြဲ႕ ကို ေခ်မႈန္းဖို႕ပါ။ တကယ္ေတာ့ Adem Jashari ဟာ တပ္ဖြဲ႕ဝင္ေတြနဲ႕ အေျချပဳေနတာမဟုတ္ပဲ မိသားစုနဲ႕ အတူရွိေနတာပါ ။ လံုျခံဳေရးတပ္တခ်ိဳ႕ေတာ့ သူနဲ႕ အတူရွိပါတယ္။ သံခ်ပ္ကာကားေတြအပါအဝင္ လက္နက္ႀကီးငယ္အစံုအလင္နဲ႕ ဆာဘ္စစ္ေႀကာင္းဟာ Prekaz ရြာကို ဦးတည္ခ်ီတက္လာေနေႀကာင္း Adem Jashari ကို သူ႕လက္ေအာက္က သတင္းပို႕ပါတယ္။ KLA ရဲ႕ political adviser ေတြက ခုခံတိုက္ခိုက္ဖို႕ အသင့္မျဖစ္ေသးတာေႀကာင့္ ေရွာင္ထြက္ဖို႕ အႀကံေပးႀကပါတယ္။ Adem Jashari ျပန္ေျပာတာက ” လံုးဝေရွာင္ထြက္လို႕မျဖစ္ဘူး / ေရွာင္ထြက္လိုက္ရင္ ေတာ္လွန္ေရးလမ္းေႀကာင္းအတြက္ ဆိုးက်ိဳးသက္ေရာက္မႈေတြ ႀကီးမားသြားလိမ့္မယ္ ”။ KLA အေပၚလူထု အထင္အျမင္လြဲတာပိုဆိုးသြားနိုင္တာကို သူတြက္ဆမိလို႕ ျဖစ္နိုင္ပါတယ္။ ဒါ့ေႀကာင့္ သူက ခံတိုက္ဖို႕ျပင္ပါတယ္။ ဆာ့ဘ္စစ္ေႀကာင္းဟာ Jashariေနတဲ႕ေနရာကို ခ်ည္းကပ္ေတာ့ သဲသဲမဲမဲ ပစ္ခတ္မႈနဲ႕ ႀကံဳေတြ႕ရပီး ေနာက္ျပန္ဆုတ္သြားပါတယ္။ ျပီးေတာ့ အေဝးကေန လက္နက္ႀကီးနဲ႕ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ ပစ္ခတ္ပါတယ္။ လက္နက္ႀကီးနဲ႕ အားရေအာင္ပစ္ပီးမွ ဆာဘ္တပ္ဖြဲ႕ေတြဟာ Jashari မိသားစုေနတဲ႕ အိမ္ကို ရွင္းပါတယ္။ မေသမရွင္ျဖစ္ေနသူေတြက်န္ေနေသးေပမဲ႕ ဆာဘ္ေတြက ေနရာမွာတင္ အျပတ္ရွင္းလိုက္ပါတယ္။ Adem Jashari အပါအဝင္ မိသားစု၄၅ ေယာက္ေက်ာ္ က်ဆံုးသြားပါတယ္။ ဆာဘ္တပ္ဖြဲ႕အေနနဲ႕ စစ္ေရးရည္မွန္းခ်က္ ၁၀၀ % ေအာင္ျမင္တယ္လို႕ေျပာရမွာပါ။ ဒါေပမဲ႕ နိုင္ငံေရးအရ ၁၀၀% ရံႈးနိမ့္သြားပါတယ္။

Jashari မိသားစုရဲ႕ သတင္းဟာ Kosovo ေဒသတခုလံုးကို ပ်ံ႕နွံ႕သြားပီး KLA ကိုေထာက္ခံေႀကာင္း ဆႏၵျပပြဲေတြ ျမိဳ႕ေတာ္ Prishtina မွာ ဝုန္းဒိုင္းနဲ႕ ေပၚေပါက္လာပါတယ္။ ဘယ္သူ႕တိုက္တြန္းမႈမွ မပါပဲ ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္းေတြဟာ လမ္းေပၚတက္လာႀကပီး ဆာဘ္ေတြကို ဒီလိုျပန္ခ်တဲ႕အတြက္ KLA တပ္မွဴ းႀကီးကို ဂုဏ္ယူေႀကာင္းေအာ္ဟစ္ေႀကြးေႀကာ္ႀကပါတယ္။ ဆာဘ္ေတြအေနနဲ႕ ဒီ ဆႏၵျပပြဲကို ထံုးစံအတိုင္းျပင္းျပင္းထန္ထန္ ျဖိဳခြဲပစ္လိုက္ေပမဲ႕ KLA ကေတာ့ ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္းေတြ ရင္ထဲမွာ ခိုင္ခိုင္မာမာ ေနရာယူသြားခဲ႕ပါပီ။ လူငယ္ေတြဟာ KLA နဲ႕ ဆက္သြယ္ဖို႕ႀကိဳးစားလာႀကပါတယ္။ Kosovo ေဒသအတြင္းက လူငယ္ေတြတင္မကပဲ USကေန KLA ထဲဝင္လာႀကသူေတြေတာင္ ၄၀၀ ေလာက္ရွိလို႕ သူတို႕ကို သီးသန္႕ Battalion တခုဖြဲ႕ေပးခဲ႕ရပါသတဲ႕။ US လိုနိုင္ငံမွာ ေအးေအးသက္သာဘဝေက်ာင္းနိုင္ရက္နဲ႕ အမိေျမအတြက္လာေရာက္ေပးဆပ္တဲ႕ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြရဲ႕ စိတ္ထားကေတာ့ ခ်ီးက်ဴ းစရာပါ။ အုပ္စုလိုက္ဝင္ခ်လာတဲ႕ အင္အားစုေတြကို ေနရာေပးဖို႕ KLA အတြက္ ေရကန္အသင့္ႀကာအသင့္လိုျဖစ္ထားတာကလည္းရွိေနပါေသးတယ္။ ၁၉၉၇ ခုနွစ္မွာ Kosovo နဲ႕အိမ္နီးခ်င္း အလ္ေဘးနီးယားနိုင္ငံမွာ ကြန္ျမဴ နစ္အာဏာရွင္စနစ္ျပဳတ္က်သြားပီး မတည္မျငိမ္မႈေတြျဖစ္ေနပါတယ္။ လစာ မွန္မွန္မရေတာ့တဲ႕ Albanianစစ္တပ္က သူတို႕ရဲ႕လက္နက္တိုက္က လက္နက္ေတြကို ေလ်ွာ့ေစ်းနဲ႕ ထုတ္ေရာင္းေနႀကတာပါ။ KLA အတြက္ေတာ့ ေရႊထုပ္ႀကီးေကာက္ရသလိုပါပဲ။ ဒါ့အျပင္ Albanianတပ္က အရာရွိတခ်ိဳ႕ဟာ KLA ကိုစနစ္တက် သင္တန္းေပးပါတယ္။ Albania နိုင္ငံထဲမွာကို ေခၚပီးသင္တန္းေပးတာပါ။ အဲ႕ဒီသင္တန္းက ဆင္းလာသူေတြ KLA ထဲျပန္ေရာက္ခ်ိန္နဲ႕ KLA ထဲကို လူေတြအမ်ားအျပားေရာက္လာခ်ိန္ တိုက္ဆိုင္သြားပါတယ္။ လက္နက္ လူသူ စစ္ပညာ စံုလင္တဲ႕ KLA ဟာ ရုတ္ျခည္း အင္အား ၁ေသာင္းေက်ာ္အထိ အျမဲတမ္းစုဖြဲ႕တိုက္ခိုက္နိုင္တဲ႕ တပ္ဖြဲ႕ျဖစ္သြားပီး စစ္ေဒသ ၇ ခုခြဲကိုင္ရတဲ႕အထိ က်ယ္ျပန္႕သြားပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ Kosovo နဲ႕ ပတ္သတ္လို႕ နိုင္ငံတကာအဆင့္ ထိုးေဖာက္လႈပ္ရွားမႈေတြဟာ အေတာ္ႀကီးကို ခရီးေရာက္တယ္လို႕ေျပာရမွာပါ။ ၁၉၉၂-၉၃ ကတည္းက လူ႕အခြင့္အေရး အစီရင္ခံစာေတြမွာ နိုင္ငံတကာဥပေဒသက္ေရာက္မႈရွိတဲ႕ term ေတြနဲ႕ဆာဘ္ေတြကို ထုေနပါပီ။ ၁၉၉၂ ခုနွစ္ကတည္းက US သမၼတ စီနီယာဘုရွ္ကိုယ္တိုင္ ဥေရာပေကာင္စီရဲ႕ အစီရင္ခံစာကိုေထာက္ပီး Kosovo မွာမီလိုဆီဗစ္လုပ္ခဲ႕တာေတြကို သတိေပးစာတိုက္ရိုက္ေရးတဲ႕ အေနအထားထိထိုးေဖာက္နိုင္ခဲ႕တာပါ။ နွစ္စဥ္ UN General Assembly မွာ Kosovo နဲ႕ပတ္သတ္လို႕ ဆာဘ္ေတြကိုဖိအားေပးတဲ႕ resolution ေတြထုတ္နိုင္ခဲ႕ပါတယ္ ။ ၁၉၉၈-၉၉ မွာဆိုရင္ Security Council ကပါ Resolution ထုတ္နိုင္ခဲ႕ပါတယ္။ ဒါေပမဲ႕ ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္းေတြဟာ နိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္တိုးတက္မႈမရွိတာနဲ႕ ေနာက္နည္းလမ္းတခုကို ရွာပါတယ္။ နိုင္ငံတကာကို ထိုးေဖာက္တဲ႕ LDK အဖြဲ႕အေနနဲ႕ KLA ျဖစ္ေပၚလာတဲ႕ လမ္းေႀကာင္းကို ပိတ္ဆို႕ေပမဲ႕လည္း ေတာ္လွန္ေရးေရခ်ိန္ အီလာတဲ႕နဲ႕အမ်ွ KLA ကေတာ့ ေရွ႕တိုးထြက္လာခဲ႕ပါတယ္
ဒါဟာ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ natural course တခုလို႕ေတာင္ေျပာရမလိုပါပဲ။ ဆာဘ္ေတြကို ခံတိုက္တဲ႕ Jashari မိသားစုဟာ အဘြားႀကီးကစလို႕ ခေလးေပါက္စထိ လက္စတံုးအသတ္ခံရတာကို ျမင္ရပါလ်က္ ေႀကာက္ရြံစိတ္မေပၚပဲ KLA ကိုေထာက္ခံသူေတြအျဖစ္ ရပ္တည္ျပရဲတဲ႕ အလ္ေဘးနီးယန္းလူထုကိုလဲ ခ်ီးက်ဴ းရမွာပါ။

ေနာက္တခုက ခ်ီးက်ဴ းစရာက အေဝးေရာက္အလ္ေဘးနီးယန္းေတြရဲ႕ စိတ္ဓါတ္ နဲ႕ ခံယူခ်က္ေကာင္းမြန္မႈပါ။ ၁၉၉၃ ခုနွစ္ကတည္းက ဆြဇ္ဘဏ္တခုမွာဖြင့္ထား Homeland Calling ဆိုတဲ႕ account နဲ႕ Kosovo မွာပိတ္မိေနတဲ႕ ကိုယ့္လူမ်ိဳးေတြအတြက္ ေထာက္ပံ႕ေႀကး စတင္စုေဆာင္းခဲ႕ႀကတာပါ။ လက္နက္ကိုင္ဖို႕လိုအပ္လာခ်ိန္မွာလည္း အေမရ္ကန္လို နိုင္ငံကေနေတာင္ ျပန္လာခဲ႕ပီး အမႈထမ္းႀကပါတယ္။ ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္းေတြရဲ႕ တဘို႕တည္းမႀကည္တဲ႕ စိတ္ဓါတ္ကိုေတာ့ အင္မတန္မွ ေလးစားမိေႀကာင္းပါဗ်ားးးး။ KLA အေနနဲ႕ အင္အားေကာင္းလာသလို ဆာဘ္ေတြရဲ႕ဖိနွိပ္မႈကလည္း တိုးသည္ထက္တိုးလာပါတယ္။ ၁၉၉၈ ေအာက္တိုဘာ မွာ ထုတ္တဲ့ UNHCR ရဲ႕ အစီရင္ခံစာအရ ၁၉၉၈ ခုနွစ္အတြင္းေအာက္တိုဘာအထိ ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္း ၁၅၀၀ ေက်ာ္ သတ္ျဖတ္ခံရပီး လူ၃ သိန္းထပ္မံ ထြက္ေျပးရပါတယ္။ ဒါဟာ Kosovo ေဒသမွာ အခ်က္အလက္ရွာေဖြေရးအတြက္ OSCE အဖြဲ႕ဝင္ဖို႕ ဖိအားျဖစ္လာေစပါတယ္။ OSCE မက လို႕ ဘာဝင္ဝင္ ဆာဘ္ေတြကေတာ့ လူသတ္တာကို မရပ္ပါဘူး ။ ေဘာ့စ္နီးယားမွာလည္း သူတို႕ ဒီလိုပဲ သတ္ခဲ႕တာပဲ ။ ဘာမွ အေရးယူျခင္းမခံရဘူးေလ။  ဒီေတာ့ စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖြဲ႕ေတြကို ဆာဘ္ေတြက ဖုတ္ေလသည့္ ငပိရွိသည္ဟုပင္မထင္ လက္ရဲ ဇက္ရဲ သတ္ပြဲေတြ ဆက္လုပ္ပါတယ္။ နိုင္ငံတကာရဲ႕ ျပင္းထန္တဲ႕ဖိအားဆိုတာ ဆာဘ္ေတြအဖို႕ ထည့္တြက္စရာ မလိုတဲ႕ ေလအိုးေတြသာ ျဖစ္ေနပါတယ္။

လမ္းဖြင့္ေပးတာလား / ဂြင္ထဲဆြဲသြင္းတာလား

၁၉၉၈ ေဖေဖာ္ဝါရီ မွာ US အထူးသံအဖြဲ႕ဟာ မီလိုဆီဗစ္နဲ႕ ေတြ႕ဆံုပီး Kosovo ကိစၥ ကိုေဆြးေႏြးပါတယ္။ ေဆြးေႏြးပြဲမွာ US ဘက္က လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မႈေတြကို အေလးအနက္စိုးရိမ္ေႀကာင္း ေျပာပါတယ္။ သို႕ေသာ္လည္း ဒီကိစၥနဲ႕ ပတ္သတ္ပီး ဆားဘီးယား ရဲ႕ အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာပိုင္နက္ကိုေတာ့ US အေနနဲ႕ ေလးစားမွာျဖစ္ေႀကာင္း နဲ႕ KLA လို ” အႀကမ္းဖက္အဖြဲ႕ ” ရဲ႕ လုပ္ရပ္ေတြကိုလည္း လက္မခံနိုင္ေႀကာင္း ထည့္သြင္းေဆြးေႏြးသြားပါတယ္။ မီလိုဆီဗစ္ အဖို႕ကေတာ့ ဒါဟာ US အစိုးရ ရဲ႕ မီးစိမ္းျပမႈလို႕ ယူဆပီး Kosovo မွာ ႀကီးမားတဲ႕ ထိုးစစ္ေတြလုပ္ဖို႕ ဆာဘ္လက္နက္ကိုင္ေတြကို အမိန္႕ေပးလိုက္ပါတယ္။

အဆံုးသတ္တိုက္ပြဲ

ဆာဘ္ေတြအေနနဲ႕ သူတို႕လိုခ်င္ေတာင့္တတဲ႕ အရာကို ရ ရွိခဲ႕ပါပီ ။ US အစိုးရကိုယ္တိုင္က အႀကမ္းဖက္သမားလို႕ သတ္မွတ္ထားတဲ့ KLA နဲ႕ အဲ႕ဒီအႀကမ္းဖက္သမားေတြကိုေထာက္ခံတဲ႕ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြကို အျပီးသတ္ သုတ္သင္ခြင့္ရခဲ႕ပါပီ။ ဆာဘ္ေတြ အေနနဲ႕ ထိုးစစ္ႀကီး ၅ ခု ဆင္ႏႊဲပါတယ္။ ထိုးစစ္အစပိုင္းမွာ နယ္ေျမက်ြမ္းက်င္တဲ႕ KLA ေတြက ေနရာအနွံ႕ ေျပာက္က်ားနည္းနဲ႕ ျဖန္႕ခြဲတိုက္ခိုက္တဲ႕အတြက္ ဆာဘ္ေတြအေနနဲ႕ အေတာ္အထိနာပါတယ္ ။ ဒါေပမဲ႕ ဆာဘ္ေတြက သာမန္ အရပ္သားကိုပါ သတ္ျဖတ္ပီး ရြာေတြကိုပါ မီးရိႈ႕တဲ့ အခါ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြဘက္က ပိုပီးအထိနာကုန္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ႕ အေျခအေနေတြက ကြာျခားေနပါပီ ။ OSCE အဖြဲ႕ဟာ ဆာဘ္ေတြ လုပ္သမ်ွ ကိုမွတ္တမ္းတင္ေနရံုမက ကမၻာ့ထိ္ပ္သီး မီဒီယာေတြဟာလည္း မလြတ္တမ္းသတင္းယူပီး ကမၻာကို တင္ဆက္ေနပါပီ ။ ဆာဘ္ေတြရဲ႕ မ်ိဳးျဖဳတ္စစ္ဆင္ေရးကို ရပ္တန္႕ဖို႕ ဖိအားဟာ ေႀကာက္ခမန္းလိလိပါ။ ၁၉၉၈ UNHCR အစီရင္ခံစာထြက္ေတာ့ US အစိုးရက မီလိုဆီဗစ္ကို သတိေပးပါတယ္။ သာမန္ သံခင္းတမန္ခင္း သတိေပးစကားမဟုတ္ဘဲ ကမၻာသိရာဇသံေပးတာပါ။ စစ္ဆင္ေရးေတြကို ခ်က္ခ်င္းရပ္ဖို႕ပါ ။ မီလိုဆီဗစ္ အေနနဲ႕ ခဏရပ္ေပးလိုက္ပါတယ္ ။ အျမဲတမ္းတပ္တခ်ိဳ႕ကိုလည္း တပ္ျပန္ဆုတ္ေစပါတယ္ ။ ဒါေပမဲ႕ ခဲယမ္းျဖည့္တင္းျခင္းနဲ႕ ဖြဲ႕စည္းပံုျပန္ျဖည့္တာေတြ လုပ္သလို ဆာဘ္ျပည္သူ႕စစ္ေတြရဲ႕ သတ္ျဖတ္ပြဲေတြကလည္း ဆက္ရွိေနတုန္းပါ။ NATO အဖြဲ႕ကလည္း ဆားဗီးယားနိုင္ငံ နဲ႕အိမ္နီးခ်င္းနိုင္ငံေတြမွာ စစ္ေရးေလ့က်င့္တာေတြ လုပ္ျပပါတယ္ ။ ဒါေပမဲ႕ မီလိုဆီဗစ္ဟာ ထိုးစစ္ေတြကို ျပန္လည္စတင္ပါတယ္။ ျပင္းထန္တဲ႕ သံခင္းတမန္ခင္းဖိအားကို မီလိုဆီဗစ္ဟာ ထံုေနပါပီ ။  ေျမျပင္က ဆာဘ္တပ္ေတြကလည္း ” တေန႕တရြာမီးသာရိႈ႕ထား NATO ဆိုတာ အေဝးႀကီးမွာေဟ့ ” လို႕ေလွာင္ေျပာင္ပီး လက္ေတြ႕လည္း တကယ္ မီးရိႈ႕ လူသတ္ပြဲေတြ ဆက္လုပ္ႀကပါတယ္။ သူတို႕ေျပာမယ္ဆိုလည္း ေျပာစရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ ၁၉၉၉ ခုနွစ္ေရာက္သည္အထိ နိုင္ငံတကာရဲ႕ တိုက္ရိုက္စြက္ဖက္မႈက ေရာက္မလာပါဘူး ။ ၁၉၉၉ ဇန္နဝါရီလ ၁၅ ရက္ေန႕မွာ ဆာဘ္ေတြဟာRecak မွာ အစုလိုက္အျပံုလိုက္သတ္ျဖတ္ပြဲတရပ္ လုပ္လိုက္ျပန္ပါတယ္ ။ အနီးကပ္ေတ့ပစ္ခံရတဲ႕ အေလာင္းေတြ လည္လွီးအသတ္ခံရတဲ႕ သူေတြကိုျမင္ပီး OSCE အဖြဲ႕ေခါင္းေဆာင္ကိုယ္တိုင္ ေအာ့နွလံုးနာသြားပါတယ္။

ဆာဘ္ေတြကေတာ့ ဒီသတ္ျဖတ္မႈဟာ KLAေတြက လုပ္တာျဖစ္ပီး နိုင္ငံတကာမွာ ရုပ္ရွင္ရိုက္ဖို႕ ဂြင္ဖန္ထားတာလို႕ ေျဗာင္ျငင္းပါသတဲ့ ။ သံုးထားတဲ႕ က်ည္ေတြ ၊ က်ည္ေဖာက္ဝင္တဲ႕ပံုစံေတြ ဆာဘ္တပ္ေတြရဲ႕ ေႀကးနန္းေတြအရ တရားခံေတြဟာ ဆာဘ္ေတြဆိုတာျငင္းမရေအာင္ကို ခိုင္မာပါတယ္။ ထိုးစစ္စတာကေန ဒီ အခ်ိန္အထိ အလ္ေဘးနီးယန္း ၁၂၀၀၀ အသတ္ခံလိုက္ရပါပီ ။ ထြက္ေျပးသူ အေရအတြက္ ၉ သိန္းေက်ာ္သြားပီ ျဖစ္ပါတယ္ ။ ဥေရာပနိုင္ငံေတြဟာ ႀကီးမားတဲ႕ refugee crisis ကို ရင္ဆိုင္ရပါတယ္ ။ နိုင္ငံတကာအေနနဲ႕ တခုခု လုပ္ကို လုပ္ရေတာ့မွာပါ ။ ဆာဘ္ေတြရဲ႕ထိုးစစ္ ၁ နွစ္ေျမာက္ခ်ိန္ ၁၉၉၉ ေဖေဖာ္ဝါရီလ ပဲရစ္ျမိဳ႕မွာ R2P ဝင္ဖို႕ လူသိရွင္ႀကားအစည္းအေဝး စထိုင္ပါတယ္ ။ ကန္႕ကြက္တာေတြ အခ်ိန္ဆြဲတာေတြ ညွိတာေတြ ရွိေပမဲ႕ တလအႀကာ ၁၉၉၉ မတ္လ မွာ NATO က ဗံုးစႀကဲပါေတာ့တယ္။ ၇၈ ရက္တိုင္တိုင္ ဗံုးႀကဲအပီးမွာေတာ့ Kosovo ဟာ ဂ်င္နိုဆိုဒ္ငရဲဒဏ္ကေန လြတ္ေျမာက္သြားပါေတာ့တယ္။ ၁၉၉၉ ေမလမွာ မီလိုဆီဗစ္ကို ICC မွာတရားဝင္စြဲခ်က္တင္လိုက္ပါတယ္။

နိဂံုး

ယူဂိုဆလားဗီးယား ျပိဳကြဲျခင္း ဆိုတဲ႕ျဖစ္စဥ္ႀကီးဟာ အင္မတန္မွ ရႈပ္ေထြးပီး အကြက္မ်ားတဲ႕ နိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္ႀကီးပါ။ ဆာဘ္ေတြရဲ႕ ဘက္က်န္တဲ့ ေဘာစ္နီးယန္း ခရိုအတ္ ဆလိုေဗးနီယန္း အလ္ေဘးနီးယန္း ေတြရဲ႕ဘက္ ၊ US က စီနီယာဘုရွ္ရဲ႕အျမင္ ၊ ကလင္တန္ရဲ႕အျမင္ ၊ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြရဲ႕အျမင္ ၊ ေရြးေကာက္ပြဲမွာသက္ေရာက္မႈ ၊ မီဒီယာေတြကို အသံုးခ်ပံု ၊ မီဒီယာေတြက ျဖစ္စဥ္ကိုလႊမ္းမိုးမႈ
ဥေရာပ နိုင္ငံေတြရဲ႕ ရပ္တည္ခ်က္ ၊ ဆိုဗီယက္ျပိဳကြဲပီး ဖရိုဖရဲျဖစ္ေနတဲ႕ ရုရွားရဲ႕ ရပ္တည္ခ်က္၊
တရုတ္ရဲ႕ ကိုယ္က်ိဳးစီးပြား ၊ လူ႕အခြင့္အေရးအဖြဲ႕ေတြရဲ႕ ရပ္တည္ခ်က္ နဲ႕ လႈပ္ရွားနိုင္စြမ္း။ Kosovo မွာဆိုရင္ကို KLA နဲ႕ LDK ႀကား နည္းဗ်ဴ ဟာ ျခားနားခ်က္ စသျဖင့္ က႑ အေတာ္စံုပါတယ္။ ျဖစ္ပ်က္သမ်ွ ကိစၥေတြမွာ နိုင္ငံတကာဥပေဒရဲ႕ သက္ေရာက္မႈ ၊ နိုင္ငံတကာ ဥပေဒမွာလည္း
စစ္ရာဇဝတ္မႈ
ဂ်င္နိုဆိုဒ္
နယ္နိမိတ္နဲ႕ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္ စသျဖင့္ စံုလင္ပါတယ္။ ဒါေတြအားလံုးကို ေဆာင္းပါးတစ္ခုထဲမွာေရးဖို႕ မတတ္နိုင္ပါဘူး။ စာဖတ္တဲ့ လူလဲ ပ်င္းသြားမွာပါ။ ဥပမာ – ယူဂိုဆလားဘီးယား ဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စုတပ္မေတာ္ကို ဆာဘ္ေတြကခ်ဳပ္ကိုင္ထားတယ္လို႕ တေႀကာင္းထဲေရးမယ့္အစား အငယ္တန္းအရာရွိေတြမွာ ဘယ္လူမ်ိဳးက ဘယ္ေလာက္% အလတ္စား နဲ႕ အထက္ပိုင္းမွာ ဘယ္ေလာက္ ၊ အဲ႕ထဲကမွ ကြန္ျမဴ နစ္ပါတီမွာေနရာေပးခံရသူေတြက ဘယ္ေလာက္ ၊ ပါတီဖ်က္သိမ္းခ်ိန္မွာ ဆာဘ္စစ္ဘက္ထိပ္တန္းေတြရဲ႕ ေမ်ာက္သစ္ကိုင္းလြတ္ျဖစ္သြားပံု ၊ ဒီလူေတြက မီလိုဆီဗစ္ရဲ႕ လူမ်ိဳးေရးလမ္းေႀကာင္းကို ေျခစံုပစ္ဝင္လာပံု ၊ ဒဲ႕ေျပာရ ရင္ မီလိုဆီဗစ္ အာဏာရေရးအတြက္ ပခံုးထမ္းတင္ေပးႀကပံုေတြအထိ ေရးလို႕ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ႕ စာဖတ္တဲ႕သူအတြက္ အင္မတန္မွပ်င္းစရာေကာင္းပါတယ္။ ဒီျဖစ္စဥ္ႀကီးမွာ အခ်စ္အႀကမ္းအလြမ္းလည္း အကုန္စံုပါတယ္။

ဥပမာ – စစ္မျဖစ္မီကေဘာ့စ္နီးယန္း မြစ္ဆလင္နဲ႕ ခရစ္ယာန္ဆာဘ္နဲ႕ ညားတာေတြ ၊ ေဘာ့စ္နီးယန္းေတြရဲ႕ ေဒသအေပၚခင္မင္စြဲထားတာေတြ ၊ စမ္းေခ်ာင္းေတြ သစ္ေတာအုပ္ေတြေဘးမွာ ေပ်ာ္ပြဲစားေတြထြက္ႀက ခ်စ္ရည္လူးခဲ႕ႀကတာေတြ ၊ ဆာဘ္လူမ်ိဳးႀကီးဝါဒီေတြရဲ႕ ေသြးေနွာသတ္မွတ္မႈ ၊ ဆာဘ္ေတြရဲ႕ မုဒိန္းစခန္းေတြမွာ နာက်ည္းစရာေတြျဖစ္လာခဲ႕ပီး မူရင္းေဒသကို ျပန္မသြားခ်င္ေတာ့ေလာက္ေအာင္ရင္နင့္ခံစားရတာေတြ ။ က်ေနာ္ေရးတာ ျဖစ္စဥ္ေတြကို ထိေတြ႕မိရံုပဲရွိပါေသးတယ္ ။ kosovo လြတ္ေျမာက္ျခင္းရဲ႕ အဓိကအေႀကာင္းရင္းက နိုင္ငံတကာစြက္ဖက္မႈပါ ။ internationalization of internal case လို႕ေရးႀကပါတယ္ ။  ” ျပည္တြင္းေရး မစြက္ဖက္နဲ႕ ” ဆိုတဲ႕ သေဘာတရားနဲ႕ ” လူ႕က်င့္ဝတ္အရ ဝင္ေရာက္ထိန္းသိမ္းရမယ္ ” ဆိုတဲ႕ သေဘာတရား ၂ ခုရဲ႕ အားျပိဳင္ပြဲကို မေရးရေသးပါဘူး ။ နိုင္ငံတကာရဲ႕တံု႕ျပန္မႈအဆင့္ဆင့္ကိုေတာ့ အခ်ိန္ရ ရင္ ေရးဦးမွာပါ။

ဆာဘ္ေတြ ဝါဒျဖန္႕တဲ႕ ” ျပည္ေထာင္စုႀကီးမျပိဳကြဲရေအာင္ ဆာဘ္ေတြက ထိန္းေနတာကို က်န္တဲ႕လူမ်ိဳးေတြက အခြင့္အေရးေတြ ဇြတ္တိုးေတာင္းလို႕ ျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္ပီး လြန္တာက်ြံတာေတြ ျဖစ္ကုန္တာ ” ဆိုတဲ႕ လမ္းေဘးစကားကို လံုးဝလက္မခံပါဘူး နိုင္ငံေရးမွာ တိုက္ဆိုင္တယ္ဆိုတာ မရွိပါဘူး။ ဂ်င္နိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈဟာ ေဒါသအေလ်ာက္လုပ္မိတဲ႕ လူေသမႈ မဟုတ္ပါဘူး ။ ဒါကိုရွင္းရွင္းျမင္ထားဖို႕လိုပါတယ္ ။ ေနာက္ပီး ဗမာစစ္ဘက္က ပုဂၢိဳလ္ေတြဟာဆာဘ္ေတြကို ညွွာတာတဲ႕ အျမင္ အင္မတန္ရွိပါတယ္။ ဖက္ဒရယ္စနစ္ေႀကာင့္ ျပည္ေထာင္စုႀကီးျပိဳကြဲတတ္ေႀကာင္းလည္း ယူဂိုဆလားဗီးယားျဖစ္စဥ္နဲ႕ဝါဒျဖန္႕ေလ့ရွိပါတယ္ ။ သူတို႕ အျမဲတမ္းခ်န္လွပ္ထားေလ့ရွိတာက ” ျပည္ေထာင္စုအဆင့္ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို ပထမဆံုး ေဖာက္ဖ်က္ပစ္တာက မီလိုဆီဗစ္ ဦးေဆာင္တဲ႕ ဆာဘ္ေတြ ” ဆိုတဲ႕ အခ်က္ပါ။ သူတို႕အျမဲေျပာေလ့ရွိတာက ေဘာ့စ္နီးယန္းမြစ္ဆလင္မ္ေတြ ကိုဆိုဗားမြစ္ဆလင္မ္ေတြေႀကာင့္ R2P ဝင္ပီး တိုင္းျပည္ျပိဳကြဲတယ္ဆိုတာပါ။ သတိအတန္တန္ေပးတဲ႕ႀကားက နိုင္ငံတကာဥပေဒေတြကို အႀကိမ္ႀကိမ္ခ်ိဳးေဖာက္တဲ႕ မီလိုဆီဗစ္ေႀကာင့္ R2P ဝင္လာတယ္ဆိုတာကို သူတို႕ လ်စ္လ်ဴ ရႈ႕ပါတယ္။ ” ဖက္ဒရယ္မေပးပဲ လူမ်ိဳးအားလံုးကို ဖိနွိပ္ထားရမယ္ ။ အထူးသျဖင့္မြစ္ဆလင္မ္ေတြကို ဖိနိွပ္ထားရမယ္ ” ဆိုတာ ဗမာစစ္ဗိုလ္ေတြအဖို႕ ဝါဒျဖန္႕မႈသပ္သပ္သာ မကေတာ့ပဲ စစ္ေက်ာင္းေတြမွာ ယူဂိုဆလားဘီးယားျဖစ္စဥ္နဲ႕ယွဥ္ပီး Thesis လုပ္တဲ႕ထိ ျဖစ္ေနတာပါ။ နိုင္ငံတကာ အခင္းအက်င္းတရပ္ကို ဘက္တခုတည္းနဲ႕ ေရးလိို႕မရပါဘူး ။ ကမၻာေပၚမွာ သူေတာ္စင္လူမ်ိဳးဆိုတာလဲ မရွိပါဘူး။ ခရိုအတ္ေတြ ေဘာစ္နီးယန္းေတြ ကိုဆိုဗားအလ္ေဘးနီးယန္းေတြဘက္ကလည္း လြန္တာေတြရွိပါတယ္။ဒါေပမဲ႕ ဂ်င္နိုဆိုဒ္ဆိုတဲ႕ စည္းကိုေက်ာ္ပီး လြန္ရံုမက က်ြံထြက္သြားတာကေတာ့ ဆာဘ္ေတြပါပဲ။

ဒီစည္းကို မည္သည့္ အေႀကာင္းျပခ်က္နဲ႕မွ ေက်ာ္မရပါ ။

နိုင္ငံေရးအရ မေျပလည္လို႕ စစ္တိုက္တာကို ကမၻာက လက္ခံပါတယ္ ။

ဒါေပမဲ႕ ဂ်င္နိုဆိုဒ္ ကိုေတာ့ ကမၻာက လက္မခံပါဘူး။

” ဂ်င္နိုဆိုဒ္ဆိုတာ ခြင့္လႊတ္လို႕ရတဲ႕ ကိစၥ မဟုတ္ပါဘူး ”။

ေက်ာ္လွဦး

 

 

 

 

လူထုကို သတ္ေနသူမ်ား

ဤေဆာင္းပါးသည္  FEB 26, 2013 က mmsy တြင္  ဦးေဌးလြင္ဦး ေရးသားခဲ့ေသာ ေဆာင္းပါးျဖစ္ပါသည္။

  • လူေတြကို ေသနတ္နဲ႔ပစ္သတ္၊ ဓါးနဲ႔ခုတ္သတ္၊ လွံနဲ႔ထိုးသတ္၊ လည္ပင္းညႇစ္သတ္- မွ သတ္တယ္လို႔ မေျပာႏိုင္ ပါ။ လူသားေတြရဲ႔ အစားအေသာက္ထဲမွာ ေရာဂါဘယျဖစ္ေစမယ့္ ဓါတ္ေတြကို ထည့္သြင္းေကၽြးေမြးျခင္း၊ စား ေသာက္ေစျခင္းျဖင့္ တစ္ေျဖးေျဖး ေသသြားေစမယ့္နဲ႔ နည္းနဲ႔ သတ္ျခင္းဟာလည္း လူသတ္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

အေမရိကန္ ႏိုင္ငံမွာ ေစ်းဆိုင္ဖြင့္ရင္- လယ္ယာထုတ္ကုန္နဲ႔ က်မၼာေရးွဌာနက ႏွစ္စဥ္လာေရာက္ စစ္ေဆး ပါတယ္။ အဲ့ဒီဌာန စစ္ေဆးလို႔ စစ္ခ်က္ မေအာင္ရင္ ဆိုင္ကို ပိတ္ရပါ တယ္။ ဒီမွာ အဆင့္ သံုးဆင့္ရွိေနတယ္-၊ ေရာင္းကုန္အားလံုးကို စစ္ေဆးလို႔ ေရာင္းကုန္တစ္ခုခုက စစ္ေဆး ေရး မေအာင္ရင္ ပထမအႀကိမ္ Ticket ရပါတယ္။ အဲ့ဒီ ပစၥည္းကို ဆက္မေရာင္းရေတာ့တဲ့ အျပင္ ဒဏ္ေငြ ေဒၚလာ ၆၀၀ ေပးရပါတယ္။ ဒဏ္ေငြ ေဆာင္ၿပီးရင္ ျပန္လာစစ္ေဆးတယ္- အဲ့ဒီ ပစၥည္းကိုေတြ႔ရင္၊ သို႔မဟုတ္္ ေနာက္ထပ္ စစ္ခ်က္မေအာင္တဲ့ ပစၥည္းတစ္ခုခုကို ထပ္ေတြ႔ရင္ ေနာက္ထပ္ Ticket ရျပန္ပါတယ္။ ဒုတိယ အႀကိမ္ ေဒၚလာ ၆၀၀ ေပးရတဲ့ အျပင္ ေနာက္ဆံုး သတိေပးျခင္းကို ခံရပါတယ္။ တတိယ အႀကိမ္ ဆက္ျဖစ္ခဲ့ရင္ က်မၼာေရးဌာနက ဆိုင္ေရာင္း ခြင့္ လိုင္စင္ကို သိမ္းလိုက္ပါေတာ့တယ္။

ဒါတင္မက- ဆိုင္အတြင္း ေရ၀င္ေရထြက္၊ ႂကြက္၊ ပိုးဟပ္- အားလံုးကို စစ္ပါေသးတယ္။ တစ္ခုခု ညိရင္ ဆိုင္ ပိတ္ရတဲ့ အျဖစ္ပါ။ Ticket မထိရင္ေတာ့ တစ္ႏွစ္တစ္ႀကိမ္သာ လာစစ္ၿပီး၊ Ticket ထိရင္ေတာ့ အလွ်ဥ္းသင့္ သလို (သူတို႔ စိတ္ခ်တဲ့အထိ) လာစစ္ပါေတာ့တယ္။

ကၽြန္ေတာ္လည္း ဆိုင္ေလး တစ္ဆိုင္ဖြင့္ထားပါတယ္။ ဆိုင္ဆိုင္းဘုတ္မွာ Halal လို႔ ေရးထားပါတယ္။ ဆိုင္ စဖြင့္တဲ့ ႏွစ္- ပထမဆံုး စစ္ေဆးေရး လာေတာ့၊ ကၽြန္ေတာ္လည္း အေတြ႔အႀကံဳ မရွိခဲ့ပါ။ မရွိမဲ့ရွိမဲ့ ေငြေလးနဲ႔ ဆိုင္ေလး ဖြင့္ရေတာ့ ငါ့ဆိုင္ အပိတ္ခံရရင္ ဆိုတဲ့ စိုးရိမ္မႈေလး ရွိေနခဲ့ပါတယ္။ နယူး ေယာက္ျပည္နယ္ အထက္ပိုင္း စစ္ေဆးေရး တာ၀န္ခံ Cherry Card ဆိုတဲ့ အမ်ိဳးသမီးက- မင္းဆိုင္က တစ္ကယ္ပဲ Halal ဆိုင္ လားလို႔ ေမးပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္က “ဟုတ္ကဲ့”လို႔ ေျပာေတာ့-၊ ဒါဆို ၾကက္သား၊ အမဲသား ေဖါက္သည္ယူတဲ့ လိပ္စာကို ေပးပါလို႔ေတာင္းပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္လည္း ၾကက္သား၊ အမဲသားထည့္တဲ့ ပါကင္အိပ္က လိပ္စာကို ပဲ ေပးလိုက္ပါတယ္။ သူက အုိေက- ငါတုိ႔က Halal နဲ႔ Kocha (Kocha ဆိုတာ ဂ်ဴးလူမ်ိဳးမ်ား စားသံုးတံဆိပ္ပါ) ကို စိတ္ခ်တယ္-၊ အဲ့ဒီ ေဖါက္သည္ဆိုင္ေတြကပဲ ယူေရာင္းပါ။ အျခားေနရာေတြက ယူမေရာင္းပါနဲ႔လို႔ ေျပာၿပီး၊ ေနာက္ထပ္ကုန္ေျခာက္တန္းကို စစ္ေဆးပါတယ္။- ဆိုင္က ပစၥည္းစံုေတာ့ ကုန္ေျခာက္တန္းရဲ႔ စားေသာက္ကုန္ စဥ္ေပၚက ဆားငံသီး ဘူးေလးေတြကို သူ႔မ်က္လံုး ေရာက္သြားပါတယ္။

ဆားငံသီးဘူးကို သူအေသခ်ာၾကည့္ၿပီး-၊ ဒီဆားငံသီးမွာ အေရာင္ဆိုးေဆးပါတယ္-လို႔ စကားစပါေတာ့တယ္။ ၿပီးေတာ့ ကုန္ထုပ္ရာဌာနကို ၾကည့္ျပန္တယ္- Product of China ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒီအခါ သူက ဒီပစၥည္း ဘယ္က ယူသလဲလို႔ ေမးပါတယ္။ ကၽြန္ေတာ္လည္း ေဖါက္သည္ယူတဲ့ ကုပၼဏီေတြဆီက Invoice ကို ေပး လိုက္ပါတယ္။ ဒီပစၥည္းကို သိမ္းလိုက္ပါ၊ မေရာင္းပါနဲ႔- လို႔ တားျမစ္ျခင္းကို ခံရပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ပစၥည္း တစ္ ခု ကို မ်က္လံုးေရာက္သြားျပန္တယ္- ကၽြန္ေတာ္ကေတာ့ ရင္ေတြပူေနပါၿပီ။ အဲ့ဒီ ပစၥည္းလည္း color ပါတဲ့ ပစၥည္းတစ္ခုပါ။ ကေလးစားစရာ ဂ်ယ္လီ (ပီပို႔)ထုတ္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ အေသခ်ာၾကည့္ၿပီး Product of Malaysia လို႔ ေတြ႔ရျပန္တယ္။ သူ ပစၥည္းကို ျပန္ခ်လိုက္ၿပီး-၊ ဒါေတာ့ ငါတို႔ နည္းနည္း စိတ္ခ်တယ္လို႔ ေျပာပါ တယ္။

ကၽြန္ေတာ္လည္း မေနႏိုင္ေတာ့ပါ။ သူ႔ကို ရင္းႏွီးေအာင္ မ်က္ႏွာျပၿပီး- နည္းနည္းေမးခြင့္ျပဳပါ- ခြင့္ေတာင္းက ေမးလိုက္မိပါတယ္။ ဒီမေလးရွား ပစၥည္းလည္း အေရာင္ပါတာပဲေလ- ဆိုေတာ့၊ သူက ၿပံဳးၿပီး၊ ငါတို႔က ဓါတုစစ္ ၿပီးသားပါ။ ငါ ဒီအလုပ္ကို လုပ္တာ ႏွစ္ ၂၀ ရွိေနၿပီ-၊ လူေတြက ကိုယ့္ပိုက္ဆံနဲ႔ကိုယ္ ေသစာကို ၀ယ္စားရတာ ကိုပဲ ငါတို႔က တားျမစ္တာပါတဲ့။

သူ႔စကားကို ကၽြန္ေတာ္ အကုန္ သေဘာမေပါက္ႏိုင္လို႔ -နည္းနည္းရွင္းျပပါ ဆက္ေမးမိေတာ့၊ လူေတြရဲ႔ ေန႔စဥ္ စားသံုးကုန္ထဲမွာ လူေတြကို ေသေစမယ့္ ပစၥည္းေတြပါတယ္။ ကၽြန္မတို႔ က်မၼာေရးဌာနက အဲ့ဒီ ပစၥည္းေတြကို Terrorist (အၾကမ္းဖက္)ထက္ ေၾကာက္ပါတယ္၊ အၾကမ္းဖက္က လူကို တစ္ခါတည္း သတ္ပစ္တာပဲ ရွိတယ္၊ ေသမယ့္သူကို ဒုကၡမေပးခဲ့ဘူး၊ ေသမယ့္သူက ေသရျခင္းကို ပိုက္ဆံေပးမ၀ယ္ရဘူး။ စားေသာက္ကုန္နဲ႔ လူ႔ အသံုးအေဆာင္ေတြမွာ ေရာဂါျဖစ္ေစမယ့္ ဓါတ္ေတြပါေနရင္- အဲ့ဒါကမွ လူေတြကို ဒုကၡေပးတာ အစစ္ျဖစ္ တယ္။ စားသံုးသူဟာ သူ႔ပိုက္ဆံနဲ႔သူ အဆိပ္ကို၀ယ္စားေနရတာ ျဖစ္တယ္။- ဒါကို လူထုက သိဘို႔လိုသလို၊ ေစ်းေရာင္းသူမ်ားကလည္း သိဘို႔ လိုပါတယ္-လို႔ ရွင္းျပပါေတာ့တယ္။

ကၽြန္ေတာ္က ဒါဆို ကၽြန္ေတာ္ ဆိုင္ဖြင့္တာ အခုမွ အသစ္ပါ၊ ဘယ္ပစၥည္းမ်ိဳးကို ေရာင္းသင့္ပါသလဲ- ဆက္ေမး ေတာ့-၊ သူက Kocha, Halal နဲ႔ ေအာ္ဂင္းနစ္ (သဘာ၀အတိုင္း ဓါတ္ေျမၾသဇာ၊ ပိုးသတ္ေဆး မထည့္ဘဲ စိုက္ပ်ိဳးတဲ့ သီးႏွံ)တို႔က နံပါတ္ တစ္ ျဖစ္ၿပီး- ပို႔ကုန္ပစၥည္းမ်ားမွာေတာ့ တရုတ္ပစၥည္းကို ၾကည့္ၿပီးမွ ေရာင္းေစ ခ်င္တယ္လို႔ ေျပာသြားပါတယ္။

ဒါနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံဘက္ကို ကၽြန္ေတာ့ ေခါင္း ေရာက္သြားမိတယ္။ ျငဳတ္သီးမႈန္႔အတု၊ နႏြင္းမႈန္႔အတု၊ စားသံုးဆီ အတု (တရုတ္ႏိုင္ငံက စားေသာက္ဆုိင္ႀကီးမ်ားမွာ သံုးၿပီး ဆီအေဟာင္းမ်ားကို အေရာင္ျပန္ခၽြတ္ထားတဲ့ ဆီမ်ား)-၊ လူေတြရဲ႔ စားသံုးကုန္ပစၥည္းမ်ား အမ်ားစုက ေပါေခ်ာင္ေကာင္း အတုမ်ားနဲ႔သာ ႀကီးစုိးေနေတာ့တယ္။ ဒီၾကားတဲ့ Halal ပါလို႔ အာမခံခ်က္ ျပဳထားတဲ့ ၇၈၆ ဆိုတဲ့ ဆိုင္းဘုတ္တပ္ ကုန္ဆိုင္မ်ားကလည္း ေစ်းမ၀ယ္ဘို႔ လႈံ႔ေဆာ္သူေတြကမ်ားလာျပန္ေတာ့–၊ ေၾသာ္-၊ ျမန္မာႏိုင္ငံက ျမန္မာႏိုင္ငံသားမ်ားကို မေသေသေအာင္ အႏု နည္းနဲ႔ သတ္ေနၾကပါလားလို႔ စိတ္မေကာင္း ျဖစ္မိပါေတာ့တယ္။

လူထုအေပၚမွာ ၾသဇာရွိပါတယ္လို႔ လူထုရဲ႔ ယံုၾကည္ေနသူမ်ားကိုယ္တုိင္က လူထုကို ေသတြင္းထဲ ပို႔ေနပါ ပေကာလား-၊ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ ေသေၾကာင္းႀကံေနသလား-၊ ကိုယ္ကိုယ္တိုင္က ပညာမဲ့လြန္းလို႔ လူေတြကို ေသ ခိုင္းေနသလား ဆုိတာေတာ့ လူထုအေပါင္း ဆင္ျခင္ေစလိုပါတယ္။

ေဌးလြင္ဦး

ရခိုင္အားလံုးနဲ႔ မသက္ဆိုင္

ဤေဆာင္းပါးသည္  March 4, 2013 က mmsy တြင္  ဦးေဌးလြင္ဦး ေရးသားခဲ့ေသာ ေဆာင္းပါးျဖစ္ပါသည္။

  • ရခိုင္နယ္မွာ ရိုဟင္ဂ်ာ မရွိဘူး ဆိုၿပီး ေျပာဆိုေနမႈ အားလံုးဟာ မ်က္ကန္းမ်ိဳးခ်စ္ ခြဲထြက္ေရး၀ါဒီ အေနာက္ သား မ်ိဳးႏြယ္ လူယုတ္မာ တစ္စုရဲ႔ ေျပာဆိုခ်က္သာ ျဖစ္တယ္။ ဒီကိစၥရပ္မွာ ရခိုင္ျပည္ အတြင္းအျပင္ေန ရခိုင္ လူမ်ိဳးအားလံုးနဲ႔ သက္ဆုိင္ျခင္း လံုး၀ လံုး၀ မရွိပါ။ ရခိုင္ေဒသေန သာမန္ ရခိုင္လူမ်ိဳးဟာ မိမိရဲ႔ စား၀တ္ေနေရး ကိုသာ ေန႔စဥ္အမွ်လံုးပန္း ရွာေဖြ စားေသာက္ေနရၿပီး ႏိုင္ငံေရး၊ ခြဲထြက္ေရး၊ လူမ်ိဳးေရး ကိစၥမ်ားကိုလည္း စိတ္ ၀င္စားျခင္း မရွိပါ။

သကၤန္း၀တ္ တစ္ခ်ိဳ႔က ခြဲထြက္ေရးနဲ႔ အမ်ိဳးသားေရးကို လႈံ႔ေဆာ္ေနေပမယ့္-၊ ထိုကိစၥမွာ မိရိုးဖလာ သာမန္ရိုးရိုး ရဟန္းသံဃာမ်ားနဲ႔လည္း ပတ္သက္ျခင္း မရွိပါ။ သာမန္ရိုးရိုး ရဟန္းသံဃာမ်ား အေနနဲ႔ ဘုိးစဥ္ေဘာင္ဆက္က ပဲ အတူေနထိုင္ခဲ့တဲ့ မြတ္ဆလင္မ်ား အေပၚမွာ သမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္ ရန္လိုျခင္း၊ ရန္ရွာျခင္း၊ မုန္းတီးျခင္းမ်ား မရွိ ခဲ့တဲ့ အျပင္-၊ ေက်ာသားရင္သား မခြဲျခားဘဲ ေျပာစရာရွိတာေျပာ၊ ဆံုးမစရာရွိတာ ဆံုးမ၊ ေကၽြးစရာရွိတာေကၽြး၊ ခိုင္းစရာရွိတာခိုင္း ရင္းႏွီးပတ္သက္ ကၽြမ္း၀င္ခဲ့သည္သာ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

ရခိုင္မွာ မြတ္ဆလင္မရွိ၊ ရိုဟင္ဂ်ာ မရွိဆိုတဲ့ စကားကို ရခိုင္ေနလူအမ်ားစုႀကီးက ဘယ္ေသာအခါမွ မေျပာခဲ့ပါ။ ရိုဟင္ဂ်ာ ဆိုတဲ့ အမည္နာမကို မနီးစပ္သူမ်ားက မၾကားဘူးခဲ့တာပဲ ရွိေနပါတယ္။ သူတုိ႔ကို သြားေမးၾကည့္ရင္ မရွိဘူးမေျပာခဲ့ဘဲ၊ အသိဘူးပဲ ေျပာခဲ့တာမ်ားပါတယ္။ မြတ္ဆလင္ မရွိဘူးလား ေမးရင္ေတာ့–၊ အရူးကေတာင္ ရွိ-တယ္ ေျပာပါမယ္။ အရူးထက္ ပိုဆိုးတဲ့ အမိုက္ေတြကသာ မိုက္ျငင္းျငင္းေနျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ေနာင္တစ္ခ်ိန္ သမိုင္းတရားခံဟာလည္း အဲ့ဒီ လူမိုက္ေတြပဲ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ရခိုင္ ျပည္သူတစ္ရပ္လံုးနဲ႔ လံုး၀ မသက္ဆိုင္ပါ။

အခုလည္း ရိုဟင္ဂ်ာ မရွိဘူး ဆိုတဲ့ သမိုင္းအေျဖထုတ္ဘို႔-၊ ထိုင္းႏိုင္ငံဘန္ေကာက္ၿမိဳ႔- ၂၀၁၃ ခု မတ္လ ၉ ရက္ေန႔မွာ Forum  တစ္ရပ္က်င္းပဘို႔ ခြဲထြက္ေရး၀ါဒီ တစ္စု စိုင္းျပင္းေနပါတယ္။ အစဥ္အလာနဲ႔ တည္ခဲ့တဲ့ နယ္ေျမတစ္ခုရဲ႔ သမုိင္းေၾကာင္းကို ေျဖရွင္းဘို႔ Forum တစ္ရပ္ က်င္းပတာမွာ-၊ ရခိုင္နယ္ရွိ လူမ်ိဳးအားလံုးထဲက ပညာရွင္မ်ားကို ဖိတ္ၾကားျခင္း မရွိခဲ့ပါ။ ရခိုင္လူမ်ိဳးဆိုတဲ့ အထဲကလည္း ေတာင္ပိုင္းေျမာက္ပိုင္း ေဒသစံုက ပညာရွင္မ်ားကို ေခၚယူျခင္း မရွိခဲ့ပါ။ ႏိုင္ငံတစ္ကာ ပညာရွင္မ်ား ဆိုတာမွာလည္း အျငင္းပြားေနတဲ့ ႏွစ္ဦး ႏွစ္ဘက္က ပညာရွင္မ်ား၊ ဂုဏ္သေရရွိ ပုဂၢိဳလ္မ်ားကို ေခၚယူျခင္း မရွိခဲ့ပါ။ ခြဲထြက္ေရး၀ါဒီ မ်က္ကန္းတစ္ခ်ိဳ႔နဲ႔ သူတို႔ကို ေျမႇာက္ပင့္ေပးေနတဲ့ ႏိုင္ငံျခားသား တစ္ခ်ိဳ႔ကိုသာ ေခၚယူၿပီး တစ္ဘက္သတ္ စီစဥ္ပါေတာ့တယ္။

တစ္ဘက္သတ္ ခိုးၿပီးျပဳလုပ္၊ ၿပီးရင္ တစ္ဘက္သတ္ေၾကျငာခ်က္ထုတ္၊ လုပ္တဲ့ လုပ္ရပ္မ်ားက အမွန္တရားကို ခ်စ္သူ၊ သတၱိရွင္တို႔ရဲ႔ အလုပ္မဟုတ္ဘဲ–၊ ကမၻာ့အလယ္မွာ မ်က္ႏွာပ်က္ရမယ့္ သူရဲေဘာေၾကာင္သူ၊ အမွား တရားကို က်ဴးလြန္သူတို႔ရဲ႔ ပြဲသာ ျဖစ္ေၾကာင္း သက္ေသျပေနပါတယ္။ တစ္ကယ္တမ္း မ်က္ႏွာပ်က္စရာ ရွိရင္ ရခိုင္လူမ်ိဳးအားလံုး မ်က္ႏွာပ်က္ရမယ့္ လုပ္ရပ္လည္း ျဖစ္ေနပါတယ္။

ကိုယ့္ဘက္က မွန္ေနရင္၊ မွန္ကန္ေၾကာင္းကို ရဲရဲတင္းတင္း သက္ေသျပႏိုင္ရင္- ဘာကိုမွ ေၾကာက္ေနစရာ မလိုပါ၊ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္က ပညာရွင္ေတြကို ပင့္ဖိတ္ၿပီး လူႀကီးလူေကာင္းပီပီ သက္ေသထုတ္ျပလိုက္ယံုမွ်သာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပညာမဲ့ လူယုတ္မာေတြ လုပ္သလို လုပ္ေနစရာ မလိုပါ။ အခုလို တစ္ဘက္သတ္ ျပဳလုပ္ေနျခင္း ဆိုတာကိုယ္က မိမိဘက္က မွားယြင္းေၾကာက္လန္႔ေနေၾကာင္းကို ေငြကုန္ေၾကးက်ခံၿပီး ကမၻာ့အလယ္မွာ ၀န္ခံ လိုက္ျခင္းသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရႊမွန္ရင္ မွတ္ေက်ာက္အတင္ခံရဲရပါမယ္။ အခုေတာ့ ယိုသူမရွက္ ျမင္သူရွက္ ျဖစ္ ရၿပီး မဆီမဆိုင္တဲ့ အျပစ္မဲ့ ရခိုင္ျပည္သူ တစ္ရပ္လံုး မ်က္ႏွာပ်က္ရေတာ့မယ့္ အလုပ္ ျဖစ္ေနပါတယ္။

ဒီကိစၥမွာ ကၽြန္ေတာ္တို႔ ရခိုင္လူမ်ိဳးအားလံုးနဲ႔ မသက္ဆိုင္ေၾကာင္းကိုပဲ ကၽြန္ေတာ့အေနနဲ႔ ကမၻာ့မိတ္ေဆြမ်ားကို ေျပာလိုပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ကၽြန္ေတာ္က အစၥလာမ္သာသနာ၀င္ ျဖစ္ေနလို႔ ခင္ဗ်ားနဲ႔ မဆိုင္ဘူး ဆိုၿပီး ကၽြန္ ေတာ့ကို ရခိုင္လူမ်ိဳးထဲက ဖယ္ထားခြင့္မရွိပါ။ ကၽြန္ေတာ့ဘက္က ရပ္တည္ေနတဲ့ ရခိုင္လူမ်ိဳးရဟန္းသံဃာမ်ား၊ ျပည္သူမ်ားလည္း ေျမာက္မ်ားစြာ ရွိေနပါတယ္။ ရခိုင္လူမ်ိဳးအားလံုးက ကၽြန္ေတာ့ကို မေထာက္ခံရင္ေတာင္ သာမန္ရိုးရိုး လုပ္ကိုင္စားေသာက္ေနတဲ့ အမ်ားစုေသာ ရခိုင္လူမ်ိဳးမ်ားက ကၽြန္ေတာ့ကို ေထာက္ခံၿပီးသား ျဖစ္ ေနတယ္ ဆုိတာေလာက္ေတာ့–၊ မ်က္ကန္းမ်ား သိေစလိုပါတယ္။ ခြဲထြက္ေရး၀ါဒီ မ်က္ကန္းမ်ား ၾကားမွာ ၾကားညပ္ေနရတဲ့ ရဟန္းေတာ္ တစ္ခ်ိဳ႔ကိုယ္တုိင္က ကၽြန္ေတာ့ကို လွ်ိဳ႔၀ွက္ဆက္သြယ္ ေထာက္ခံၿပီးသားပါ။ အခ်ိန္တစ္ခုမွာ အမွန္တရားဟာ ဘြားကနဲ ေပၚလာမွာ ျဖစ္တယ္ ဆိုတာကိုပဲ-၊ မ်က္ကန္းမ်ား သိထားေစလိုပါ တယ္။

ရိုးသားတဲ့ ျပည္သူမ်ားကို အမ်ိဳးသားေရးမိႈင္းတိုက္ ခြဲထြက္ေရး စိတ္သြင္းမယ့္ အျဖစ္မ်ိဳးကိုေတာ့ ျပည္သူကို မသြပ္သြင္းဘို႔ ေမတၱာရပ္ခံပါတယ္။ အာဏာမက္ လူတစ္စုေၾကာင့္ အျပစ္မယ့္ ျပည္သူမ်ား အသက္ေသြးေျမက် ရမယ့္ အျဖစ္မ်ိဳးကိုလည္း မျဖစ္ေစလိုပါ။ ရိုဟင္ဂ်ာမ်ားကို မုန္းတီးဘို႔ “ဓါးစာခံလုပ္ လႈံ႔ေဆာ္ရင္း” အမ်ိဳးသားေရး စိတ္ေတြ၀င္လာေအာင္ သြပ္သြင္း- အမ်ိဳးသားေရးေတြ အဟုန္ျမင့္လာရင္ – ဘိုးေတာ္ေမာင္၀ိုင္းေခတ္က ငါတို႔ ရခိုင္ေတြကို မ်ိဳးျပဳတ္သတ္ခဲ့တဲ့ ေအာက္သား (ဗမာ)ေတြဆီက ခြဲၿပီး အဖ ႏုိင္ငံ ျပန္လည္ထူေထာင္မယ္ ဆိုတဲ့ စိတ္ကူးယဥ္မႈကို ရခိုင္ျပည္သူမ်ားလည္း ရိပ္မိလာေနၿပီ ဆိုတာေလာက္ေတာ့-၊ အာဏာရူးမ်က္ကန္းမ်ား သိေစ လိုပါတယ္။

“တစ္ဘက္သတ္ -ကစားရည္လုျခင္း” “ႏွစ္ခမ္းတစ္ခုတည္းနဲ႔ အစာစားျခင္း” တို႔ဟာ ဒုကၡိတေတြရဲ႔ အလုပ္မွ်သာ ျဖစ္တယ္။ ပညာဗဟုသုတ ဒုကၡိတေတြထဲမွာ ရခိုင္လူမ်ိဳး စစ္စစ္မ်ား မပါ၀င္ပါ။ ၂၀၁၃ ခုႏွစ္ မတ္လ ၉ ရက္ေန႔ မွာ ျပဳလုပ္မယ့္ ရခိုင္သမိုင္းဆိုင္ရာ Bangkok Forum အား ရခိုင္လူမ်ိဳးအားလံုးမွ အသိအမွတ္မျပဳ သကဲ့သို႔ ထို Forum မွ ထြက္ေပၚလာမယ့္ အေျဖ၊ ထုတ္ျပန္ခ်က္မ်ားသည္လည္း ရခိုင္လူမ်ိဳးအားလံုးႏွင့္ လံုး၀ မသက္ဆိုင္ပါ။

(ေတာင္ကုတ္ၿမိဳ႔မွ ဆရာေတာ္ ဦးပညာ၀ံသမွ ဖံုးဆက္ ေမတၱာရပ္ခံေသာေၾကာင့္ ဤစာတမ္းအား ေရးသား ထုတ္ျပန္ျခင္း ျဖစ္သည္။ တစ္ခ်ိန္တစ္ခါတြင္ ဤစာတမ္းအတြက္ ဆရာေတာ္မွ တာ၀န္ယူႏိုင္သည္ဟုလည္း ၀န္ခံထားပါသည္။)

ေဌးလြင္ဦး

ဦးေဆာင္လႈပ္ရွားမႈ တာ၀န္ခံ

ျမန္မာမြတ္ဆလင္ တန္းတူညီမွ် လႈပ္ရွားေဆာင္ရြက္မႈ အဖြဲ႔

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု

Genocide ေဝါဟာရ၊ Genocide ဥပေဒ ရဲ႕ ပဲ႕ကိုင္ရွင္ Dr.Raphael Lemkin (စ/ဆံုး)

(အပိုင္း-၁)

အိုင္းစတိုင္းလို႕ေျပာရင္ လူအေတာ္မ်ားမ်ားသိႀကတယ္။

၂၀ ရာစုရဲ႕ Genius ႀကီး၊ ရူပေဗဒသီအိုရီေတြနဲ႕ ေခတ္ကို ေျပာင္းေစသူႀကီး၊ ဒါဆို Genius တိုင္းဟာ နာမည္ႀကီးသလားေပါ့။

အထူးသျဖင့္ လူသားသမိုင္းကို အိုင္စတိုင္းလိုပဲ ေျပာင္းလဲပစ္ခဲ႕တဲ႕ Genius တိုင္းဟာ နာမည္ႀကီးသလားေပါ့။

No ,

Genius တိုင္းဟာ နာမည္မႀကီးဘူး

ဒါေပမဲ႕ ဆင္ပိန္က်ြဲေလာက္ သေဘာနဲ႕ သာမန္လူထက္ေတာ့ နာမည္ႀကီးတယ္ ေနရာေပးခံရတယ္ေပါ့။

ဒါေပမဲ႕ရဲ႕ ဒါေပမဲ႕ဗ်ာ

လူသားသမိုင္းကို အိုင္စတိုင္းလို ေျပာင္းလဲေစခဲ့ျပီး အို္င္စတိုင္းထက္ေတာင္ အခက္အခဲေတြကို ႀကံ႕ႀကံ႕ ခံေက်ာ္လႊားျပီး လူသူသိပ္မသိရတဲ႕ Genius ေတြရွိသဗ်၊

က်ေနာ္ အဲ႕လိုလူတေယာက္အေႀကာင္းေရးႀကည့္မယ္။ အဲ႕ဒီလူဟာ နိုဘဲလ္ ဆု ေပးဖို႕ နာမည္စာရင္းထဲမွာ ၉ ႀကိမ္ ပါခဲ႕တယ္။

ဒါေပမဲ႕ ၁ ႀကိမ္မွ မရခဲ႕ဘူး။ သူေသဆံုးေတာ့ သူ႕ စ်ာပန မွာ လူ ၇ ေယာက္ပဲ ရွိခဲ႕တယ္။

ကဲ သူ ဘယ္သူလဲ?

ေနာက္ခံျမင္ကြင္း တခုကေန စ ရေအာင္။

ဒုတိယကမၻာစစ္ႀကီး ျပီးစ ဥေရာပ တိုက္မွာ နာဇီဂ်ာမန္ ေတြကို စစ္အတြင္းက်ဴးလြန္ခဲ့တဲ့ ရာဇဝတ္မႈေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး အျပစ္ေပး အေရးယူဖို႕ ႏ်ဴ ရင္ဘတ္ ခံုရံုးကို မဟာမိတ္ေတြက ဖြင့္လွစ္ခဲ့တယ္။

နာဇီေတြ က်ဴ းလြန္တဲ့ ျပစ္မႈေတြဟာ မ်ားျပားျပီး ႀကီးမားလြန္းေတာ့ လူသမိုင္းမွာ မႀကံဳ စဖူးလို ျဖစ္ေနတယ္။

ခံုရံုး အေနနဲ႔လည္း သူတို႕ လုပ္ငန္းအတြက္ ဥပေဒ ပညာရွင္ေတြ အမ်ားအျပားကို ေခၚယူခန္႕ထားရတယ္။

အဲ့ ဥပေဒပညာရွင္ေတြထဲက တေယာက္ဟာ ခံုရံုးအတြက္ အလုပ္လုပ္သေလာက္ ခံုရံုးနဲ႕ အတိုက္အခံ အျဖစ္ဆံုး ျဖစ္ေနတယ္။

သူက “ခံုရံုးဟာ နာဇီေတြကို တရားစီရင္ဖို႕ လံုေလာက္တဲ႕ ဥပေဒ ကို စြဲကိုင္ မက်င့္သံုးနိုင္ဘူး ျဖစ္ေနတယ္။

ဘာျဖစ္လို႕လဲ ဆိုေတာ့ မ်ားျပားႀကီးမားတဲ့ နာဇီေတြရဲ႕ ရာဇဝတ္မႈေတြကို စီရင္ဖို႕ လံုေလာက္တဲ့ ဥပေဒ မရွိဘူး ျဖစ္ေနတယ္” စသျဖင့္ ခံုရံုးဟာ စြမ္းေဆာင္ရည္ ခ်ိဳ႕တဲ႕ပံုမ်ိဳး ေျပာေနတယ္။

သူက ခံုရံုးအေနနဲ႕ နာဇီေတြကို စစ္ရာဇဝတ္မႈ နဲ႕ စြဲခ်က္တင္ေနတာဟာ မလံုေလာက္ဘူး ။နာဇီေတြဟာ စစ္ရာဇဝတ္မႈမကေသာ ထို႔ထက္ႀကီးမားတဲ႕ ပံုစံနဲ႕ ရာဇဝတ္မႈေတြကို က်ဴ းလြန္ခဲ့တာျဖစ္ေႀကာင္း ၊ နာဇီေတြရဲ႕ ရာဇဝတ္မႈေတြကို သီးသန္႔အမည္နဲ႕
အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ေတြ နဲ႔ ဥပေဒ ျပဌာန္းျပီး အေရးယူရမွာ ျဖစ္ေႀကာင္း၊ သို႕မွသာ နာဇီေတြကဲ့သို႕ ေနာက္ထပ္က်ဴးလြန္မႈမ်ိဳး ကို တားဆီးနိုင္မွာ ျဖစ္ေႀကာင္း တတြင္တြင္ ေအာ္ေနေတာ့တယ္။

သူဟာ ဥေရာပေျမမွာ ဒီစကားေတြကို ေအာ္တာ အခုဟာက ဒုတိယအႀကိမ္ေျမာက္ျဖစ္တယ္။

ပထမ အႀကိမ္သူဒီလိုေအာ္ခဲ႕တာလည္းရွိတယ္။

အဲ႕ဒီတုန္းက ပထမ ကမၻာစစ္အျပီးမွာ ေအာ္ခဲ႕တာပါ ။ သူေထာက္ျပတဲ႕ ကိစၥက ဂ်ာမနီေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ တူရကီ ကိစၥပါ။

ပထမ ကမၻာစစ္အတြင္း တူရကီျပည္ထဲေရး ဝန္ႀကီးဌာနက ဦးေဆာင္ျပီး အာေမနီးယန္း လူမ်ိဳးေတြအေပၚ က်ဴ းလြန္ခဲ႕မႈေတြနဲ႕ ပတ္သတ္ျပီးေတာ့ ေအာ္ခဲ႕တာပါ။

OK သူဟာ အာေမနီးယန္း တေယာက္လား?

NO မဟုတ္ပါ။

သူဟာ ပိုလန္ဖြား ဂ်ဴ းလူမ်ိဳ း တေယာက္ပါ။

သူ႕နာမည္က Raphael Lemkin

ပိုလန္ျပည္ရဲ႕ ေတာရြာေလး တရြာမွာ ေမြးဖြားခဲ့ျပီး ၊ သူ႕အေမကိုယ္တိုင္က သူ႕ကို စာသင္ေပးခဲ႕တယ္။

သူဟာ ဘာသာစကား ၉ မ်ိဳးကို ကၽြမ္းက်င္ တတ္ေျမာက္ျပီး ေနာက္ထပ္ ၃ မ်ိဳးေလာက္ကို ဖတ္နိုင္တယ္။ ဥပေဒ ဘြဲ႕ရလည္းဟုတ္တယ္။

တရက္ သူ႕ဘဝ အေျပာင္းအလဲ စတယ္၊ သတင္းစာ တေစာင္ကေနသတင္းတပုဒ္ပါလာပါတယ္။

သတင္းက ပထမ ကမၻာစစ္ျပီးစ ဂ်ာမနီမွာျဖစ္တာပါ။

စစ္အတြင္းတုန္းက တူရကီ ျပည္ထဲေရး ဝန္ႀကီးတာဝန္ထမ္းေဆာင္ခဲ႕သူကို အာေမနီးယန္း လူငယ္တေယာက္က ေသနတ္နဲ႕ပစ္သတ္လိုက္တဲ့ သတင္းပါ။

အာေမနီးယန္း လူငယ္ကို တရားစီရင္ဖို႕ ဖမ္းဆီးထားပါတယ္။

Raphael Lemkin က ဒီသတင္းကို စိတ္ဝင္စားပါတယ္။ ဒီတရားစီရင္မႈကို မလြတ္တမ္း ေစာင့္ႀကည့္ေနခဲ႕ပါတယ္။ အာေမနီးယန္း လူငယ္ဟာ ကိုယ္တိုင္ေလ်ွာက္လွဲခ်က္ေပးပါတယ္။

သူဟာ လူသတ္မႈကို ဝန္ခံပါတယ္။ ဒါေပမဲ႕ ဘာ့ေႀကာင့္ သတ္ရလဲဆိုတဲ႕ အေႀကာင္းျပခ်က္ကို ရွည္လ်ားစြာ ေပးပါတယ္။

တူရကီ ျပည္ထဲေရး ဝန္ႀကီးဟာ ပထမ ကမၻာစစ္အတြင္း အာေမနီးယန္း လူမ်ိဳး ၈ သိန္းေက်ာ္ကို သတ္ျဖတ္ရာမွာ အဓိက အမိန္႕ေပးခဲ႕သူ မို႕ပါတဲ့၊

အာေမးနီးယန္း လူငယ္ရဲ႕ေလ်ွာက္လွဲခ်က္ဟာ ေႀကာက္စရာ တုန္လႈပ္စရာ သနားစရာ ေပါင္းစံုပါဝင္တဲ႕ အမွန္အကန္ အခ်က္အလက္ေတြပါ။
အာေမးနီးယန္း အမ်ိဳးသမီးေတြကို တူရကီ လံုထိန္းေတြက အစုလိုက္အျပံဳလိုက္ မုဒိန္းက်င့္ခဲ႕တာ ၊ ကေလးေတြကို စစ္ဖိနပ္နဲ႕ နင္းေခ်သတ္ျဖတ္တာ၊
လမ္းေပၚမွာ အငတ္ေဘးနဲ႕ အာေမနီးယန္းေတြ အုပ္စုလိုက္ ေသကုန္တာ စသျဖင့္ စသျဖင့္ အာေမနီးယန္း လူငယ္ဟာ ျဖီးျဖန္းေနတာ မဟုတ္ပါဘူး၊

သူေျပာတဲ႕ အခ်က္ေတြဟာ ကမၻာ့ႀကက္ေျခနီ အဖြဲ႕၊ စစ္အတြင္း တူရကီက အေမရိကန္ သံအမတ္ရဲ႕ ေျပာႀကားခ်က္၊ သတင္းေပးပို႕ခ်က္ ဓါတ္ပံုေတြ စသျဖင့္ အေထာက္အထား အခိုင္အမာ ေတြပါဝင္ပါတယ္။

ဒါနဲ႕ပဲ တရားရံုးရဲ႕ စီရင္ခ်က္ ေရာက္လာပါတယ္။ အာေမနီးယန္း လူငယ္ဟာအျပစ္ရွိတယ္ ေသဒဏ္ေပါ့ဗ်ာ၊

ဒါေပမဲ့ ဗ်ာ

လူ၈သိန္းကို သတ္ျဖတ္ခဲ႕တဲ႕ တူရကီ ျပည္ထဲေရး ဝန္ေဟာင္းကေတာ့ အျပစ္ရွိတယ္လို႕ စီရင္ ခ်မွတ္ျပီး ေသဒဏ္အေပးမခံခဲ႕ရပါဘူး။

အာေမနီးယန္း လူငယ္သတ္လိုက္လို႔သာေသသြားတယ္။

တူရကီျပည္ထဲေရးဝန္ႀကီးေဟာင္းနဲ႕သူ႕ အေပါင္းအပါရာဇဝတ္ေကာင္ေတြဟာ ဘာတရားစီရင္မႈမွ မခံရဘဲ အျပင္မွာ ေအးေအးေဆးေဆး ေနထိုင္ခြင့္ရႀကပါတယ္။

Raphael Lemkin အတြက္ ေမးခြန္းေတြ တသီႀကီးထြက္လာပါတယ္။

ဘာ့ေႀကာင့္လဲ?

လူတေယာက္ကို သတ္တဲ့ အာေမနီးယန္းလူငယ္ကို ေသဒဏ္စီရင္နိုင္ခြင့္ရွိျပီး

လူ၈သိန္းကိုသတ္ခဲ႕တဲ့ တူရကီ အာဏာပိုင္ေတြကေတာ့ လြတ္ေနတာ ဘာ့ေႀကာင့္လဲဆိုတဲ႕ ေမးခြန္းကေတာ့ အဓိကပါ

လူ ၁ ေယာက္ကိုသတ္တာအတြက္ ေသဒဏ္

လူ ၈သိန္းကို သတ္တာအတြက္ တရားစီရင္မႈ နဲ႕ ျပစ္ဒဏ္မရွိ
Why?

Raphael Lemkin ဟာ သူရဲ႕ဆရာ ဥပေဒ Prof . ဆီသြားျပီး ဒီေမးခြန္းေတြ ေမးခဲ႕ပါတယ္။ သူ႕ဆရာျပန္ေျဖတဲ႕ အေျဖကေတာ့

တူရကီျပည္ထဲေရးဝန္ဟာ” သူ႕ျခံထဲမွာ ေမြးထားတဲ႕သိုးေတြကို ရိုက္ရိုက္ သတ္သတ္ ႀကိဳက္တာ လုပ္ခြင့္ရွိတာမို႕” ဥပေဒအရ ဘာမွ အေရးယူခြင့္မရွိပါတဲ့။ ဆိုလိုခ်င္တာက တူရကီနိုင္ငံရဲ႕အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာပိုင္နက္ထဲမွာ ေနတဲ႕ အာေမးနီးယန္း လူမ်ိဳးေတြကို
တူရကီျပည္ထဲေရးဝန္ဟာ ႀကိဳက္တာလုပ္ခြင့္ရွိတယ္ အဲ႕ဒါကို အေရးယူနိုင္တဲ႕ ဥပေဒ မရွိဘူးဆိုတာပါပဲ။ အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာပိုင္တဲ႕နိုင္ငံတခုက အာဏာပိုင္အစိုးရဟာ သူ႕ပိုင္နက္အတြင္းမွာ ရွိတဲ႕ လူသားေတြကို ႀကိဳက္ရာလုပ္ပိုင္ခြင့္ရွိတယ္။ ဒီအတြက္ ဘာ ရာဇဝတ္မႈမွမေျမာက္တဲ႕သေဘာသက္ေရာက္ေနပါတယ္။ ဒီလိုကိစၥကို အေရးယူနိုင္မဲ႕ ဥပေဒ ျပဌာန္းခ်က္ မရွိဘူးဆိုတဲ႕အေနအထားပါ။

Raphael Lemkin အေနနဲ႕ ဟာခနဲ ျဖစ္သြားပါတယ္။ အာေမးနီးယန္းေတြဟာ သိုးေတြမဟုတ္ပါဘူး။ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ေတြပါ။ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ဝင္ ၈သိန္းကို သတ္ျဖတ္တဲ႕အေပၚ အေရးယူနိုင္တဲ႕ ဥပေဒ မရွိဘူးဆိုတာဟာ ” ဘုရား၊ဘုရား လူေတြဟာ တိရစၦန္ထက္ေတာင္နိမ့္က်ေနပါေရာလား။ တိရစၦာန္ေတြရဲ႕ jungle law အရ အားႀကီးသူက စားစတမ္း / ဒါေပမဲ႕ တခါစားဖို႕ တႀကိမ္ပဲ သတ္တယ္။ လူေတြက အခ်င္းခ်င္း ၈ သိန္း ၊လူေတြရဲ႕ က်င့္သံုးမႈ ဟာ တိရိစာၦန္ေတြရဲ႕ jungle law ထက္နိမ့္က်ေနပီလား ၊ ဒါဟာ မျဖစ္သင့္ / ဒါအတြက္ ငါတိုက္ပြဲဝင္မယ္ ” စသျဖင့္ Raphael Lemkin ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ပါတယ္။

ဒီေနာက္မွာေတာ့ Raphael Lemkin ဟာ ဥေရာပတိုက္မွာက်င္းပတဲ႕ ဥပေဒ ကြန္ဖရင့္ ေတြမွာ သူ႕ရဲ႕ presentation ေတြနဲ႕ ထိုးေဖာက္ပါေတာ့တယ္။

Raphael Lemkin ရဲ႕ ဒီထိုးေဖာက္မႈဟာ သူ႕ရဲ႕ပထမ အႀကိမ္ တိုက္ပြဲပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီတိုက္ပြဲမွာ Raphael Lemkinဟာ ခြက္ခြက္လန္ေအာင္ရံႈးပါတယ္။
အင္းးးးး တကယ္ေတာ့ Raphael Lemkin ရဲ႕ အရံႈးလို႕ေျပာရံုနဲ႕ မလံုေလာက္ဘူးဗ်။ ဒါဟာ မနုသလူသားထုရဲ႕ အရံႈးဗ်

ဒီအရံႈးရဲ႕ ဒဏ္ကို လူသားထုဟာ ေသြးေတြ အေလာင္းေတြ အရိုးေတာင္လိုပံုတဲ႕ ေပးဆပ္မႈေတြနဲ႕ ေပးဆပ္ရေတာ့တာပဲဗ်ာ။

kyawhlao oo ေရးထားတာကို m-media မွတဆင့္ကူးယူသည္

Genocide ေဝါဟာရ၊ Genocide ဥပေဒ ရဲ႕ ပဲ႕ကိုင္ရွင္ Dr.Raphael Lemkin (အပိုင္း-၂)

ပထမအႀကိမ္တိုက္ပြဲ
“”””””””””””””””””””””””””
OK ! ဒီပထမ အႀကိမ္တိုက္ပြဲမွာ Raphael Lemkin ဘာေတြထိုးေဖာက္ခဲ႕သလဲ
ဘာလို႕ရံႈးခဲ႕သလဲ ဆိုတာေတြကို နားလည္ဖို႕၊ အဲ႕ဒီေခတ္က နိုင္ငံေရးနဲ႕ နိုင္ငံတကာ ဆက္ဆံေရးေနာက္ခံကို ႀကည့္ႀကည့္ႀကစို႕ရဲ႕၊

Raphael Lemkin ရဲ႕ ပထမအႀကိမ္တိုက္ပြဲဟာ ပထမကမၻာစစ္အျပီးကာလမွာပါ။ ဒီကာလရဲ႕ နိုင္ငံတကာစင္ျမင့္ကေတာ့ နိုင္ငံေပါင္းခ်ဳပ္အသင္းႀကီးပါ။

Raphael Lemkin ရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္က ဆိုးရြားလွတဲ႕ ရာဇဝတ္မႈေတြကို က်ဴ းလြန္သူေတြြဟာ (national level)နိုင္ငံေတာ္အဆင့္ အာဏာကို စြဲကိုင္ျပီး က်ဴးလြန္ခဲ႕ႀကတယ္ ျပီးေတာ့ ဒီအာဏာနဲ႕ပဲ သူတို႕ကို အေရးယူမရေအာင္ ျပန္ကာထားႀကျပန္တယ္။
ဒါဆို ဒီလူေတြကို အေရးယူဖို႕ အာဏာဟာ နိုင္ငံတခုခ်င္းစီရဲ႕ national level ထက္ပိုျမင့္ေသာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အဆင့္ရွိတဲ႕ တနည္း international level အဆင့္ရွိေသာ အဖြဲ႕ကေန ထြက္ေပၚလာရမယ္။

Raphael Lemkin ေမ်ွာ္လင့္တဲ႕ international level ဆိုတာကေတာ့ အဲ႕ဒီ့ နိုင္ငံေပါင္းခ်ဳပ္ အသင္းႀကီး ဆိုတာပါပဲ။

ဒါေပမဲ႕ နိုင္ငံေပါင္းခ်ဳပ္အသင္းႀကီးဟာ Raphael Lemkin ေမ်ွာ္လင့္သလို အာဏာ ေျပာပေလာက္ေအာင္ မရွိတဲ႕ စကၠဴ က်ား ျဖစ္ေနတာပါ။ အဖြဲ႕ဝင္ေတြဟာ ကိုယ့္ရဲ႕ကိုယ္က်ိဳ းစီးပြားအတြက္သာ ဦးတည္ခ်က္ထား အလုပ္လုပ္ေနႀကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

-စစ္နိုင္ေသာ္လည္းခ်ြတ္ျခံဳက်ေနတဲ႕ ျဗိတိန္ ျပင္သစ္ အီတလီ
-ေတာ္လွန္ေရးနဲ႕ မြစာက်ဲေနတဲ႕ရုရွား
-စစ္ရံႈးျပီး ဖရိုဖရဲျဖစ္ေနတဲ့ ဂ်ာမနီ တူရကီ စတဲ႕နိုင္ငံေတြနဲ႕ ဥေရာပဟာ ယိုင္နဲ႕နဲ႕ အေျခအေနနဲ႕ရွိေနတာပါ။

စစ္လည္းနိုင္ စီးပြားလည္းေတာင့္တဲ႕ အေမရိကန္ကေတာ့ သမုဒၵရာ ၂ ခုႀကားမွာ ေအးေဆးပဲ ေနေတာ့မယ္ဆိုျပီး ဥေရာပနိုင္ငံေရးနဲ႕ မပတ္သတ္ပဲေနတဲ႕ကာလပါ။ စစ္ရႈံးနိုင္ငံေတြကို စီမံခန္႕ခြဲခြင့္ရတဲ႕ စစ္နိုင္တဲ႕ နိုင္ငံေတြဟာ စစ္ရံႈး ဂ်ာမနီ နဲ႕ တူရကီဆီက အဆီ အသားမ်ိဳခ်ဖို႕ပဲ စီမံခန္႕ခြဲႀကပါတယ္။ စစ္အတြင္းမွာ ဘယ္နိုင္ငံက ဘယ္လိုရာဇဝတ္မႈေတြ မတရားမႈေတြက်ဴ းလြန္သလဲ ဆိုတာေတြကို ဘသူကမွ စိတ္မဝင္စားႀကပါဘူး။

ျဗိတိန္ကေတာ့ တူရကီက အာေမနီးယန္း ကိစၥကို ကိုင္တြယ္ဖို႕ႀကိဳးပမ္းႀကည့္ေပမဲ႕ အေျခအေန မဟန္ပံုရေတာ့ ဆက္မလုပ္ေတာ့ပါဘူး။ ဒီလိုနဲ႕ အာေမးနီးယန္း ၈သိန္းကို သတ္ျဖတ္ခဲ႕တဲ႕ ကိစၥႀကီးဟာ ရုပ္ဆိုးပန္းဆိုး နဲ႕ ဥေရာပဥပေဒေလာကကို ေလွာင္ေျပာင္ေနပါတယ္။ လူ ၈သိန္းကို ေသြးေအးေအးနဲ႕ သတ္ဖို႕ အားေပး စီမံ လုပ္ေဆာင္ ခဲ႕ႀကတဲ႕ တူရကီျပည္ထဲေရး ဌာနက အာဏာပိုင္ေတြဟာလည္း လြတ္လြတ္လပ္လပ္နဲ႕ ရွင္သန္အသက္ေမြးျပီး ေအးေဆးေနထိုင္ေနႀကပါတယ္

အဲ႕ဒီေခတ္ကာလရဲ႕ နိုင္ငံေရးသမား အမ်ားစုကလည္း စစ္ပြဲအတြင္း လူသန္းခ်ီေသခဲ႕တာကြ၊ ၈ သိန္းေလာက္ ထည့္ေျပာမေနပါနဲ႕ဆိုတာမ်ိဳးပါ။

စစ္ပြဲအျပီး စစ္နိုင္တဲ႕နိုင္ငံေတြက ေမာက္မာတဲ႕စိတ္ရွိသေလာက္ စစ္ရံႈးနိုင္ငံေတြကလဲ နာက်ည္းစိတ္နဲ႕ အမ်ိဳးသားေရးအစြန္းေရာက္စိတ္ေတြနဲ႕ အတြင္းႀကိတ္ေလာင္က်ြမ္းေနႀကတာပါ။

နိုင္ငံေပါင္းခ်ဳပ္အသင္းႀကီးဆိုတာလဲ စစ္နိုင္တဲ႕ နိုင္ငံေတြက စစ္ရံႈးနိုင္ငံေတြအေပၚ နိုင္ငံခ်င္းအလိုက္ အျမတ္ထုတ္ဖို႕ ျဖစ္ေနတာကလြဲရင္ တနိုင္ငံခ်င္းစီရဲ႕ ျပည္တြင္းအေရးအရာကို ကိုယ္က်ိဳးစီးပြားမရွိရင္ စိတ္မဝင္စားတဲ့အတြက္
နိုင္ငံတခုခ်င္းစီမွာ ရွိတဲ႕ လူနည္းစုလူမ်ိဳးႏြယ္ေတြရဲ႕ နစ္နာမႈေတြကို ေဖာ္ထုတ္ဖို႕ ၊ အဲ႕ဒီနစ္နာမႈေတြ အတြက္ နိုင္ငံေပါင္းခ်ဳပ္အသင္းႀကီးက ဥပေဒ စာခ်ဳပ္ တစံုတရာနဲ႕ ကုစားေပးဖို႕ ဆိုတာက မျဖစ္နိုင္တဲ႕ အေျခအေနပါ။

ဒီလိုေနာက္ခံေတြႀကားမွာ Raphael Lemkin ဟာ တိုက္ပြဲဝင္ရပါေတာ့တယ္။ Raphael Lemkin ဟာ ဥပေဒ သမားတေယာက္က္ပီပီ၊ တူရကီေတြက အာေမးနီးယန္းေတြကို က်ဴ းလြန္တဲ႕ ကိစၥမ်ိဳးအတြက္ ကိုင္တြယ္ဖို႕ နိုင္ငံတကာ ဥပေဒ တရပ္ ျပဌာန္းေရး တိုက္ပြဲဝင္ပါတယ္။

ဥပမာ – ကမၻာေပၚမွာ ပင္လယ္ဓါးျပမႈဟာ နိုင္ငံတကာ ရာဇဝတ္မႈပါ။ ဆိုလိုခ်င္တာက အစိုးရတရပ္ကျဖစ္ေစ တစံုတေယာက္ကျဖစ္ေစ ပင္လယ္ဓါးျပမႈလုပ္ရင္ က်န္တဲ့နိုင္ငံေတြက ေပါင္းျပီး က်ဴးလြန္တဲ့ သူကို ဝိုင္းျပီး အေရးယူခြင့္ရိွပါတယ္။ က်ဴးလြန္တဲ့ နိုင္ငံရဲ႕ အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာ ကို ထည့္တြက္စရာ မလိုပါဘူး။

Raphael Lemkin ေထာက္ျပတာက ပင္လယ္ကူးသေဘၤာမွာပါတဲ႕ ကုန္ပစၥည္းေတြထက္ လူ႕အသက္ေတြက တန္ဖိုးႀကီးပါတယ္။ ဒါ့ေႀကာင့္ လိုအပ္တဲ႕ ဥပေဒ ျပဌာန္းေပးပါလို႕ သူက ေတာင္းဆိုပါတယ္။ Raphael Lemkin ရဲ႕ တင္ျပခ်က္ေတြဟာ ေခ်ပခံရတယ္ ျငင္းဆိုခံရတယ္ အေလွာင္ခံရတယ္ လ်စ္လ်ဴ ရႈခံရပါတယ္။ ေနာက္ျပီး Raphael Lemkin ရဲ႕တင္ျပခ်က္ေတြကို လူေတြက မယံုနိုင္သလိုလဲျဖစ္ေနႀကပါတယ္။ အေထာက္အထား အစံုအလင္နဲ႕ ျပသတာေတာင္ လူေတြအဲ႕ေလာက္အမ်ားႀကီး အသက္ခံရတယ္ဆိုတာ ခ်ဲ႕ကားလြန္းတာပါကြာ ဆိုတဲ႕ ကိုယ့္စိတ္ကိုယ္ျပန္လိမ္တဲ႕ psycho effect ကလဲရွိေနပါေသးတယ္။

တခ်ိဳ႕ကေတာ့ စစ္အတြင္းပဲကြာ ဒီေလာက္ေတာ့ ေသမေပါ့ ဆိုတဲ႕ေပါ့ပ်က္ပ်က္ သေဘာမ်ိဳးနဲ႕ တုန္႕ျပန္ႀကပါတယ္။ ဒီတုန္႕ျပန္ခ်က္ကို Raphael Lemkin က အာေမးနီးယန္းသတ္ျဖတ္မႈဟာ စစ္ျဖစ္ပြားျခင္းမရွိတဲ႕ေဒသေတြ စစ္နဲ႕လံုးဝပတ္သတ္စရာမရွိတဲ့ေဒသေတြမွာ စစ္နဲ႕ဘာမွမဆိုင္တဲ႕ အမ်ိဳးသမီးေတြ ကေလးေတြ သက္ႀကီးရြယ္အိုေတြ သတ္ျဖတ္ခံရတဲ႕ အေထာက္အထားေတြနဲ႕ ျပန္ေခ်ပပါတယ္။

နာမည္ဘယ္လိုေပးမလဲ
“”””””””””””””””””””””””””””””
ေနာက္ထပ္ျပသနာတခုက အသံုးအႏႈန္း terminology ျပသနာပါ။ ဟုတ္ပီ လူသားေတြရဲ႕လက္ခ်က္နဲ႕ လူသား အမ်ားႀကီးေသသြားတယ္ သိန္းခ်ီတယ္၊ စစ္ပြဲနဲ႕လဲတိုက္ရိုက္မပတ္သတ္ဘူး၊ ကဲ အဲ႕ဒါကို မင္းဘယ္လို ေခၚမလဲ။

homicide – လူသတ္မႈ
No
အမ်ားႀကီးသတ္တာကြာ – massacre
ဒါလည္း မျပည့္စံုေသးဘူး
ျဖစ္ခဲ႕တာေတြက လူသတ္မႈ အမ်ိဳးအစားခ်ည့္ မဟုတ္ဘူး
annihilation-အျပီးတိုင္ ေခ်မႈန္းဖ်က္ဆီးတာ
ဒါကလဲ လူလား ပစၥည္းလား
ေခါင္းအေတာ္စားရပါတယ္

ေနာက္ထပ္အမ်ားႀကီး terminology ေတြ ရွိပါေသးတယ္။

ခက္တာက အျဖစ္အပ်က္ တခုလံုးကို ပံုေဖာ္နိုင္ျခင္းမရွိတာပါ။

ေအာ္တိုမန္=တူရကီျပည္ထဲေရးက အာေမးနီးယန္းေတြ အေပၚ က်ဴ းလြန္ခဲ႕တာက သတ္ျဖတ္ျခင္းတခုတည္း မကပါဘူး ၊ အိမ္ေတြကေန နွင္ထုတ္တာ၊ ပစၥည္းဥစၥာေတြကို သိမ္းဆည္းပစ္တာ၊ အမ်ိဳးသမီးေတြကို မုဒိန္းက်င့္တာ၊ ငတ္ေသေအာင္ထားတာ၊ အစုလိုက္အျပံဳလိုက္သတ္ပစ္တာ၊ စသျဖင့္ စသျဖင့္ အစံုအစံု က်ဴ းလြန္ႀကတာပါ။

က်ဴ းလြန္ရျခင္းရဲ႕ intention=ရည္ရြယ္ခ်က္ ကေရာ ဘာလဲ ၊ အာေမးနီးယန္း လူမ်ိဳ းေတြကို ေပ်ာက္ကြယ္ သြားေစခ်င္တာပါ။ လူသားမ်ိဳ းႏြယ္စု တရပ္ကို ကမၻာေျမႀကီးေပၚကေန ေပ်ာက္ကြယ္သြားေစခ်င္တာ ပါ။

ဒါဆို Crimes against Humanity= မနုသလူသားျဖစ္တည္မႈကို(အလံုးစံုျဖစ္ေစ တစိတ္တပိုင္းျဖစ္ေစ ေဖ်ာက္ဖ်က္ ဖ်က္ဆီး လိုေသာရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိျဖင့္ )က်ဴ းလြန္သည့္ ရာဇဝတ္မႈ (အစုအေထြး)မ်ား
ဟားးး
မဆိုးဘူးေပါ့၊ ဒါေပမဲ႕ ဒီ terminology က ရွည္တယ္၊က်စ္လစ္မႈမရွိသလိုျဖစ္ေနတယ္၊ အျပင္လူတေယာက္ နားလည္ေအာင္ တိုတိုတုတ္တုတ္ နဲ႕ ထင္းခနဲ ရွင္းခနဲေတာ့ ျဖစ္မေနဘူး၊

ကိုယ္က်ိဳးကိုဂရုမထားသူ
“”””””””””””””””””””””””””””””
ကဲ terminology ေတြ ခနေခါက္ထားျပီး Raphael Lemkin ရဲ႕ တိုက္ပြဲဘာျဖစ္သြားလဲ ဆက္ႀကည့္ႀကစို႕ရဲ႕၊

Raphael Lemkin ဟာ အေလ်ွာက္ေကာင္းလို႕ အေထာင္းခံရပါေတာ့တယ္။ Raphael Lemkin ဟာ တူရကီ အာေမနီးယန္း ကိစၥကို ဥပမာ အေပးေကာင္းလြန္းလို႕ တူရကီရာဇဝတ္ေကာင္ေတြကို ေနထိုင္ခြင့္ေပးထားတဲ႕ ဂ်ာမနီ အစိုးရက မ်က္မုန္းက်ိဳးလာပါတယ္။ ဂ်ာမနီ အစိုးရက ပိုလန္အစိုးရကို Raphael Lemkin နဲ႕ပတ္သတ္ျပီး ဖိအားေပးပါေတာ့တယ္။ ဒီလိုနဲ႕ ပိုလန္အစိုးရေရွ႕ေနေလး Raphael Lemkin ဟာ အလုပ္ျပဳတ္ပါေတာ့တယ္။

တရားစီရင္ေရး ကေန ဥပေဒျပဳေရးနယ္ပယ္၊ ဥပေဒျပဳေရးကေန သံခင္းတမန္ခင္း နိုင္ငံေရးနယ္ပယ္ထိ ထိုးေဖာက္ေျပာေပမဲ႕ သူ႕ေျပာႀကားခ်က္ စာတမ္းတင္သြင္းတာေတြဟာ နိုင္ငံတခုခ်င္းစီရဲ႕ အမ်ိဳးသားေရး အတၱအားနဲ႕ယွဥ္လိုက္ရင္ ေက်ာက္ေတာင္ကို ႀကက္ဥနဲ႕ေပါက္သေလာက္ပဲ အရာထင္ပါတယ္။

ဒါေပမဲ႕ Raphale Lemkin ဟာ လက္မေလ်ွာ့ပါဘူး။ Crimes against humanity နဲ႕ ပတ္သတ္လို႕ ေလ့လာဆဲ ေရးသားဆဲ presentation ေတြ လုပ္ျမဲပါပဲ။ လက္ခံတာ မခံတာေတြ သူ စိတ္မဝင္စားပါဘူး။ ပိုလန္နဲ႕အိမ္နီးခ်င္း ဆိုဗိယက္ အစိုးရ ရဲ႕ အစုလိုက္အျပံဳလိုက္သတ္ျဖတ္မႈေတြကိုလဲ အနီးကပ္ေလ့လာေနခဲ႕ပါတယ္။

kyawhlao oo ေရးတာကို m-media မွ copy ျပန္ယူတင္ပါသည္

Genocide ေဝါဟာရ၊ Genocide ဥပေဒ ရဲ႕ ပဲ႕ကိုင္ရွင္ Dr.Raphael Lemkin ( အပိုင္း-၃ )

ဒီလိုနဲ႕ အခ်ိန္ဟာ ဂ်ာမနီမွာ ဟစ္တလာ အာဏာရလာခ်ိန္ ေရာက္လာပါေတာ့တယ္။ Raphael Lemkin ဟာ ဟစ္တလာရဲ႕ မိုင္ကမ့္ စာအုပ္ကို ဖတ္ျပီး အနာဂတ္မွာ ဟစ္တလာဘာေတြ လုပ္လာလိမ့္မလဲ ဆိုတာကို ထိတ္လန္႕တႀကီးနဲ႕ ႀကိဳ ျမင္ခဲ႕ပါတယ္။ ဒီတခါ target ကေတာ့ အာေမးနီးယန္းေတြ မဟုတ္ဘူး။ Raphael Lemkin အပါအဝင္ ဂ်ဴ းလူမ်ိဳးေတြ ပါလားဆိုတာကိုလဲ သူ ႀကိဳျမင္ခဲ့ပါတယ္။

ႀကိဳျမင္ခဲ႕လို႕လဲ Raphael Lemkin ဟာ ဂ်ာမနီက ပိုလန္ကို က်ဴ းေက်ာ္တဲ႕အခါ ပိုလန္ကေန ခြာျပီး ႀကားေနနိုင္ငံတခုမွာ ခိုလႈံခြင့္အတြက္ ႀကိဳးပမ္းပါတယ္။ Raphael Lemkin ရဲ႕ ဦးတည္ရာဟာ အေမရိကန္ ပါပဲ / Raphael Lemkin ဟာ အေမရိကန္ကို တိုက္ရိုက္မသြားခင္ ဆြီဒင္မွာ အရင္ ခိုလႈံခြင့္ေတာင္းခံပါတယ္။

ပိုလန္ကေန ဆြီဒင္ကို အသြား ဆိုဗိယက္ အသိမ္းပိုက္ခံ နယ္ေျမေတြကို ျဖတ္သြားရင္း ႀကံဳလာတဲ႕ ဂ်ဴ းတိုင္းကို Raphael Lemkin က သတိေပးခဲ႕ပါတယ္။ ဒါေပမဲ႕ ဘယ္သူကမွ သူ႕စကားကို နားမေထာင္ႀကပါဘူး ၊ စစ္ျဖစ္တာပဲ ဒုကၡေတာ့ ေရာက္မွာေပါ့ကြာ။ မင္းလို အစိုးရိမ္လြန္ျပီး အေဝးႀကီးကိုထြက္ေျပးစရာ မလိုပါဘူး ဆိုတဲ႕ တုန္႕ျပန္မႈနဲ႕ပဲ ေတြ႕ခဲ႕ရပါတယ္။ ေနာက္ဆံုး Raphael Lemkin ရဲ႕ မိဘ ညီအကို အရင္းေတြကေတာင္ Raphael စကားကို နားမေထာင္ႀကပါဘူး။

ဒီလိုနဲ႕ Raphael Lemkin ဟာ ဆြီဒင္မွာ ခိုလႈံ႕ခြင့္ ေတာင္းခံျပီး ေစာင့္ေနရပါတယ္၊ ဒီေစာင့္ေနစဥ္ကာလ မွာ Raphael Lemkin ဟာ အလြန္အေရးပါတဲ႕ စာအုပ္တအုပ္ကို ျပဳ စု နိုင္ခဲ႕ပါတယ္။ စာအုပ္ကေတာ့ နာဇီဂ်ာမန္ေတြဟာ သူတို႕သိမ္းပိုက္ရတဲ႕ နယ္ေျမေတြမွာ ဂ်ဴ းအပါအဝင္ လူနည္းစုေတြကို နွိပ္ကြပ္ဖို႕ ဥပေဒေတြ ထုတ္ျပန္ခဲ႕ပါတယ္၊ အဲ႕ဒီ႕ ထုတ္ျပန္တဲ႕ ဥပေဒ ေတြကို ေပါင္းခ်ဳပ္လုပ္ျပီး ေရးထားတာပါ၊ နာဇီဥပေဒ reference စာအုပ္ေပါ့ဗ်ာ

Raphael Lemkin ဟာ ဆြီဒင္မွာ ခိုလႈံခြင့္ရ ျပီးေတာ့ ဆြီဒင္ကတဆင့္ အေမရိကန္ ကို ခရီးဆက္ပါေတာ့တယ္

Raphael Lemkin ဟာ US ေျမေပၚကိုေရာက္ေတာ့ သူ႕ရဲ႕တိုက္ပြဲကို ဆက္ပါတယ္၊ ဒါေပမဲ႕ ပံုစံေျပာင္းလိုက္ပါတယ္၊

အေမရိကန္ေတြအေနနဲ႕ေတာ့ Raphael Lemkin လို ဘာသာစကား ၁၀မ်ိဴ းေလာက္တတ္ျပီး ဥပေဒမွာ လန္ထြက္ေအာင္ေတာ္တဲ႕ သူတေယာက္ကို လက္လြတ္ဘယ္ခံလိမ့္မလဲ၊ အစိုးရဌာန တခုမွာ အႀကံေပးအေနနဲ႕ ေနရာေကာင္းေပးျပီးခန္႕ထားလိုက္တာေပါ့။

ဒီေတာ့ အႀကံေပးႀကီး Raphale Lemkin ဟာ ဥေရာပတိုက္က နာဇီေတြရဲ႕ ေျခလွမ္းကို အေမရိကန္ ေတြ သိလာေအာင္ သတိထားမိလာေအာင္ action တစံုတရာယူေအာင္ ေျပာဆိုခြင့္ရသလိုရွိလာပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ အေမရိကန္ေတြဟာ လူလည္ေတြပါ။ သူတို႕ဟာ သူတို႕ရဲ႕ ရည္မွန္းခ်က္အက်ိဳ းစီးပြားအတြက္ပဲ Raphael Lemkin ဆီက အႀကံဥာဏ္ေတြ လိုခ်င္ႀကတာျဖစ္ျပီး Raphael Lemkin ေျပာတာေတြထဲက စစ္ထုတ္ယူျပီးမွ အလုပ္လုပ္ႀကတာပါ
Raphael Lemkin ကေတာ့ အေမရိကန္ အရာရွိ တေယာက္ေတြ႕တိုင္း တေယာက္မွ အလြတ္မခံပဲ ေျပာပါတယ္။

နားပူဆာတိုက္လြန္းေတာ့လဲ အေမရိကန္ေတြက Raphael Lemkin ကို အေမရိကန္ ဒုသမၼတ နဲ႕ တိုက္ရိုက္ေတြ႕ဆံု စကားေျပာခြင့္ေပးျပီး၊ အေမရိကန္ သမၼတႀကီး ရုစဗဲ႕ဆီကို တိုက္ရိုက္ စာတေစာင္ေရးခြင့္ေပးပါတယ္။

အခ်ိန္အေတာ္ေနွာင္းမွ Rapheal Lemkinဟာ ရုစဗဲ႕ဆီက ျပန္စာတေစာင္ လက္ခံရရွိပါတယ္။ ” Dr.Raphael Lemkin ေျပာတာေတြကို မွတ္သားထားေႀကာင္း သို႕ေသာ္ ေလာေလာဆယ္ဘာမွ လုပ္စရာမရွိေႀကာင္းပါ”တဲ႕

Raphael Lemkin စိတ္ဓါတ္က် သြားပါတယ္။

US အစိုးရဘက္က ”ေလာေလာဆယ္ ဘာမွလုပ္စရာမလိုေႀကာင္း” ေပမဲ့ နာဇီဂ်ာမန္ေတြကေတာ့ ေလာေလာဆယ္ လုပ္စရာရွိတာေတြကို ျဖတ္ျဖတ္လတ္လတ္ လုပ္ေဆာင္ေနပါျပီ၊

သိန္းခ်ီတဲ႕ ဂ်ဴ း ေတြကို ကန္႕သတ္ရပ္ကြက္ေတြမွာ ခ်ဳပ္ထားျပီး အစာေရစာ ကို limit နဲ႕ ေပးသယ္တာမ်ိဳး၊ ဂ်ဴ းဆိုင္ေတြ ဖ်က္သိမ္း ၊ဂ်ဴ းေတြကို တံဆိပ္ကပ္ စတာေတြကေန သန္စြမ္းတဲ႕ဂ်ဴ းေတြကို စစ္လက္နက္စက္ရံုေတြမွာ အင္အားသံုးခိုင္းေစ၊ ခိုင္းမရတဲ့ သက္ႀကီးရြယ္အိုေတြနဲ႕ ေရာဂါသည္ေတြကို ကိုယ့္ဖာသာက်င္းတူးခိုင္းျပီး လက္မရြံတပ္ေတြနဲ႕ ပစ္သတ္ စသျဖင့္ သတင္းတခ်ိဳ႕ဟာ ေဝွ႕ျပီးတက္လာပါတယ္။

နာဇီေတြအေနနဲ႕ ဒီအလုပ္ေတြကို လ်ွိဳ႕ဝွက္ျပီး ဘယ္ေလာက္လုပ္လုပ္ စြန္႕စားျပီး ဂ်ဴ းဟန္ေဆာင္ျပီး စခန္းထဲကို အေသခံဝင္ျပီး၊ ကင္မရာ အေသးေလးေတြနဲ႕ သတင္းပို႕တဲ့ လူစြမ္းေကာင္းအခ်ိဳ႕ေႀကာင့္ ဒီသတင္းေတြ ထြက္လာတာပါ။ (နာဇီေတြလုပ္ရပ္ရဲ႕ အစအဆံုးရုပ္လံုးကေတာ့ စစ္ႀကီးျပီးမွ ေပၚလာတာပါ)

Raphael Lemkin ဟာ အပူမီးႀကြလာပါတယ္။ သူကပူသေလာက္ အေမရိကန္ေတြကေတာ့ ေအးေဆးပါ။ ႀကားေနေရးဝါဒီ အေမရိကန္နိုင္ငံေရးသမားေတြကို Raphael Lemkin ထိုးမေဖာက္နိုင္ပါဘူး။ ဒီေတာ့ Raphael Lemkin ဟာ သူထိုးေဖာက္နိုင္မဲ႕ သူေတြဘက္ကို လွည့္ရပါတယ္။ အဲ့ဒီလူေတြကေတာ့ အေမရိကန္ ျပည္သူေတြပါပဲ၊ Raphael Lemkin ဟာ အေမရိကန္ျပည္သူေတြရဲ႕ လူထုေဟာေျပာပြဲေတြ နိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲေတြမွာ သူ႕ရဲ႕ အခ်က္အလက္ေတြကို ဝင္ေရာက္ေဆြးေႏြးပါတယ္။

နိုင္ငံေရးသမားေတြက ေျပာရခက္သေလာက္ ျပည္သူေတြနဲ႕ တက္ႀကြလႈပ္ရွားသူေတြက Raphael Lemkin ကို လက္ခံႀကပါတယ္။ဒါေပမဲ႕ ျပသနာ တခုေတာ့ရွိပါတယ္။ ျပသနာကလဲ အသစ္မဟုတ္ပါဘူး၊ အေဟာင္းပါ၊ Terminology ျပသနာပါ။

သာမန္လူထုနားလည္လြယ္ေအာင္၊ အဓိပၸါယ္လည္းထိမိေအာင္၊ တိုတိုတုတ္တုတ္ျဖစ္ျပီး၊ နားေထာင္ရသူ ရင္ထဲ နင့္ခနဲ ျဖစ္ေစတဲ့ Terminology မ်ိဳးျဖစ္ရမွာပါ။

Raphael Lemkin ဟာ ဘာသာစကား ၁၀မ်ိဳ းေက်ာ္ေလာက္က်ြမ္းက်င္သူပါ။ ဒီအခ်က္ဟာ သူ႕ကို အမ်ားႀကီးအေထာက္အပံ႕ေပးပါတယ္၊ ဒီလိုနဲ႕ သူဟာ အသံုးအႏႈန္း တခုကို စတင္မိတ္ဆက္လိုက္ပါတယ္။

မူလ အဂၤလိပ္စာမွာ မရွိေသးတဲ႕ အသံုးအႏႈန္းတခုပါ။ ဂရိ နဲ႕ လက္တင္ words ၂ ခုကို ေပါင္းစပ္ျပီး သူထြင္လိုက္တဲ႕ terminology က Raphael Lemkin ရဲ႕ သမိုင္း ကိုသာမက လူသားေတြရဲ႕ သမိုင္း ကို အႀကီးအက်ယ္ ေျပာင္းလဲသြားေစပါေတာ့တယ္။
အိုင္းစတိုင္းရဲ႕ E=mc2(ထပ္ကိန္းတင္မရလို႕နားလည္ေပးပါ) လိုပဲ လ႔ူသမိုင္းကို အေျပာင္းအလဲျဖစ္သြားေစပါေတာ့တယ္။

kyawhlao oo ေရးတာကို m-media မွ copy ျပန္ယူတင္ပါသည္

Genocide ေဝါဟာရ၊ Genocide ဥပေဒ ရဲ႕ ပဲ႕ကိုင္ရွင္ Dr.Raphael Lemkin ( အပိုင္း- ၄ )

လူသားဆိုတာ Homo sapiens၊ လူသားရဲ႕ Genus နဲ႕ species ေပါ့ဗ်ာ၊

ေနာက္ျပီးက်ေနာ္တို႕ သိတဲ႕ bacteriocidal , fungicidal အဲ႕စာလံုးေတြမွာ ပါတဲ႕ cide ဆိုတာ သတ္တာေပါ့ဗ်ာ။

Dr.Raphael Lemkin က Genus ဆိုတဲ႕စာလံုးနဲ႕ Cidal ကို ေပါင္းျပီး Terminology အသစ္တခု ထြင္လိုက္တယ္ဗ်။

(ဂရိ word ”Genos”= tribe or race နဲ႕ လက္တင္ word ”Caedere” ကို ေပါင္းျပီးတီထြင္လိုက္တယ္လို႕ေျပာရင္ ပိုတိက်မယ္ဗ် )

ထြင္လိုက္တဲ႕ စာလံုးအသစ္က
” Genocide တဲ့ဗ်ာ ”

စတင္ႀကားရတဲ့ လူတေယာက္ဟာ ဒီ စာလံုးေႀကာင့္ စိတ္နွလံုးကို ဆြဲညွစ္လိုက္သလို ခံစားရတယ္ လို႕ေျပာတယ္။

Genocide ရဲ႕ အဓိပၸါယ္ကဘာလဲ ? ဒီစာလံုးရဲ႕ ျဖတ္သန္းမႈ ခရီးစဥ္ေတြ ၊ သူ႕ရဲ႕ လူ႕သမိုင္းအေပၚ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈေတြဟာ ႀကီးလြန္းလွပါတယ္၊ ဒါေပမဲ့ သာမန္လူေတြအဖို႕ သတိမမူမိေလာက္ေအာင္ကို ဒီစာလံုးက မုန္တိုင္းရဲ႕ဗဟို တခုလိုျငိမ္သက္ေန တတ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ႕ သူလႈပ္ပီဆိုရင္ေတာ့ နိုင္ငံေတြ ျပိဳကြဲတတ္တယ္၊ ပထဝီ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြ ေျပာင္းလဲတတ္ပါတယ္။

က်ေနာ့္ အေနနဲ႕ ဒီေနရာမွာ Raphael Lemkin ဆိုတဲ႕ လူတေယာက္အေႀကာင္းေရးရာကေန Genocide ဆိုတဲ႕ စကားလံုးကို ရွင္းဖို႕လိုလာပါျပီ။ ဒါဟာ က်ေနာ္လို သာမန္လူတေယာက္ရဲ႕ အရည္အခ်င္းနဲ႕ မထိုက္တန္ေပမယ့္ post ရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္အရ ေရးရျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

Genocide နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး

၁။ ဒီစကားလံုးရဲ႕ ျဖတ္သန္းခဲ့ရမႈ
၂။ ဒီစကားလံုးကို ဘယ္လို အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုမလဲ
၃။ ဒီစကားလံုးဟာ ဘယ္ေလာက္ထိ လူသားသမိုင္း ကမၻာ့သမိုင္းမွာ သက္ေရာက္မႈ ရွိသလဲ
ဆိုတာေတြကိုေတာ့ ရွင္းမွ ရမွာပါ

၁။ genocide ဆိုတဲ႕ စကားလံုးရဲ႕ ျဖတ္သန္းခဲ႕ရမႈ
—————————————————–
– genocide ဆိုတဲ့ စကားလံုးကို ၁၉၄၄ ခုနွစ္မွာ Raphael Lemkin က စတင္တီထြင္ သံုးစြဲခဲ႕တယ္ / သံုးစြဲစြဲခ်င္း လူေတြဟာ လက္ခံျပီး ဆက္လက္သံုးစြဲႀကတယ္

– အဘိဓါန္ျပဳစုေရး တာဝန္ယူထားတဲ႕ တကၠသိုလ္ အသီးသီးကလဲ ဒီစကားလံုးကို english word တခုအျဖစ္လက္ခံျပီး အဘိဓါန္ေတြမွာ ထည့္သြင္းေပးခဲ႕ႀကတယ္။

– ဒုတိယ ကမၻာစစ္အျပီး ဖြဲ႕ခဲ႕တဲ႕ န်ဴ ရင္ဘတ္ စစ္ခံုရံုးရဲ႕ စီရင္ခ်က္ အခ်ိဳ႕ မွာ ဒီစကားလံုးကို သာမန္အဂၤလိပ္ စကားလံုး တလံုးအေနနဲ႕ သံုးစြဲခဲ႕တယ္။

– ၁၉၄၈ ဒီဇင္ဘာ ၉ မွာ ကုလသမဂၢ အေထြေထြ ညီလာခံက Genocide နဲ႕ပတ္သတ္တဲ႕ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အဆင့္သေဘာတူ စာခ်ဳပ္ကို ခ်ဳပ္ဆိုနိုင္ခဲ႕ျပီး Genocide ဟာ ဥပေဒအရ အဓိပၸါယ္ သက္ေရာက္တဲ႕ စကားလံုးတလံုးျဖစ္လာခဲ႕တယ္

(ဒီအဆင့္တိုင္း အဆင့္တိုင္းမွာ ရွိတဲ႕ Dr.Raphael Lemkin ရဲ႕ အားထုတ္မႈေတြေႀကာင့္ သူ႕ကို Genius လို႕ က်ေနာ္က ယူဆတာပါ)

၁၉၄၈ ေနာက္ပိုင္းမွာ နိုင္ငံအသီးသီးက genocide တားဆီးေရးအတြက္ ဥပေဒျပဌာန္းတာေတြ။ ၁၉၉၀ ျပည့္နွစ္ေက်ာ္မွ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ရာဇဝတ္ခံုရံုးဖြဲ႕ျပီး genocide ဆိုတဲ႕ နာမည္တပ္ျပီး တရားစြဲတာေတြ ၊ဒီလို steps ေတြလဲ ရွိပါေသးတယ္။

၂။Genocide ကို ဘယ္လို အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ဆိုမလဲ
—————————————————
(က် ေနာ့္ အရည္အခ်င္းနဲ႕ မလံုေလာက္နိုင္တဲ႕ ေခါင္းစဥ္မို႕ မေရးမျဖစ္လို႕သာေရးရတယ္ နားလည္ေပးႀကပါ)

Genocide ကို ျမန္မာလို ဘာသာျပန္ႀကတာအေတြ႕မ်ားတာကေတာ့ ” လူမ်ိဳးတုန္း သတ္ျဖတ္မႈ ” ပါ။ တိုက္ရိုက္ လံုးေကာက္ အဓိပၸါယ္နဲ႕ ဘာသာျပန္ထားတဲ႕သေဘာပါ။ မွားလားဆိုေတာ့ မမွားပါဘူး၊
ဒါေပမဲ႕ မျပည့္စံုပါဘူး၊ ”လူမ်ိဳးတုန္း ”ဆိုတဲ႕ဟာက သိပ္ျပသနာမရွိေပမဲ႕ ”သတ္ျဖတ္မႈ” ဆိုတာက အေတာ္ေလးကို မျပည့္မစံု ရွိလွပါတယ္။

အလြယ္ဆံုးနားလည္ေအာင္ ေျပာရ ရင္ ”သတ္ျဖတ္မႈ” လို႕ေျပာတာက genocide က ဆိုလိုခ်င္တဲ႕ ျဖစ္စဥ္ႀကီးထဲက အစိတ္အပိုင္း တရပ္ကိုပဲ ေဖာ္ျပနိုင္စြမ္းရွိပါတယ္။

genocide က ဆိုလိုခ်င္တဲ႕ ျဖစ္စဥ္ဟာ သတ္ျဖတ္မႈတခုတည္းကိုသာမကပဲ လူအဖြဲ႕အစည္းတခုကို ထြက္ေျပးရေအာင္လုပ္တာ အငတ္ထားတာ ေဆးကုခြင့္မေပးတာ စသျဖင့္ စသျဖင့္ အမ်ိဳးမ်ိဳးေသာလုပ္ရပ္ေတြပါဝင္ပါတယ္

ဒီေနရာမွာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတခုဆိုတာ လူမ်ိဳးတမ်ိဳးလည္းျဖစ္နိုင္သလို ဘာသာေရးအုပ္စုတစု ဒါမွမဟုတ္ လူတန္းစားအစုအေဝးတရပ္ လည္းျဖစ္နိုင္ပါတယ္။

apple ဆိုတဲ႕ စကားလံုးကို စဥ္းစားႀကည့္ရေအာင္။apple ဆိုတာ အသီးတမ်ိဳးေပါ့ဗ်ာ (သူ႕မွာသတ္မွတ္ထားတဲ႕ characteristic ေတာ့ ရွိတာေပါ့)။ ဒါေပမဲ႕ apple လို႕ တလံုးတည္းက descriptive purpose ရည္ရြယ္ခ်က္သာ ရွိျပီးေတာ့ စားဖို႕ ဘုရားတင္ဖို႕ ပုပ္သြားေစဖို႕ဆိုတဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲ အဓိပၸါယ္ကို မေပးပါဘူး။

genocide ဆိုတဲ႕ စာလံုးကေတာ့ သူ႕တလံုးတည္းကေနတင္ကို ေပးတဲ႕အဓိပၸါယ္က genocide လို႕ေျပာလိုက္တာနဲ႕ အဲ႕ဒါရဲ႕ေနာက္မွာ genocide အက်ဴ းလြန္ခံရတဲ႕ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းကို အထိေရာက္ဆံုးနည္းနဲ႕ ကာကြယ္ေပးဖို႕နဲ႕ genocide က်ဴ းလြန္သူကို အေရးယူအျပစ္ေပးဖို႕ ကခြဲမရေအာင္ တြဲပါျပီးသားပါ။

ဘာျဖစ္လို႕လဲ ဆိုေတာ့ genocide ကို စတင္တီထြင္သံုးစြဲတဲ႕ Dr.Raphael Lemkin ကိုယ္တိုင္က အဲ႕ဒီ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႕ တီထြင္ခဲ႕တာျဖစ္ျပီး အဲ႕လိုအေရးယူဖို႕ကိုလဲ ကုလသမဂၢမွာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ သေဘာတူစာခ်ဳပ္ရွိျပီးသားမို႕ပါ /

ရိုးရွင္းတဲ႕ အေတြးေလးေတြးႀကည့္မယ္။
လူတေယာက္ အသက္ရွင္ဖို႕ စားေရး ဝတ္ေရး ေနေရး က်န္းမာေရးက မရွိမျဖစ္ပါ ၊ အဲ႕လိုလူေတြနဲ႕ ဖြဲ႕စည္းထားတဲ႕ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတရပ္(လူမ်ိဳးတမ်ိဳး) ရွင္သန္ရပ္တည္ဖို႕က လဲ စား၊ဝတ္၊ ေန ေရး က်န္းမာေရးက မရွိမျဖစ္အျပင္ ေနာက္မ်ိဳးဆက္ ဆက္လက္ျဖစ္ေပၚရွင္သန္ဖို႕ မ်ိဳးပြားခြင့္ ပညာလက္ဆင့္ကမ္းခြင့္ ကပါ ထပ္ပါလာ ပါတယ္။ ဒါဆို လူမ်ိဳးတရပ္ ရွင္သန္ရပ္တည္ဖို႕ စား ဝတ္ ေနေရး က်န္းမာေရး ပညာေရး မ်ိဳးဆက္ပြားခြင့္ နဲ႕တင္ လံုေလာက္ျပီလား။

မလံုေလာက္ေသးဘူး။ လူမ်ိဳးတမ်ိဳးရဲ႕ ဘာသာစကား ထံုးတမ္းဓေလ့ စသျဖင့္ ယဥ္ေက်းမႈပိုင္းဆိုင္ရာေတြပါ ထပ္ေပါင္းရေသးသဗ်၊ ဒီေတာ့ လူမ်ိဳးတမ်ိဳးရဲ႕ ရွင္သန္ရပ္တည္မႈအတြက္ မရွိမျဖစ္ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို မ႐ ရွိေစရန္ ေလ်ာ့နည္းေစရန္ ယိုယြင္းေစရန္ လုပ္ေဆာင္မႈေတြဟာ genocide ေအာက္မွာ အက်ံဳးဝင္လာပါတယ္။

ဒါဆို လယ္ယာလုပ္ကိုင္ ခြင့္မေပးတာ (လယ္သိ္မ္းတာ,လယ္ယာပစၥည္းေတြကို သိမ္းဆည္းပစ္တာ) genocide အထေျမာက္တယ္ေပါ့ (လယ္လုပ္မရေတာ့ စားဖို႕ အစာ မရေတာ့ဘူးေလ)

ဟ ဒါဆို လယ္ေတြသိမ္းေနတာ genocide ေပါ့။ မဟုတ္ေသးဘူးဗ် / genocideဆိုတာ အဲ႕လို action ေတြအျပင္ intention တခုပါမွ

ဘာ intention လဲဆိုေတာ့ ” မနုသလူသား အဖြဲ႕အစည္းတရပ္(အမ်ိဳးအႏြယ္စု တစု)ကို အလံုးစံုျဖစ္ေစ တစိတ္တပိုင္းျဖစ္ေစ ဖ်က္ဆီးေဖ်ာက္ဖ်က္လို ေသာ ” ရည္ရြယ္ခ်က္ေပါ့ဗ်ာ။

ေဆးတကၠသိုလ္ part 1 forensic မွာ သင္ရတဲ႕ homicide=လူသတ္မႈမွာ ပါတဲ့ ”ေသေစလိုေသာရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္”ဆိုတဲ႕ သေဘာေပါ့ဗ်ာ။ ဒါေပမဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ ရွိပါတယ္ မရွိဘူးဆိုတာကို ဘာနဲ႕ ဆံုးျဖတ္မလဲ။ အေသးစိတ္ေတြရွိေပမဲ႕ အကုန္မေရးေတာ့ဘဲ ထင္သာျမင္သာနိုင္တဲ႕ အခ်က္တခ်ိဳ႕ကိုသာ ေရးပါေတာ့မယ္။

ပစ္မွတ္အျဖစ္သတ္မွတ္ခံထားရတဲ႕ လူမ်ိဳးစု ကို နွိမ္ေပါက္နဲ႕ မလိုလားတဲ႕ နာမည္နဲ႕ တံဆိပ္ကပ္တာ၊ ဥပမာ သူတို႕ရဲ႕မူလနာမည္ကို မေခၚဘဲ ဖားျပဳပ္ေကာင္ေတြ၊ ပိုးဟပ္ေတြ၊ ဝက္တပိုင္းေကာင္ေတြ၊ ငမဲေကာင္ေတြ ၊ ဘီလူးလိုရုပ္ဆိုးေကာင္ေတြ အစ ရွိသျဖင့္ေပါ့ဗ်ာ။
( ဗမာျပည္မွာဆိုရင္ေတာ့ mုလား ; ခိုးဝင္ ; ေသြးေနွာ စသျဖင့္ေခၚေဝၚတာေတြေပါ့ဗ်ာ )

ဒီလိုနွိမ္ေပါက္နဲ႕ ေခၚဖို႕ကို လမ္းေဘး လက္ဘက္ရည္ဆိုင္မွာ အာေပါင္အာရင္းနဲ႕ လႈံ႕ေဆာ္ေနရာကေန နိုင္ငံေတာ္အဆင့္ပိုင္ ေရဒီယို ရုပ္ျမင္သံႀကားကေန လႈံ႕ေဆာ္တာ ေခၚေဝၚတာထိ ပါဝင္ပါတယ္။
လူ႕သဘာဝ အရ လူတေယာက္အသက္ခံရတာကို ဘယ္သူမွ အေႀကာင္းမဲ႕ ဝမ္းသာမေနပါဘူး ။ ဝမ္းမနည္းဘူးဆိုရင္ေတာင္ အနည္းဆံုး တုန္လႈပ္မိမွာပါ။ ”ဟာ ဥပေဒ စိုးမိုးေရးက အေတာ္ပ်က္ေနပါလား ငါတို႕ေတာင္လံုျခံဳပါ့မလား”ဆိုတဲ႕ခံစားမႈမ်ိဳးက ေတာ့ တခ်က္ေတာ့ ဝင္လာမိမွာပါ။

အဲ႕လိုလူ႕သဘာဝနဲ႕ ဆန္႕က်င္ျပီး ” ဟာ အဲ့ ဝက္တပိုင္းေကာင္ေတြ အသတ္ခံရတာ ဝမ္းသာတယ္ ခ်သာခ် ” ေဟးဟားနဲ႕ လူအုပ္စုဖြဲ႕ျပီး ေထာက္ခံမႈေတြရွိလာရင္ / နိုင္ငံတြင္းမွာ ရွိတဲ႕ အတိုက္အခံနိုင္ငံေရးသမားေတြဟာ အစိုးရက လြန္က်ဴးေနတာကို ျမင္ပါလ်က္နဲ႕ ႏႈတ္ဆိတ္ေနတာ သို႕မဟုတ္ ေျဗာင္ျဖစ္ေစႀကိတ္ပုန္းျဖစ္ေစ အားေပးေထာက္ခံတာ။

ဒါေတြဟာ genocide မွာပါတဲ႕ intention ရွိေနပီဆိုတာရဲ႕ warning sighs ေတြထဲကတခ်ိဳ႕ပါပဲ၊

ဒါဆို genocide ကို ဘယ္လို နည္းလမ္းေတြနဲ႕ က်ဴးလြန္ႀကသလဲ။ က်ေနာ္တို႕ မ်က္စိထဲ ေျပးျမင္တာက နာဇီေတြက လူေတြကို စခန္းထဲထည့္ ဓါတ္ေငြ႕ေတြလႊတ္ အေလာင္းေတြကိုမီးရႈိ႕ စသျဖင့္ ေပါ့

ဟုတ္ပါတယ္ ဒါက လူသိမ်ားတဲ႕ နာဇီေတြရဲ႕ နည္းလမ္းေတြေပါ့ ၊တျခားနည္းလမ္းေတြ ရွိပါေသးတယ္။ က်ေနာ္အေပၚမွာ ေရးျပီးသားပါ။ စား ဝတ္ ေနေရး ပညာေရး က်န္းမာေရး မ်ိဳး ဆက္ပြားခြင့္ နဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈေတြကို ယိုယြင္းေအာင္ ေပ်ာက္ပ်က္ေအာင္ လုပ္တဲ႕နည္းေတြ အမ်ားႀကီး အမ်ားႀကီး ရွိပါတယ္။

အရိုးရွင္းဆံုး
intention + လယ္သိမ္းတာ
intention + ငါးဖမ္းခြင့္မေပးတာ
intention+ စပါးေတြကို သိမ္းယူသြားတာ
intention+ အတင္းအႀကပ္ သားဆက္ျခားေစတာ
intention+ အစုလိုက္အျပံဳလိုက္ ကို ျဖစ္ေစ တေယာက္ခ်င္းကို ျဖစ္ေစ သတ္ျဖတ္တာ

စသျဖင့္ စသျဖင့္ အစံုအလင္အပါပဲ

ဟုတ္ကဲ႕ genocide ရဲ႕ အဓိပၸါယ္ကို ဒီေလာက္နဲ႕ပဲ ရပ္ႀကစို႕လားဗ်ာ။ (genocide ျဖစ္စဥ္ကို စိတ္ဝင္စားသူေတြအဖို႕ 8 stages of genocide ဆိုျပီး စနစ္တက် ေရးသားထားတဲ႕ စာတမ္းေတြမွာ ဆက္ေလ့လာေစခ်င္ပါတယ္)

kyawhlao oo ေရးတာကို m-media မွ copy ျပန္ယူတင္ပါသည္

Genocide ေဝါဟာရ၊ Genocide ဥပေဒ ရဲ႕ ပဲ႕ကိုင္ရွင္ Dr.Raphael Lemkin ( အပိုင္း- ၅ )

၃။Genocide က ဘယ္ေလာက္အထိ လူသားသမိုင္း မွာ သက္ေရာက္မႈရွိသလဲ
————————————————————————————
ဒါကို ဘာနဲ႕တိုင္းတာမလဲဆိုေတာ့ genocide က ျပဌာန္းထားတဲ႕ က်ဴ းလြန္သူကို အေရးယူေရး နဲ႕ အက်ဴ းလြန္ခံရသူကိုကာကြယ္ေပးေရး ဆိုတဲ႕ အခ်က္ေတြက ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ႕ ပထဝီနိုင္ငံေရး အေပၚမွာ ဘယ္ေလာက္ထိသက္ေရာက္မႈ ရွိသလဲ ၊ သက္ေရာက္မႈက ဘယ္ေလာက္ထိတာရွည္ခံသလဲ ဆိုတာေတြနဲ႕တိုင္းတာရမွာပါ။

ဒီအတြက္ ဥပမာ အေနနဲ႕ ၂၀ရာစု အဆံုးသတ္ခါနီးမွာ ျဖစ္ခဲ႕တဲ႕ Kosovo ခြဲထြက္ေရးကိစၥကို ႀကည့္ရေအာင္ပါ။ ဘာလို႕ က်ေနာ္ Kosovo ကို ေရြးရသလဲဆိုေတာ့ Kosovo ကိစၥဟာ genocide awareness အရွိဆံုးအခ်ိန္မွာ ျဖစ္ပ်က္ခဲ႕လို႕ပါ

၁၉၉၈ ခုနွစ္ information analysis လုပ္ရတဲ႕ CIA အရာရွိဟာ ဓါတ္ပံုတပံုကို ႀကည့္ေနပါတယ္။ ဓါတ္ပံုကေတာ့ ေမွာင္မည္းလွတဲ႕ ေကာင္းကင္ကိုေနာက္ခံထားလို႕ တလက္လက္နဲ႕ေတာက္ပေနတဲ႕ ႀကယ္စုေလးေတြကို ျမင္ေနရသလိုပါပဲ။ ဒါေပမဲ႕ ဒီဓါတ္ပံုက ေကာင္းကင္ႀကီးကို ရိုက္ထားတာမဟုတ္ဘဲ၊ ေကာင္းကင္ထဲက ျဂိဳဟ္တုကေန ကမၻာေျမျပင္ကို ျပန္ရိုက္ထားတာပါ။ ကမၻာေျမျပင္ရဲ႕ ဘယ္ေနရာလဲဆိုေတာ့ ဥေရာပတိုက္ ဆားဗီးယားနိုင္ငံရဲ႕ေတာင္ပိုင္း ကိုဆိုဗို ေဒသ ေလးကိုပါ။

မည္းေမွာင္ေနတာကေတာ့ ကိုဆိုဗိုေဒသ ရဲ႕ေတာအုပ္ေတြျဖစ္ျပီး တလက္လက္နဲ႕ ေတာက္ပေနတာေတြကေတာ့ ေတာအုပ္ထဲမွာ ဖိုထားတဲ႕ မီးဖိုေလးေတြပါ။ ဘယ္သူေတြက မီးဖိုထားလဲဆိုေတာ့ ဆာဘ္ပုလိပ္ေတြနဲ႕ ျပည္သူ႕စစ္ေတြက လိုက္သတ္ေနလို႕ ထြက္ေျပးပုန္းေအာင္းေနရတဲ႕ ကိုဆိုဗို အလ္ေဘးနီးယန္း ေတြက ဖိုထားတာပါ။ CIA အရာရွိအေနနဲ႕ ဒီလို ဓါတ္ပံုမ်ားစြာကို ၁၉၉၀ ျပည့္လြန္နွစ္ေတြအတြင္းမွာ ခဏခဏ ျမင္ဖူးပါတယ္။ အဲ႕ဒီတုန္းကေတာ့ ဆားဗီးယား နိုင္ငံရဲ႕ ကပ္ရပ္ အိမ္နီးခ်င္း ေဘာ့စ္နီးယား နိုင္ငံအတြင္းမွာပါ။ အဲ႕ဒီတုန္းက မီးဖိုေလးေတြ ဖိုခဲ႕ရသူေတြကေတာ့ ေဘာ့စ္နီးယန္း လူမ်ိဳးေတြပါ။

အ့ဲ ေဘာ့စ္နီးယန္းေတြကို အမဲလိုက္သလို လိုက္ျပီးသတ္ျဖတ္ခဲ႕သူေတြကလဲ ဆာ့ဘ္လူမ်ိဳး ပုလိပ္ေတြနဲ႕ ျပည္သူ႕စစ္ေတြပါပဲ။ ဆားဗီးယားနိုင္ငံ သမၼတ မီလိုစီဗစ္ ဟာ ေဘာ့စ္နီးယား မွာ အစုလိုက္အျပံဳလိုက္ လူသတ္ပြဲေတြ မုဒိန္းက်င့္စခန္းေတြ ေခ်ြးတပ္စခန္းေတြ တည္ေဆာက္ျပီး ဆာဘ္လူမ်ိဳး မဟုတ္သူေတြကို မ်ိဳးျဖဳတ္သုတ္သင္လ်က္ ႀကီးျမတ္ေလေသာ မဟာ ဆားဗီးယား နိုင္ငံေတာ္ကို တည္ေထာင္ဖို႕ ႀကံရြယ္ခဲ့သူပါ။

သူ႕ရဲ႕ အႀကံအစည္ေတြဟာ ေဘာ့စ္နီးယားမွာ မေအာင္မျမင္နဲ႕ အဆံုးသတ္ခဲ႕ရတယ္လို႕ ေျပာလို႕ရေပမဲ့ ဆာဘ္လူမ်ိဳး မဟုတ္သူ ၃သိန္းနီးပါးေလာက္ကိုေတာ့ မ်ိဳးျဖဳတ္ပစ္နိုင္ခဲ့ပါတယ္။ မီလိုဆီဗစ္အေနနဲ႕ ဆာဘ္လက္နက္ကိုင္ေတြအားလံုး ေဘာစ္နီးယားနိုင္ငံအတြင္း ( က်ဴ းေက်ာ္သိမ္းပိုက္ထားတဲ႕နယ္ေျမေတြ ) ကေန ထြက္ခြာ ဖို႕ အေမရိကန္ဦးေဆာင္တဲ႕ NATO အဖြဲ႕နဲ႕ သေဘာတူခဲ႕ရပါတယ္။ ဒါေပမဲ႕ လူသိန္းခ်ီသတ္ျဖတ္ခဲ႕တဲ႕ မီလိုဆီဗစ္ အေနနဲ႕ တရားစြဲခံရျခင္း အျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ခံရျခင္း တစံုတရာ မရွိပဲ ဆားဗီးယား နိုင္ငံေတာ္ရဲ႕သမၼတ အျဖစ္ ဆက္လက္တည္ရွိဆဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ မီလိုဆီဗစ္ ရဲ႕ မဟာဆားဗီးယား အိပ္မက္ဟာ ဆက္လက္မက္လို႕ေကာင္းဆဲပါပဲ

ဒီတခါ သူ႕အိပ္မက္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္မဲ႕ေနရာကေတာ့ ဆားဗီးယားနိုင္ငံေတာင္ပိုင္းက ကိုဆိုဗို ေဒသေလးပါပဲ။ ဒီေဒသ မွာ ၁၂ရာစုကတည္းက အေျခခ်ေနထိုင္လာခဲ႕တဲ႕ အလ္ေဘးနီးယန္း လူမ်ိဳး ေတြနဲ႕ ဆာဘ္လူမ်ိဳးေတြဟာ ရန္ေစာင္ေနခ႕ဲႀကတာပါ ၊ ေဘာ့စ္နီးယားတုန္းက NATO အဖြဲ႕ကို အေလ်ာ့ေပးခဲ႕ရတဲ႕အတြက္ မဟာဆားဘီးယားေခါင္းေဆာင္မီလိုဆီဗစ္ အဖို႕ က်ဆင္းခဲ႕ရတဲ႕ သိကၡာေတြကို ျပန္ဆည္ဖို႕ ကိုဆိုဗို ဟာ ေနရာေကာင္းပါပဲ၊

မီလိုဆီဗစ္ရဲ႕ လုပ္ရပ္ေတြကေတာ့
-ကိုဆိုဗိုမွာ ရွိတဲ႕ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္ကို ရုပ္သိမ္းလိုက္တယ္။
-အစိုးရဝန္ထမ္းေတြထဲက အလ္ေဘးနီးယန္း လူမ်ိဳး ေတြကို အလုပ္ထုတ္ပစ္လိုက္တယ္။
-အလ္ေဘးနီးယန္း ေက်ာင္းသားေတြကို ေက်ာင္းထုတ္ပစ္လိုက္တယ္။
အလ္ေဘးနီးယန္းေတြက ဆႏၵျပ သပိတ္ေမွာက္ လုပ္ေတာ့ ႀကမ္းႀကမ္းတမ္းတမ္း ကိုင္တြယ္ပစ္လိုက္တယ္။

မဟာဆားဗီးယား ေခါင္းေဆာင္ သမၼတႀကီးမီလိုဆီဗစ္ဟာ ဆာဘ္လူမ်ိဳးေတြရဲ႕ အလည္မွာ အမ်ိဳးသားေရးကယ္တင္ရွင္ႀကီးအျဖစ္ ဂုဏ္တက္လာပါျပီ။

အလ္ေဘးနီးယန္းေတြရဲ႕ တုန္႕ျပန္မႈကေတာ့ KLA ေခၚ Kosovo Liberation Army ပါပဲ။ ရသမ်ွ ပိုက္ဆံစု နီးစပ္ရာကေန လက္နက္ဝယ္ ျပီး ဆာဘ္စစ္တပ္ နဲ႕ ရဲစခန္းေတြကို ျခံဳခိုတိုက္တာေတြ ဝင္စီးတာေတြ လုပ္ေတာ့တာပါပဲ။ ဒါဟာ မီလိုဆီဗစ္ လိုခ်င္တဲ႕အကြက္ပါပဲ။ KLA ကို အေႀကာင္းျပျပီး ဆာဘ္တပ္မေတာ္နဲ႕ ရဲတပ္ဖြဲ႕ဟာ အလ္ေဘးနီးယန္း ေတြကို အႀကမ္းဖက္လို႕ တံဆိပ္ကပ္ခြင့္ရျပီး အစုလိုက္အျပံဳလိုက္ သတ္ျဖတ္ ေမာင္းထုတ္ခြင့္ လိုင္စင္ ရတဲ႕သေဘာပါ။ မီလိုဆီဗစ္ အတြက္ အားသာခ်က္က ကိုဆိုဗိုဟာ ဆားဗီးယား အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာ ပိုင္နက္အတြင္းက နယ္ေျမျဖစ္ျပီး KLA ဟာလဲ အေမရိကန္ရဲ႕ အႀကမ္းဖက္စာရင္းသြင္းခံထားတဲ႕ အဖြဲ႕ျဖစ္ေနတာပါပဲ။

မီလိုဆီဗစ္ ရဲ႕ လက္ခ်က္နဲ႕ ေဘာစ္နီးယားမွာ ျဖစ္ခဲ႕တာေတြကို Kosovo မွာ ျပန္ျမင္လာရတဲ႕ CIA အငယ္တန္းနဲ႕ အလတ္တန္း အရာရွိေတြဟာ အေထာက္အထား အစံုအလင္နဲ႕ အစီရင္ခံစာေတြ တင္ခဲ႕ႀကပါတယ္။ဒါေပမဲ႕ တစံုတရာ action ယူလာလိမ့္မယ္လို႕ေတာ့ ေမ်ွာ္လင့္ခ်က္သိပ္မထား ခဲ႕ႀကပါဘူး။ ဘာျဖစ္လို႕လဲ ဆိုေတာ့ ေဘာ့စ္နီးယားမွာတုန္းကလဲ သူတို႕ ဒီလို အစီရင္ခံစာေတြ တင္ဖူးေပါင္းမ်ားလွပါျပီ
အေမရိကန္ အစိုးရ ကေတာ့ မလြဲမေရွာင္သာမွပဲ action ယူခဲ႕တာပါ။

(ဆာ့ဘ္ေတြဟာ ေဘာ့စ္နီးယားမွာရွိတဲ႕ ကုလသမဂၢ အေစာင့္အေရွာက္နယ္ေျမကို ဝင္တိုက္ျပီး UN ျငိမ္းခ်မ္းေရးတပ္ေတြကို ဓါးစာခံဖမ္းျပီး အေစာင့္အေရွာက္နယ္ေျမထဲမွာရွိတဲ႕ အရပ္သား ၇၀၀၀ ေလာက္ကို သတ္ပစ္တာေတာင္ ရက္အေတာ္ႀကာမွ အေမရိကန္ အစိုးရက စစ္ေရးအရ တိုက္ရိုက္ဝင္ဗ််င္းဖို႕စဥ္းစားခဲ႕တဲ႕ ျဖစ္စဥ္ရွိပါတယ္)

ဒါေပမဲ႕ Kosovo ကတက္လာတဲ႕ အစီရင္ခံစာေတြကို US အစိုးရ တုန္႕ျပန္ပံု အေတာ္ေလးတက္ႀကြေနပါတယ္။

KLA အဖြဲ႕ကို အေမရိကန္ အစိုးရအေနနဲ႕ အႀကမ္းဖက္ စာရင္းသြင္းထားေပမဲ႕ CIA ကို KLA နဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ခိုင္းထားပါတယ္။ တျခား ဥေရာပ ေထာက္လွမ္းေရး အဖြဲ႕ေတြကေတာ့ KLA ကို ေလ့က်င့္ေပးတာ ဆက္သြယ္ေရးစနစ္ တည္ေဆာက္ေပးတာေတြ လုပ္ေနပါျပီ။ ကိုဆိုဗို အလ္ေဘးနီးယန္း ကိုယ္စားလွယ္က မီလိုဆီဗစ္ နဲ႕ ေဆြးေႏြးပြဲမွာ ဆာ့ဘ္ေတြအေနနဲ႕ ညွာတာဖို႕ ခ်င့္ခ်ိန္ဖို႕ မေျပာေတာ့ပဲ ”ဆက္မိုက္ရင္ေတာ့ ဆားဗီးယားနိုင္ငံ ခ်ိနဲ႕သြားဖို႕သာျပင္ထား ”လို႕ သတိေပးစကားေျပာတဲ႕ အေနအထား ေရာက္ေနပါျပီ။

ဒီလို ဆာ့ဘ္လူမ်ိဳးႀကီးဝါဒီ မီလိုဆီဗစ္ကို တင္းတင္းႀကပ္ႀကပ္ ကိုင္တြယ္ျပီး ဝိုင္းဗ်င္းဖို႕ ျဖစ္လာေစတာရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာေတာ့ ”Genocide ဆိုတဲ႕ ဥပေဒေႀကာင္းအရ လႈပ္ရွားမႈ”က တည္ရွိေနတာပါ။

ဘယ္သူေတြက လႈပ္ရွားတယ္ ဘယ္လို ပါဝင္တယ္ ဆိုတာကေတာ့ လူသိမမ်ားလွပါဘူး။ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ ဒီလို လႈပ္ရွားသူေတြဟာ နိုင္ငံေရးသမားေတြလို လူေရွ႕သူေရွ႕ထြက္ျပီး မိန္႕ခြန္းေခ်ြ တာ မီဒီယာေတြမွာ နာမည္ႀကီးေအာင္ လုပ္တာမ်ိဳး မရွိရံုမ်ွမက အဲ႕လို လူသိမွာကိုေတာင္ မႀကိဳက္လွသူေတြပါ။

အေမရိကန္ နိုင္ငံျခားေရးဌာန စစ္ရာဇဝတ္မႈ ဥပေဒခ်ဳပ္ ေနာက္ျပီး အေမရိကန္သမၼတ ကိုယ္တိုင္က genocide လို႕ သံုးစြဲေျပာဆိုမႈဟာ ေနာက္ကြယ္မွာ genocide နဲ႕ခ်ိတ္ဆက္ျပီး ဥပေဒအရ လႈပ္ရွားမႈေတြရွိေႀကာင္း ထင္ရွားေစပါတယ္

”ဝိုင္းဗ်င္းျခင္း”
—————
အေမရိကန္ဦးေဆာင္တဲ႕ NATO ေတာင္းဆိုတာေတြက

-Kosovo မွာ ရွိတဲ႕ ဆာ့ဘ္လက္နက္ကိုင္ေတြ ထြက္ခြာ၊
-အလ္ေဘးနီးယန္းေတြကို အုပ္ခ်ဳပ္ခြင့္အာဏာ ျပန္ေပး၊
-Kosovo မွာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးထိန္းသိမ္းမႈတပ္ဖြဲ႕ဝင္ ၂၅,၀၀၀ တပ္စြဲခြင့္ေပး၊

မီလိုဆီဗစ္ကေတာ့ ဒီအခ်က္ေတြဟာ ဆားဗီးယား နိုင္ငံရဲ႕ အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာကို ထိပါးလို႕ လက္မခံနိုင္ဘူး အေႀကာင္းျပန္ပါတယ္။

NATO က Kosovo မွာရွိတဲ႕ ဆာ့ဘ္ လက္နက္ကိုင္ေတြနဲ႕ ပတ္သတ္တာေတြကို အျမင့္ေပ ၁၅၀ ၀၀ အထက္ကေန ဗံုးႀကဲပါေတာ့တယ္။

ဆာ့ဘ္ေတြဘက္က တုန္႕ျပန္မႈက ရွိသမ်ွ အလ္ေဘးနီးယန္းေတြကို အိမ္ေတြကေနေမာင္းထုတ္၊ အလ္ေဘးနီးယန္း အမ်ိဳးသားေတြကို အစုလိုက္အျပံဳလိုက္ သတ္ျဖတ္ ျပီးတုန္႕ျပန္ပါတယ္။

NATO ဘက္က ဗံုးႀကဲေလယာဥ္ကို အစင္းေရ ၁၀၀၀ ထိ တိုးျမွင့္သံုးစြဲ အနီးကပ္ ပစ္နိုင္တဲ႕ Helicopter Gunship ေတြပါ ထပ္ေပါင္းပါတယ္။ ပစ္မွတ္ေတြကိုလဲ Kosovo ေဒသ တခုတည္းကိုပဲ ကန္႕သတ္ခ်က္မထားေတာ့ဘဲ ဆားဗီးယား တနိုင္ငံ လံုးကို ထည့္သြင္းေစတယ္။ ဆားဗီးယားနိုင္ငံ ဘဲလ္ဂရိတ္ ကိုလဲ ဗံုးစာေက်ြးပါတယ္။ ဆားဘီးယား တပ္မေတာ္အတြက္ ဆက္သြယ္ေရး signal ေတြ တဆင့္ခံပို႕ေပးေနတဲ႕ တရုတ္သံရံုးကိုလဲ ဗံုးႀကဲပါတယ္
(ေနာက္မွ ေျမပံုမွားလို႕ မွားပစ္မိေႀကာင္း ေတာင္းပန္ပါတယ္)

လူမ်ိဳးႀကီးဝါဒီ မီလိုဆီဗစ္ ကို ေထာက္ခံေနဆဲ ဆာ့ဘ္လူမ်ိဳးေတြ ကို ဦးက်ိဳးေစဖို႕ စစ္ဘက္ပစ္မွတ္သာမက အရပ္ဘက္ ပစ္မွတ္တခ်ိဳ႕ကိုပါ တိုက္ခိုက္ပါတယ္။ ဥပမာ- ဆားဘီးယား အသံလႊင့္ဌာန နဲ႕ လ်ွပ္စစ္ဓါတ္အားလိုင္းေတြကိုပါ။ ဆာဘ္ေတြအေနနဲ႕ မနက္ခင္းေကာ္ဖီေဖ်ာ္ေသာက္ဖို႕ေတာင္ ခက္ခဲသြားျပီး တနိုင္ငံလံုး အေမွာင္ထဲ အေအး ထဲမွာ ငုပ္တုပ္ထိုင္ရတဲ႕ အျဖစ္ေရာက္သြားပါတယ္။

ရလဒ္ေတြကေတာ့ ဆာ့ဘ္တပ္မေတာ္ဟာ မီလိုဆီဗစ္ အတြက္ စစ္တိုက္မေပးနိုင္ေႀကာင္း ျဖစ္လာျပီး တပ္ေျပးေတြလဲ အလြန္မ်ားသြားတာပါ။

NATO က ၇၈ ရက္ႀကာေအာင္ ဗံုးႀကဲျပီးတဲ႕ အခါမွာေတာ့ ဆာ့ဘ္လက္နက္ကိုင္ေတြဟာ Kosovo ကေန ထြက္ခြာရပါေတာ့တယ္။ အဲ႕ဒီအခ်ိန္ကစလို႕ Kosovo ဟာ သီးျခားလြတ္လပ္ေသာအခ်ဳပ္အခ်ာ အာဏာပိုင္နယ္ေျမအျဖစ္ အေမရိကန္ နဲ႕ ဥေရာပက အသိ္အမွတ္ျပဳ လိုက္ႀကပါတယ္။

မီလိုဆီဗစ္ ကိုေတာ့ ေနာက္တက္လာတဲ႕ ဆားဗီးယား အစိုးကကိုယ္တိုင္က ဖမ္းဆီးျပီး (ယူဂိုဆလားဘီးယားအတြက္သီးသန္႕ဖြဲ႕တဲ႕)အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ရာဇဝတ္ခံုရံုးကို ပို႕လိုက္ပါတယ္။

ဆားဘီးယားကို ဗံုးႀကဲဖို႕အတြက္ NATO ဟာ ကုလသမဂၢ လံုျခံဳေရးေကာင္စီရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္ေတာင္ မယူခဲ႕ပါဘူး။ ျဖစ္စဥ္ဟာ က်ေနာ္ေရးသေလာက္ အစဥ္မေခ်ာလွပါဘူး။ အေသးစိတ္သိလိုသူမ်ား ရွာေဖြျပီး ဖတ္ရႈေစလိုပါတယ္။

က်ေနာ္ကေတာ့ Dr.Raphael Lemkin အေႀကာင္းပဲဆက္ေရးပါေတာ့မယ္။

kyawhlao oo ေရးတာကို m-media မွ copy ျပန္ယူတင္ပါသည္

Genocide ေဝါဟာရ၊ Genocide ဥပေဒ ရဲ႕ ပဲ႕ကိုင္ရွင္ Dr.Raphael Lemkin ( အပိုင္း- ၆ )

၁၉၄၅၊ မတ္လမွာ ဂ်ာမနီဟာ ခ်ြင္းခ်က္မရွိ လက္နက္ခ်ျပီး ဥေရာပစစ္မ်က္နွာမွာ စစ္ႀကီးဟာ အဆံုးသတ္သြားပါတယ္။ ကမၻာစစ္ပြဲႀကီးတခု အျပီးမွာ က်န္ရစ္ခဲ႕တဲ႕ ထံုးစံအတိုင္း အေလာင္းေတြ ေသြးညွီနံ႕ေတြနဲ႕ ဥေရာပေျမဟာ နံေဟာင္ ပုပ္အဲ႕ေနပါတယ္။ ဒီအေလာင္းေတြ ေသြးေတြြထဲကမွ အနံေစာ္ဆံုး အပုပ္အဲ႕ဆံုး အနံ႕ေတြဟာ ကမၻာသူကမၻာသားေတြကို ေအာ့နလံုးအနာဆံုးျဖစ္ေစခဲ႕ပါတယ္။ အဲ႕ဒီအနံ႕က ျပင္းထန္ႀကီးမားတဲ႕ လူသိန္းခ်ီေသခဲ႕တဲ႕တိုက္ပြဲႀကီးေတြျဖစ္ခဲ႕ရာကေန ထြက္ေပၚလာေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။

ေရွ႕တန္းစစ္ေျမျပင္ေတြနဲ႕ ေဝးကြာတဲ႕ ေနရာမွာ ရွိတဲ႕ သံဆူးႀကိဳးကာစခန္းေတြ ကေန ထြက္ေပၚလာေနတာပါ။ ဒီစခန္းေတြထဲကို ဝင္ႀကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ သိန္းခ်ီတဲ႕ ေယာက်္ား မိန္းမ ေဂး ကေလး လူငယ္ လူလတ္ လူႀကီး အဘိုးအဘြား အစံုအလင္ဟာ အရိုးေပၚအေရတင္ ပိန္ျခံဳးလ်က္ မေသရံုတမယ္ ရွိေနႀကျပီး အဲ႕လိုပိန္ခ်ံဳး ေနတဲ႕ အရြယ္စံု လူေသအေလာင္းေတြဟာလည္း ပံုေအာလ်က္ တခ်ိဳ႕လဲ တဝက္တပ်က္ေလာင္က်ြမ္းထားတဲ႕ အေလာင္းေတြ တခ်ိဳ႕လည္းျပာက်ေအာင္ မီးရိႈ႕ထားတာေတြ၊ မိုးထိေအာင္ ျမင့္မတက္ ထိုးေထာင္ေနတဲ႕ မီးရိႈ႕ စက္ရံုေခါင္းတိုင္ေတြ၊ အစုလိုက္ အျပံဳလိုက္ လူေသ ျမဳပ္ထားတဲ႕ က်င္းႀကီးေတြ၊ အရွင္လတ္လတ္ ( ေမ့ေဆး ထံုေဆး မပါဘဲ ) ဦးေနွာက္ ရင္ဘတ္ ဗိုက္ ခြဲစိတ္ခံထားရျပီး မေသမရွင္ ျဖစ္ေနသူေတြ၊ ေသေနသူေတြ၊ ျမင္ရ ရံုနဲ႕ ရူးသြားနိုင္ေစတဲ႕ နာဇီဂ်ာမန္ေတြရဲ႕ ေသမင္းတမန္စခန္းေတြပါ။

ေရွ႕တန္းစစ္ေျမျပင္မွာ ဂ်ာမန္ေတြနဲ႕ သူတင္ကိုယ္တင္ ဖိုက္လာတဲ႕ မဟာမိတ္စစ္သည္ေတြပါ ဒီျမင္ကြင္းေတြကိုျမင္ျပီး shock ရကုန္ပါတယ္။

ဒီေလာက္ရက္စက္ႀကသလား၊

အေသြးနဲ႕အသားနဲ႕ လူလူခ်င္း ဒီလိုလုပ္ႀကတယ္ဆိုတာ တကယ္ေပါ့။

သမိုင္းစာအုပ္ေတြမွာသင္ရတဲ႕ မြန္ဂိုစစ္ဘုရင္ဂ်င္ဂ်စ္ခန္က လူသန္းခ်ီသတ္ပစ္တယ္ဆိုတာ ပံုျပင္လို ဖတ္ခဲ႕ႀကတာ ခုငါတို႕ေရွ႕တင္ မ်က္ဝါးထင္ထင္ပါလား၊ ပိုဆိုးတာက စစ္တိုက္ေနတဲ႕ေရွ႕တန္းမွာ မဟုတ္ဘဲ၊ ေနာက္တန္းမွာ ေသြးေအးေအးနဲ႕ ဒီလိုေတြ လုပ္နိုင္ႀကတယ္ေပါ့။

တက္ေခါက္တဲ႕သူက ေတာက္
ငိုတဲ႕သူက ငို
shock ရတဲ႕သူကရနဲ႕ ျဖစ္ေနႀကပါတယ္။

အႀကမ္းဖ်င္းစာရင္းခ်ဳပ္လိုက္ရင္ နာဇီဂ်ာမန္ေတြရဲ႕ လက္ခ်က္နဲ႕ ဂ်ဴ းလူမ်ိဳး ၆သန္း နဲ႕ ဂ်ဴ းမဟုတ္သူ ၅သန္း သတ္ျဖတ္ခံလိုက္ရပါျပီ။

ဒီလုပ္ရပ္ႀကီးကို ဘယ္လို နာမည္ေပးမလဲ?

၁၉၄၄ ခုနွစ္တုန္းကတည္းက Raphael Lemkin က Genocide ဆိုျပီး နာမည္ေပးျပီးသားပါ/

Raphael Lemkin အတြက္အလြန္ဝမ္းနည္းစရာေကာင္းတာက သူရဲ႕ မိဘ အပါအဝင္ ေဆြမ်ိဳ းအရင္းအခ်ာ ၄၉ ေယက္ပါ နာဇီေတြရဲ႕ လက္ခ်က္နဲ႕ အသက္ေပ်ာက္ခဲ႕႐ွာတာပါ။

ဒါေတြကို Raphael Lemkin ဘယ္လိုတုန္႕ျပန္မလဲ

Raphael ရဲ႕တုန္႕ျပန္မႈကို မေျပာခင္ စစ္အတြင္းအျဖစ္အပ်က္ေတြနဲ႕ ပတ္သတ္ျပီး ဘယ္သူေတြက ဘယ္လို တုန္႕ျပန္သလဲအရင္ေျပာႀကမယ္ ။ ဒါမွ relative သေဘာနဲ႕ parallel thinking ရမွာပါ။

”ဆိုဗီယက္ရုရွားရဲ႕တုန္႕ျပန္မႈ”
——————————–
အေနာက္ဥေရာပ မဟာမိတ္တပ္ေတြအဖို႕ နာဇီေတြရဲ႕ ငရဲခန္းေတြဟာ စစ္ႀကီးျပီးခါနီးမွ ျပဴ းတူျပဲတဲစေတြ႕ခဲ႕ရေသာ္လည္း အေရွ႕ဘက္စစ္မ်က္နွာမွာ တိုက္ခိုက္ခဲ႕ရတဲ႕ ဆိုဗိယက္ red army အဖို႕ေတာ့ သိပ္မဆန္းလွဘူးလို႕ ေျပာရမွာပါ။

ဆိုဗိယက္ကိုဝင္တိုက္တဲ႕ ဂ်ာမန္တပ္ေတြရဲ႕ ခံယူခ်က္ကလဲ ရွင္းပါတယ္။ ရုရွားဆိုတာ ဂ်ာမန္ေတြကို အလုပ္အေက်ြးျပဳဖို႕ ျဖစ္လာရတဲ႕ အရိုင္းအစိုင္းေတြ ျဖစ္ျပီး ဒီစစ္ပြဲႀကီးဆင္ႏႊဲျပီး ရုရွားေတြကို အပိုးက်ိဳးေအာင္ လုပ္ေနရတယ္လို႕ ခံယူထားႀကတာပါ။ ဥပမာ- ေဆာင္းတြင္းမွာေအးခဲေနလို႕ အခ်မ္းေျပေစရန္ ပတ္ခ်ာလည္မွာရွိတဲ႕ ရုရွားရြာေတြကို မီးတိုက္ပစ္လိုက္တယ္ဆိုတာ ဂ်ာမန္တပ္ေတြရဲ႕ လုပ္ရိုးလုပ္စဥ္လိုေတာင္ ျဖစ္ေနပါတယ္။ တျခားရက္စက္မႈေတြဆိုတာ ထူးေျပာေနစရာမရွိပါဘူး။

ဒီေတာ့ ရုရွားေတြ အနိုင္ျပန္ရလာတဲ႕ အခါ ဖမ္းမိလာတဲ႕ နာဇီေတြကို ဘယ္ရုရွားကမွ အထူးတလည္ တရားရံုးတင္မေနပါဘူး။ ေထာက္လွမ္းေရး စစ္ခ်က္ယူျပီး စစ္ေရးနိုင္ငံေရးမွာ အသံုးမလိုေတာ့ဘူးထင္ရင္ ေနရာတင္ပဲ သတ္ပစ္ လိုက္တာပါ။ မသတ္ဘူးဆိုရင္လဲ ရုရွားအေရွ႕ျခမ္း ဆိုင္ေဘးရီယား(၁၂ ရာသီနွင္းခဲေဒသ) ပို႕ျပီး အသက္အႏၱရာယ္ ရွိတဲ႕ မိုင္းတူးတဲ႕ အလုပ္ေတြကို ခိုင္းပါေတာ့တယ္။ မေသမခ်င္းခိုင္းတာပါ
ဆိုဗိယက္တပ္ေတြ ဂ်ာမနီရဲ႕ အေရွ႕ပိုင္းကို ဝင္တိုက္တဲ႕ အခါမွာေတာ့ အရပ္သားဂ်ာမန္ေတြဟာ စစ္ဒဏ္ကို ပက္ပက္စက္စက္ ခံရပါတယ္။ ဂ်ာမန္ အမ်ိဳ းသမီးေတြဟာ လူရာခ်ီပါတဲ႕ ရုရွားတပ္ခြဲေတြရဲ႕ မုဒိန္းသားေကာင္ေတြ အျဖစ္ သက္ဆင္းခဲ႕ရပါတယ္။

ဆိုဗိယက္ေခါင္းေဆာင္ပိုင္းကလဲ ဒီေလာက္မဟာလူမ်ိဳးႀကီးခ်င္တဲ႕ ဂ်ာမန္ေတြ ကို ဒီလို ဦးခ်ိဳးပစ္ပေစ ဆိုတဲ႕ သေဘာနဲ႕ လႊတ္ထားေပးလိုက္တာ သားေကာင္ျဖစ္ရသူ ဂ်ာမန္အမ်ိဳးသမီးေပါင္း ၂သန္းေက်ာ္သြားပါတယ္

ရုရွားေတြရဲ႕ တုန္႕ျပန္မႈကို revenge လို႕ပဲ နာမည္ေပးရမွာပါ။

”အေနာက္ဥေရာပ+ အေမရိကန္ ရဲ႕ တုန္႕ျပန္မႈ”
—————————————————-
(ရုရွားက ဒီအဖြဲ႕မွာလဲပါဝင္ပါတယ္)

သူတို႕ကေတာ့ နာဇီေတြကို punishment ေပးဖို႕ ရည္ရြယ္တာပါ။ revenge မဟုတ္ပါဘူး ။ ဒီအတြက္ န်ဴ ရင္ဘတ္ စစ္ခံုရံုးကို ဖြဲ႕ပါတယ္။ Dr.Raphael Lemkin ဟာ ဒီခံုရံုးမွာ ဥပေဒအႀကံေပးအျဖစ္ ခန္႕အပ္ခံရပါတယ္။

က်ား နဲ႕ ဆင္ လယ္ျပင္မွာ ေတြ႕ပီလား?

န်ဴ ရင္ဘတ္ ခံုရံုးမွာ နာဇီေတြကို အဓိက စြဲခ်က္တင္တာကေတာ့

-နိုင္ငံတကာနယ္နိမိတ္ေတြကို ျဖတ္ေက်ာ္စစ္ပြဲေတြဆင္ႏႊဲ ျပီး သူတပါးနိုင္ငံေတြကို က်ဴ းေက်ာ္တာ

-သိမ္းပိုက္ခံ နယ္ေျမေတြမွာစစ္ရာဇဝတ္မႈေတြက်ဴ းလြန္တာ

ဒီစြဲခ်က္ေတြနဲ႕တင္ နာဇီေတြကို ေသဒဏ္ဆယ္ျပန္ေပးလို႕ရေနပါျပီ။

ဒါေပမဲ႕ Raphael Lemkin ဆိုတဲ႕ လူတေယာက္ကေတာ့ ဒီစြဲခ်က္ေတြဟာ မလံုေလာက္ဘူး။ န်ဴ ရင္ဘတ္စစ္ခံုရံုးဟာ နာဇီေတြကို အေရးယူဖုိ႕ လံုေလာက္တဲ႕ ဥပေဒ အင္အားခ်ိဳ႕တဲ႕ေနတယ္ စသျဖင့္ အဆက္မျပတ္ေထာက္ျပေနပါတယ္။

ဟုတ္ကဲ့ Raphael Lemkin ဆိုတဲ႕လူတေယာက္ပါ။
ဒါေပမဲ႕ သာမန္လူ သာမန္ေရွ႕ေနေပါက္စေလးမဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။
န်ဴ ရင္ဘတ္စစ္ခံုရံုးအတြက္ အႀကံေပးအရာရွိအျဖစ္ခန္႕အပ္ခံထားရေသာ ေယးလ္ဥပေဒတကၠသိုလ္က ကထိက ပါ။

နာဇီေတြရဲ႕ လက္ခ်က္နဲ႕ အရင္းအခ်ာ မိသားစု ၄၉ေယာက္ ဆံုးရံႈးခဲ႕တဲ႕ လူတေယာက္ပါ။

ဒါဆို သူက နာဇီေတြကို revenge လုပ္ခ်င္ေနတာလား။

မဟုတ္ပါဘူး

ဒါဆိုလဲ လက္ရွိစြဲခ်က္ေတြနဲ႕တင္ နာဇီေတြကို ေသဒဏ္ punishment ၁၀ ဆ ေပးလို႕ရေနပီေလ ၊ ေက်နပ္ေတာ့ေပါ့။

ဒါလည္းမကပါဘူး

Raphael Lemkin လိုခ်င္တာက နာဇီေတြရဲ႕ ျပစ္ခ်က္ေတြကို genocide နဲ႕ စြဲခ်က္တင္ျပီး အျပစ္ေပး ေနာက္ေနာင္လဲ နာဇီေတြလို ျပစ္မႈက်ဴ းလြန္သူေတြအတြက္ စံျပစီရင္ခ်က္ ျဖစ္ေစဖို႕ပါ။

လက္ရွိစြဲခ်က္ေတြအရ နာဇီေတြဟာ စစ္ျပဳ ဳျပီး သူမ်ားနိုင္ငံကိုသိမ္းပိုက္လို႕ ; စစ္ကာလ အတြင္းရာဇဝတ္မႈ က်ဴ းလြန္လို႕သာ စြဲခ်က္တင္ခံေနရတဲ႕သေဘာပါ။

Raphael Lemkin ဆိုလိုခ်င္တဲ႕ genocide နဲ႕ စြဲခ်က္ဆိုတာ ဒုတိယကမၻာစစ္မစခင္ကတည္းက နာဇီေတြဟာ ဂ်ဴ းလူမ်ိဳးေတြကို ( ေသြးေနွာ ေသြးမသန္႕ ) ဒုတိယတန္းစား နိုင္ငံသားအျဖစ္နွိမ့္ခ် ခြဲျခားတံဆိပ္ကပ္ စသျဖင့္ (ေရွ႕မွာက်ေနာ္ေရးခဲ႕တဲ႕) warning signs ေတြကစျပီးေတာ့ စြဲခ်က္တင္ေစခ်င္တာပါ။ ဒီအတြက္ Raphael Lemkin ဟာ ရံုးေတာ္မွာ ေရွ႕ေနေတြကို နားပူဆာတိုက္ဆံုး ခံုရံုးကို မေထာက္မညာ ေဝဖန္ေနတဲ႕ အႀကံေပးျဖစ္လို႕ေနပါတယ္။

ခံုရံုးက ေရွ႕ေနတခ်ိဳ႕ ကဆို Raphael Lemkin ကို ” ခင္ဗ်ားက နာဇီေတြကိုေသဒဏ္ေပးဖို႕ အဓိက မထားဘဲ ၊ genocide နဲ႕စြဲခ်က္တင္ဖို႕ပဲ အဓိကထားေနသလား” လို႕ ျပန္ေမးတဲ႕အထိပါပဲ

ဒီလို အေငၚတူးတာေတြရွိေပမဲ႕လည္း အမႈတခ်ိဳ႕မွာ genocide ဆိုတဲ႕ စကားလံုးကို descriptive purpose အေနနဲ႕ စတင္သံုးစြဲပါတယ္။ Raphael Lemkin လိုခ်င္တဲ႕ Legal term တခုအေနနဲ႕ သံုးစြဲတာေတာ့မရွိပါဘူး။

နာဇီတရားခံက ေထာင္ခ်ီရွိပါတယ္(နာဇီတရားခံအားလံုးကို န်ဴ ရင္ဘတ္ခံုရံုး တခုတည္းမွာပဲ စီရင္ခဲ႕တာေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး)

က်ဴ းလြန္တဲ႕ အမႈေတြက တပံုတေခါင္းႀကီး ။ စီရင္ခ်က္တခုခ်ဖို႕ အခ်ိန္စြဲစစ္ရင္း နာဇီေတြကို အသက္ရွည္ခြင့္ေပးေနသလိုလဲ ျဖစ္လို႕လဲမရ။ ဒီႀကားထဲ Raphael Lemkin ဆိုတဲ႕လူက genocide နဲ႕စြဲခ်က္တင္ဖို႕ လာေျပာေန / ဒါဆို ဘယ္မလဲ genocide နဲ႕ပတ္သတ္ျပီး ေရးထားတဲ႕ Law !
Law ! Law ! genocide နဲ႕ပတ္သတ္တဲ႕ Law !

ဒီ law က ခုခ်ိန္ထိ Raphael Lemkin ဆိုတဲ႕လူတေယာက္က ေရးထားတာပဲ ရွိေသးတာ ၊ ဘယ္အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာပိုင္တဲ႕ အဖြဲ႕အစည္းကမွ မျပဌာန္းရေသးဘူး။ ဒီ Law ကိုျပဌာန္းဖို႕က နိုင္ငံတကာ level အာဏာနဲ႕ျပဌာန္းမွ တကယ္အလုပ္လုပ္လို႕ရမွာ။

ဒါဆို Dr.Raphael Lemkin အဖို႕ န်ဴ ရင္ဘတ္ခံုရံုးကခြာ ဒုတိယကမၻာစစ္အျပီး နိုင္ငံတကာ level အျဖစ္ဖြဲ႕စည္းထားတဲ႕ United Nations -ကုလသမဂၢသို႕ခ်ီတက္ပါေလေတာ့တယ္။

kyawhlao oo ေရးတာကို m-media မွ copy ျပန္ယူတင္ပါသည္

Genocide ေဝါဟာရ၊ Genocide ဥပေဒ ရဲ႕ ပဲ႕ကိုင္ရွင္ Dr.Raphael Lemkin ( အပိုင္း- ၇ )

”ဒုတိယအႀကိမ္တိုက္ပြဲ”
“””””””””””””””””””””””””””””

၁၉၄၆ ခုနွစ္ေနွာင္းပိုင္းမွာ Raphael Lemkin ဟာ ေသြးတိုးေႀကာင့္ ေဆးရံုတက္ရပါတယ္။ ေဆးရံုတက္တက္ခ်င္းရက္မွာပဲ အေမရိကန္နိုင္ငံနယူးေယာက္မွာ ကုလသမဂၢ အေထြေထြ ညီလာခံ က်င္းပေတာ့မယ့္အေႀကာင္း စႀကားရပါတယ္။ Raphael Lemkin ဟာ ခ်က္ခ်င္းပဲ ဥေရာပကေန အေမရိကန္ နယူးေယာက္ကို ျပန္ခ်ီတက္ပါေတာ့တယ္။

သူလိုခ်င္တဲ႕ နိုင္ငံတကာ level ရဲ႕ အျမင့္ဆံုးညီလာခံမွာ genocide law နဲ႕ ပတ္သတ္လို႕ ထိုးေဖာက္ခြင့္ကို သူလက္လႊတ္ခံလို႕ ဘယ္ျဖစ္မလဲ။

ဒီေနာက္ပိုင္းမွာေတာ့ ညီလာခံ ခန္းမေဆာင္မွာ သံတမန္ေတြ ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို ေရေရလည္လည္ ဦးေႏွာက္စားမည့္ ခ်က္က်လက္က် ေဆြးေႏြးခ်က္ေတြနဲ႕ ေခ်ာင္ပိတ္မယ့္ လူတေယာက္ကို မျမင္ခ်င္မွ အဆံုး ေတြ႕ေနရေတာ့တာပါပဲ။ တြန္႕ေက်ေနတဲ႕ ကုတ္အက်ၤ ီ၊ ေခါက္ပြေနတဲ႕ ေဘာင္းဘီ၊ ေဆးေရာင္ေတြ အဖတ္လိုက္ အဖတ္လိုက္ကြာက်ေနလို႕ ျဖဴ တကြက္ မဲတကြက္ ျဖစ္ေနတဲ႕ ရွဴ းဖိနပ္ / စာရြက္စာတမ္းေတြ မွတ္စုေတြ မွတ္တမ္းေတြကို လက္ကိုင္အိတ္ထဲမွာ ထိုးထိုးေထာင္ေထာင္ ထည့္ထားျပီး ညီလာခံ ခန္းမေဆာင္ စားပြဲရံု ေနရာတကာပတ္သြားေနတဲ႕ Raphael Lemkin ဟာ ဘယ္သံတမန္ကို ေတြ႕လိုက္မလဲ ေတြ႕လိုက္တာနဲ႕ လက္စြဲျပီး genocide နဲ႕ ပတ္သက္ လို႕ ဥပေဒျပဌာန္းဖို႕လိုေႀကာင္း စာရြက္စာတမ္းေတြ ဥပေဒအေထာက္အထားေတြ တရြက္ျပီးတရြက္ အိတ္ထဲက ဆြဲထုတ္ျပီး သူရွင္းျပပါေတာ့တယ္ သံတမန္ဖတ္ဖို႕လဲ လိုအပ္တဲ႕ စာတမ္းေတြ ညႊန္ပါဦးမယ္။

ဒီလိုလုပ္ဖို႕ စိတ္အားထက္သန္လြန္းျပီး ထမင္းေမ့ဟင္းေမ့ ျဖစ္ရတာလဲ အႀကိမ္ႀကိမ္ / ထမင္းေမ့ဟင္းေမ့ ဆိုတာ တင္စားေျပာတာမဟုတ္ဘူး။ တကယ္ကို မစားမေသာက္ မေမာမပမ္း ေျပာရင္းနဲ႕ ဘိုင္းခနဲ ပစ္လဲသြားတာလဲ အႀကိမ္ႀကိမ္ ပါ။

သံတမန္ ကိုယ္စားလွယ္တေယာက္ဆိုတာ ကိုယ့္တိုင္းျပည္က ေပးအပ္လိုက္တဲ႕ ရည္မွန္းခ်က္က ရွိျပီးသားပါ။ ညီလာခံတက္ရတဲ႕အျပင္ ေဘးပန္းေဆြးေႏြးပြဲေတြကလဲ အမ်ားအျပားပါ ဒီလို ညီလာခံမ်ိဳ းမွာ အခ်ိန္ဆိုတာ အလြန္တန္ဖိုးႀကီးပါတယ္။ သူတို႕ရဲ႕ရွားပါးလွတဲ႕ အခ်ိန္ေတြကို လာလာဖဲ႕ထုတ္ေနတဲ႕ Raphael Lemkin ဟာ ကိုယ္စားလွယ္ေတာ္မ်ားအတြက္ အေနွာက့္အယွက္္ႀကီးျဖစ္လို႔ေနပါတယ္။

ဘယ္နိုင္ငံမွလည္းကိုယ္စားျပဳတာမဟုတ္၊ ဘယ္အဖြဲ႕စည္းကမွလဲ ေစလႊတ္တာမဟုတ္၊ သူ႕ဖာသာ တေယာက္တည္းလာျပီး တကိုယ္ေတာ္က်ဲေနတဲ႕ Raphael Lemkin ကို ကမၻာ့နိုင္ငံေရးဇာတ္ခံုရဲ႕ အျမင့္ဆံုး UN General Assembly မွာ ဘသူကမ်ားအေရးစိုက္ပါ့မလဲ။ ဘယ္သူကမ်ားသူ႕စကားေတြကို လက္ခံျပီး genocide နဲ႕ ပတ္သတ္တဲ႕ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ law ျပဌာန္းေပးပါ့မလဲ။

Raphael Lemkin ရဲ႕ ဒုတိယကမၻာစစ္အျပီးကုလသမဂၢ မွာတကိုယ္ေတာ္တိုက္ပြဲဝင္တဲ႕ ယခုဒုတိယအႀကိမ္တိုက္ပြဲဟာ ပထမ ကမၻာစစ္အျပီး နိုင္ငံေပါင္းခ်ဳပ္အသင္းႀကီးမွာတိုက္ခဲ႕တဲ့ ပထမအႀကိမ္တိုက္ပြဲလိုပဲ အေရးနိမ့္သြားေလမလား ?

Raphael Lemkin ရဲ႕ ကမၻာ့မင္းပရိသတ္ အလယ္မွာ အငတ္ငတ္အျပတ္ျပတ္နဲ႕ တိုက္ပြဲဝင္မႈဟာ အခ်ည္းနွီး မျဖစ္ခဲ႕ပါဘူး။ ဒုတိယကမၻာစစ္ရဲ႕ ဒဏ္ရာေတြကို လတ္လတ္ဆတ္ဆတ္ႀကီးခံစားထားရတဲ႕ ကမၻာ့ ကိုယ္စားလွယ္ေတာ္ႀကီးမ်ားဟာ Raphael Lemkin ရဲ႕ ဇြတ္တရြတ္နိုင္တာတခ်ိဳ႕ကို ျငိဳျငင္ႀကေပမယ့္ သူ႕ရဲ႕စကားေတြဟာ ေသြးထြက္ေအာင္မက အေလာင္းသန္းနဲ႕ခ်ီ ေတာင္လိုပံုျပီး မွန္တယ္လို႕သက္ေသရွိခဲ့ျပီကိုးး။

ဒီေတာ့ Raphael Lemkin ေပးတဲ႕ စာရြက္စာတမ္းေတြကို သူတို႕ဖတ္ႀကပါတယ္ ေဆြးေႏြးႀကပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႕ Raphael Lemkin ဆိုတဲ႕ ေငြမရွိ အာဏာမရွိ အသိုင္းအဝိုင္းမရွိ ေနာက္ခံဘာမွ မရွိတဲ႕ တကုိယ္ေတာ္ေရွ႕ေနရဲ႕ Genocideနဲ႕ပတ္သတ္ျပီး ဥပေဒျပဌာန္းဖို႕ကိစၥ ဟာ ကုလသမဂၢအေထြေထြညီလာခံ စင္ျမင့္ေပၚသို႕ေရာက္ရွိလာခဲ႕ပါျပီ။

၁၉၄၆ခုနွစ္ ဒီဇင္ဘာ ၁၁ မွာ ကုလသမဂၢရဲ႕ အေထြေထြညီလာခံက Genocide ဟာ တားဆီးရမဲ႕ နိုင္ငံတကာ ရာဇဝတ္မႈရယ္လို႕ resolution ထြက္လာပါတယ္။ UN General Assembly ရဲ႕ formal statement တခုနဲ႕ Genocide Law ဟာ နိုင္ငံေရးပါဝါ သေႏၶစတည္လာပါတယ္။ Assembly လဲျပီးေရာ Raphael Lemkin ဟာ ေမာလြန္းပမ္းလြန္းလို႕ အိပ္ခ်လိုက္တာ ၂ ရက္တိုင္တိုင္ႀကာပါသတဲ့။

ဒါဆို Raphael Lemkin ရဲ႕တိုက္ပြဲဟာ ေအာင္သြားျပီလား၊ ေျခတလွမ္းေရွ႕တိုးသြားတယ္လို႕ေတာ့ ေျပာလို႕ရပါတယ္။ ဆက္ေလ်ွာက္စရာေတြ အမ်ားႀကီးက်န္ေနပါေသးတယ္။ resolution ဟာ law မဟုတ္ေသးပါဘူး။ law အဆင့္ထိေရာက္ေအာင္ ဥပေဒႀကမ္းအရင္ေရးျပီး ေနာက္တႀကိမ္ General Assembly မွာ အတည္ျပဳရမွာပါ။

ဒါဆိုေနာက္တပြဲေပါ့။

Genocide နဲ႕ပတ္သတ္လို႕ ဥပေဒႀကမ္းေရးဖို႕ UN က ေကာ္မတီ တရပ္ဖြဲ႕ပါတယ္။ ဒီေကာ္မတီက ဥပေဒႀကမ္းေရးတဲ႕ေနရာမွာ Raphael Lemkin အေနနဲ႕ သူသတ္မွတ္ထားတဲ႕ criteria ေတြနဲ႕ ကိုက္ညီေအာင္ ႀကိဳးပမ္းရပါတယ္။ ဒါေပမဲ႕ ေရွ႕က resolution ကိုေရးရာမွ Raphael Lemkin ကိုယ္တိုင္ဝင္ေရာက္ကူညီခြင့္ကို UN အေထြေထြအတြင္းေရးမွဴ းခ်ဳပ္က ခြင့္ျပဳလို႕ ဒီ resolution နဲ႕ဆက္စပ္ျပီး law ေရးတဲ႕ကိစၥမွာ Raphael Lemkin ဟာ သိပ္ဖိစရာ မလိုေတာ့ပါဘူး။ အမႈစကားနဲ႕ေျပာရ ရင္ လမ္းေႀကာင္းပြင့္သြားပီမို႕ သိပ္မခက္ခဲလွေတာ့ဘူးေပါ့။

ဥပေဒႀကမ္းကို ဥပေဒေရးဆြဲေရးေကာ္တီက အတည္ျပဳတင္သြင္း တင္သြင္းလာတဲ႕ ဥပေဒႀကမ္းကို General Assembly က မဲ ၃ပံု၂ပံုနဲ႕ ေထာက္ခံရင္ Genocide ဟာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ law တခုျဖစ္လာေတာ့မွာပါ
Raphael Lemkin အေနနဲ႕ လိုအပ္တဲ႕ ေထာက္ခံမဲရဖို႕ သြားလိုက္ရတဲ႕ ခရီးေတြ လြန္းပ်ံမတတ္ ေရးလိုက္ရတဲ႕စာေတြ ရံုးခန္းအျပည့္ ၊ ဒီအခ်ိန္မွာ သူဟာ အလုပ္မရွိေတာ့ပါဘူး။ ငတ္တလွည့္ျပတ္တလွည့္နဲ႕ ဒီအလုပ္ကို လုပ္ေနရွာတာပါ။

ဒီလိုနဲ႕ ၁၉၄၈ ခုနွစ္မွာ ေနာက္တႀကိမ္ General Assembly ေရာက္လို႕လာပါျပီ။ Raphael Lemkin ဟာ ညီလာခံအျပင္မွာ ”ငါ genocide အေႀကာင္း ဇြတ္လိုက္မေျပာျဖစ္ေအာင္ သတိနဲ႕ထိန္းမယ္ / မဲေပးတာကို တည္တည္ျငိမ္ျငိမ္နဲ႕ ေစာင့္မယ္”စသျဖင့္ ေအာင္စာရင္းႀကည့္ခါနီးေက်ာင္းသားလို ျဖစ္ေနပါတယ္။

ဒီလိုနဲ႕ General Assembly မွာ မဲခြဲပါတယ္။ Raphael Lemkin ဟာ ေအာင္ပါတယ္ ဂုဏ္ထူးမက ရာျပည့္နဲ႕ေအာင္ပါတယ္။

General Assembly က genocide နဲ႕ ပတ္သတ္တဲ႕ convention ကို ကန္႕ကြက္သူမရွိ အတည္ျပဳလိုက္ပါတယ္။

နာမည္ကေတာ့ The Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide တဲ႕ဗ်ာ။

၁၉၄၈ ဒီဇင္ဘာ ၉ ရက္ေန႕မွာ အတည္ျပဳခဲ႕တာပါ။

အင္းးးး တကယ္ေတာ့ ဒါဟာ Raphael Lemkin ရဲ႕ေအာင္ပြဲသက္သက္မဟုတ္ဘူးဗ်။
မနုသလူသားထုရဲ႕ေအာင္ပြဲပဲဗ်။

kyawhlao oo ေရးတာကို m-media မွ copy ျပန္ယူတင္ပါသည္

Genocide ေဝါဟာရ၊ Genocide ဥပေဒ ရဲ႕ ပဲ႕ကိုင္ရွင္ Dr.Raphael Lemkin ( အပိုင္း- ၈ )

အေမရိကန္ နိုင္ငံကို ေျခဗလာ လက္ဗလာနဲ႕ ခိုလႈံခြင့္ေတာင္းခံလာတဲ႕သူ ; နိုင္ငံေရးေနာက္ခံအသိုင္းအဝိုင္းေနာက္ခံတစိုးတစိမွမရွိတဲ႕သူ ; ဥစၥာဓနဆိုလို႕ မူးလို႕ရွဴ စရာမရွိတဲ႕ သူDr.Raphael Lemkin ဟာ ကမၻာ့အျပည္ျပည္အေထာင္ေထာင္ေသာ သံတမန္တို႕ရဲ႕ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးရာ General Assembly မွာ သူ႕ရည္မွန္းခ်က္ကို ထုဆစ္နိုင္ခဲ႕ပါျပီ။ ဒါဆို Raphael Lemkinအေနနဲ႕ ဂုဏ္ယူသင့္ပီ လက္မေထာင္သင့္ျပီ၊ ဝံ႕ႀကြားသင့္ပီမဟုတ္လား။ ႀကီးမားတဲ႕ေအာင္ျမင္မႈႀကီးအတြက္ Dr. Raphael Lemkinဟာ ရင္ေကာ့ေနပါပီလား?

General Assembly ခန္းမေဆာင္ရဲ႕ ေဂ်ာင္က်က်တေနရာမွာ Raphael Lemkin ဟာ ရိႈက္ႀကီးတငင္ငင္ ငိုေႀကြးလို႕ေနပါေတာ့တယ္။ ေအာင္ျမင္မႈရဲ႕ဗိသုကာရွင္ကို သတင္းေထာက္ေတြက ေတြ႕ဆံုဖို႕ ခ်ဥ္းကပ္လာရာမွာေတာ့ Raphael Lemkin ဟာ တေယာက္တည္းေနပါရေစလို႕ ေတာင္းဆိုရွာပါတယ္။ အားရပါးရ ငိုေနရွာတဲ႕ Raphael Lemkin ဟာ ဝမ္းသာလြန္းလို႕ ငိုတာလဲပါသလို၊ သန္းခ်ီသတ္ျဖတ္ခံရတဲ႕ လူေတြရဲ႕ အေလာင္းေတြ အရိုးေတြ အလဟသ မျဖစ္ေတာ့ဘူး အက်ိဳးရလဒ္တခုေတာ့ ေဆာင္က်ဥ္းနိုင္ခဲ့့ျပီဆိုတဲ႕ အသိတခုနဲ႕ ငိုေနတာပါ / ေရာျပြမ္းေနတဲ႕ ခံစားခ်က္ေတြဟာ မ်က္ရည္အေနနဲ႕ စီးဆင္းလာတာပါ ဒီေနာက္မွာေတာ့ Raphael Lemkin ဟာ ပင္ပန္းမႈေႀကာင့္ ပံုလဲက်သြားခဲ႕ျပီး ေဆးရံု ၂ ပတ္ေလာက္တက္ယူလိုက္ရပါတယ္။

ေဆးရံုက အဆင္းမွာ Raphael Lemkin ဟာ သူ႕တိုက္ပြဲကိုဆက္ျပန္ပါတယ္။

ဟ တိုက္ပြဲမျပီးေသးဘူးလား

ဟုတ္ကဲ႕မျပီးေသးပါဘူး

Genocide ဟာ ခုမွ ဥပေဒေႀကာင္းအရ ေျခလွမ္းတလွမ္းကို စတင္ လွမ္းခြင့္ရလိုက္တဲ႕သေဘာပါ မိုင္ ၁၀၀၀ ခရီးရဲ႕ ပထမ ေျခလွမ္းေပါ့ဗ်ာ။

UN က genocide နဲ႕ပတ္သတ္တဲ႕ convention ကို ျပဌာန္းခဲ႕ပါျပီ။ဒီလိုျပဌာန္းျပီးတဲ႕ေနာက္မွာ အဖြဲ႕ဝင္နိုင္ငံေတြဟာ genocide ကို တားဆီးဖို႕နဲ႕ က်ဴ းလြန္သူကို အျပစ္ေပးဖို႕ တနိုင္ငံခ်င္းစီ ဥပေဒေတြ ထပ္မံျပဌာန္းျပီး လိုက္နာရမွာပါ။ မူအားျဖင့္ေတာ့ အားလံုးစံုညီျပီး သေဘာတူညီခ်က္တခုရမွေတာ့ တနိုင္ငံခ်င္းစီအလိုက္ ျပဌာန္းဖို႕က အလိုလို ျဖစ္လာရမဲ႕ ကိစၥပါ။

ဒါေပမဲ႕ေပါ့ဗ်ာ

နိုင္ငံတခုခ်င္းစီမွာ ကိုယ္က်ိဳးစီးပြားဆိုတာရွိတယ္။ မတူညီတဲ႕ သမိုင္းျဖတ္သန္းမႈေတြရွိတယ္။ ဒီ့ထက္အေရးႀကီးတဲ႕ ျပဌာန္းစရာ ဥပေဒေတြက အပံုႀကီး။ ဒါ့အျပင္ အေရးအႀကီးဆံုးက အေမရိကန္က တဖက္ ဆိုဗိယက္ကတဖက္ နဲ႕ အုပ္စုဖြဲ႕ျပီးအားျပိဳင္စ ျပဳေနစဥ္မွာ ဒီလို ေဘာင္က်ယ္ျပီး ကိုယ့္နိုင္ငံရဲ႕ အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာကို ျပန္ထိေစနိုင္တဲ႕ ဥပေဒမ်ိဳးျပဌာန္းဖို႕က ေရႊျပည္ေတာ္ ေမ်ွာ္တိုင္းေဝးပါ။

ဒါေပမဲ႕ Raphael Lemkin ကေတာ့ ေမ်ွာ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ နိုင္ငံတခုကို အေတာ္ေမ်ွာ္လင့္ပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီရင့္က်က္ခိုင္မာေလေသာ ကမၻာစစ္ႀကီးနွစ္ခုလံုးကို အနိုင္တိုက္ျပီး စစ္ေရး စီးပြားေရး နိုင္ငံေရးမွာ super power ျဖစ္လာေသာ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုကိုပါ။ အေမရိကန္သာ genocide တားဆီးေရးနဲ႕ အျပစ္ေပးေရး law ကိုျပဌာန္းခဲ႕ရင္ အေတာ္ႀကီးကို effective ျဖစ္လာမွာပါ။

သို႕ေသာ္လည္း အေမရိကန္ နိုင္ငံေရးသမားေတြ လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြကေတာ့ ဒီဥပေဒကိုသာ ျပဌာန္းလိုက္ရင္ နိုင္ငံရဲ႕ အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာကို ေတာင္ ျပန္ေခြေအာင္လုပ္လိုက္နိုင္တယ္။ စစ္ေအးအားျပိဳင္ပြဲမွာ ကိုယ့္ေျခေထာက္ကိုယ္ႀကိဳးခ်ည္တာမ်ိဳး မလုပ္နိုင္ေပါင္။ အေမရိကန္ျပည္တြင္းမွာ ရွိတဲ႕ လူျဖဴ လူမဲ ျပသနာ နဲ႕ ဒီ law နဲ႕သာခ်ိတ္မိရင္ ျပသနာေတြ အႀကီးႀကီးတက္ကုန္မယ္ စသျဖင့္ ကန္႕ကြက္ေျပာဆိုႀကပါတယ္။

တခ်ိဳ႕ အေမရိကန္ နိုင္ငံေရးသမားေတြဟာ ”ဟာကြာ ဘယ္ကေရာက္လာမွန္းမသိတဲ႕ ခိုလႈံခြင့္ေတာင္းခံထားတဲ႕ သူတေယာက္ေျပာတိုင္း ငါတို႕က ဥပေဒျပဌာန္းေပးေႀကးလား”ဆိုျပီးကစ္ပါတယ္။

Raphael Lemkin အတြက္ အထိုးနွက္ခံရဆံုး အပိုင္းကေတာ့ အိုက္စင္ေဟာင္ဝါ သမၼတ ျဖစ္လာတဲ႕အခါပါပဲ / အိုက္ ဟာ ဒုတိယ ကမၻာစစ္တုန္းက ဥေရာပမွာရွိတဲ႕ မဟာမိတ္တပ္ေပါင္းစုရဲ႕ နံပါတ္၁ စစ္ေခါင္းေဆာင္ပါ။ နာဇီေတြရဲ႕ လုပ္ရပ္ကိုလဲ ေကာင္းေကာင္းသိတဲ႕သူပါ။ဒါေပမဲ႕ အိုက္က genocide law ကို အျပတ္ပယ္ခ်လိုက္ပါတယ္။ ဒါဆို Raphael Lemkin စိတ္ဓါတ္က်ပီလား။

No ပါ

Raphael Lemkin ဟာ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုကိုသာမက အျခားကမၻာ့နိုင္ငံေတြကိုလဲ စာေရးသားဆက္သြယ္ျပီး ဥပေဒျပဌာန္းဖို႕ တ္ုက္တြန္းေနပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာလည္း ေဟာေျပာပြဲေတြ စာေရးသားဆက္သြယ္မႈေတြ အဆက္မျပတ္ လုပ္ေနဆဲ စည္းရံုးေနဆဲ တိုက္ပြဲဝင္ေနဆဲပါ။

Raphael Lemkin တိုက္ပြဲဝင္ပံုက ႀကမ္းပါတယ္။ ဥပမာ အေမရိကန္လႊတ္ေတာ္ အမတ္တေယာက္ဆီ စာေရးတဲ႕ပံုက

သို႕
ဦး. . . . . .
. . . . . . .ျပည္နယ္ အမတ္မင္း
ဒီလိုပူျပင္းတဲ႕လမွာ အလုပ္သေဘာနဲ႕ စာေရးရတာ အားနာပါတယ္ . ဒါေပမဲ႕ ေအာဇ္ဝစ္ အက်ဥ္းစခန္းက မီးရိႈ႕ခန္းေတြက ဒီထက္ပိုပူမွာ ခင္ဗ်ားလဲ အသိပါ ။ ဒီေတာ့ genocide တားဆီးေရးနဲ႕ပတ္သတ္လို႕ . . . .
. . . . . . . . . . .

စသျဖင့္ပါ

လံုးဝအားမနာပါဘူး
ပိသေလးနဲ႕ နေဘးနွက္တာခ်ည္းပါပဲ

Raphael Lemkin ဟာ ဒီအလုပ္ေတြကို အားတုန္း အခ်ိန္ပိုတုန္း လုပ္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ ကမၻာ့နိုင္ငံအသီးသီးက ထိပ္သီးေတြ အဖြဲ႕အစည္းေတြ နဲ႕ ဆက္သြယ္လုပ္ကိုင္ေနရတာ အခ်ိန္ျပည့္ပါ။

ဒါေပမဲ႕ Raphael Lemkin ရဲ႕ ဝင္ေငြက No ပါ။

အဖြဲ႕အစည္းတခ်ိဳ႕က မျဖစ္ညစ္က်ယ္ ေထာက္ပံ႕တာေလးနဲ႕ မေသရံုတမယ္စားျပီးလုပ္ေနတာပါ။ သူေရးတဲ႕ စာအုပ္တခ်ိဳ႕ကို ပံုနွိပ္ဖို႕ကမ္းလွမ္းေပမဲ႕ ေလးလံလွတဲ့ ဥပေဒ အေႀကာင္းအရာေတြနဲ႕ genocide သမိုင္းအေသးစိတ္ေတြမို႕ ထုတ္ေဝသူေတြက ေရာင္းမစြံနိုင္ဘူးလို႕ ျငင္းႀကပါတယ္။

Raphael Lemkin ဟာ အေပါင္းအသင္းလဲ သိပ္မရွိလွပါဘူး။ လူမႈေရးသေဘာလည္းနားမလည္ဘဲ Genocide အေပၚမွာပဲ အာရံုနွစ္ျပီး အလုပ္လုပ္ေနတာပါ။ လူေတြ႕တိုင္းလဲ ဒါပဲေျပာေနတဲ႕ စက္ရုပ္လိုပါပဲ

ဥပတိ ခန္႕ခန္႕ ကိုယ္က်င့္သိကၡာေကာင္းမြန္တဲ႕ ဥပေဒပညာရွင္ Dr.Raphael Lemkin သာ ကမ္းလွမ္းမယ္ဆိုရင္ မဆြတ္ခင္ကတည္းက ညြတ္ခ်င္ေနတဲ႕ မိန္းမေတြလဲ ရွိပါတယ္။

Raphael Lemkin ဟာ ဒါေတြကို အာရံုမထားနိုင္ေလာက္ေအာင္ အလုပ္ထဲပဲ နစ္ေနတဲ႕သူပါ။

ဒီလိုနဲ႕ ၁၉၅၉ခု ႀသဂုတ္လ ၂၈ ရက္ကို ေရာက္လာခဲ႕ပါတယ္။

kyawhlao oo ေရးတာကို m-media မွ copy ျပန္ယူတင္ပါသည္

Genocide ေဝါဟာရ၊ Genocide ဥပေဒ ရဲ႕ ပဲ႕ကိုင္ရွင္ Dr.Raphael Lemkin ( အပိုင္း- ၉ )

၁၉၅၉ ခု ,ႀသဂုတ္လ ၂၈ ရက္မွာ Dr.Raphael Lemkin ဟာ သူအလုပ္လုပ္ေနက် ရံုးခန္းေလးထဲမွာ ရွိေနပါတယ္။ တြန္႕ေက်ေနတဲ႕ သူ႕ကုတ္အက်ၤ ီကေန ထိုးထိုးေထာင္ထြက္ေနတဲ႕ စာရြက္စာတမ္းေတြ ; တခန္းလံုးျပည့္ ပြစာက်ဲေနတဲ႕ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာက ေပးစာျပန္စာေတြ ၊ ဥပေဒစာအုပ္ေတြနဲ႕ Raphael Lemkin ဟာ ထံုးစံအတိုင္း အလုပ္အရမ္းရႈပ္ေနတဲ႕ပံုစံပါပဲ။

သို႕ေသာ္ ပံုစံကပံုစံပါ ၊ပကတိကေတာ့ Raphael Lemkin ရဲ႕ ဝိညဥ္ဟာ သူ႕ရဲ႕ ခႏၶာကို စြန္႕ခြာသြားခဲ႕ရွာပါျပီ။

ဟုတ္ကဲ႕ Dr.Raphael Lemkin ဟာ ကြယ္လြန္ေသဆံုးသြားခဲ႕ပါျပီ။

၁၉၅၉ ႀသဂုတ္လ ၂၈ မွာပါ

မနုသလူသားမ်ိဳးႏြယ္အတြက္ ကိုယ္က်ိဳးမဖက္ ဇြဲနပဲနဲ႕ အလုပ္လုပ္ခဲ႕ေသာDr.Raphael Lemkinကြယ္လြန္သြားခဲ႕ပါျပီ။

ေယးလ္ဥပေဒတကၠသိုလ္မွာ ကထိက အဆင့္ရွိသူ ဥပေဒနဲ႕ ပတ္သတ္လို႕ Dr. အဆင့္ရွိသူ၊ ကမၻာ့နိုင္ငံေရးဇာတ္ခံုရဲ႕ အျမင့္ဆံုးကိုတက္ျပီး တကိုယ္ေတာ္က်ဲ နိုင္ပြဲထူခဲ႕သူ ; သူ ေသဆံုးသြားေတာ့ ပိုင္ဆိုင္မႈ ဘယ္ေလာက္ရွိပါသလဲ၊

ျခဴး တျပားေတာင္ မရွိပါဘူး။
တင္စားေျပာတာ မဟုတ္ပါ တကယ္ပဲ ပိုက္ဆံတျပားမွကို မရွိတာပါ။

ဒီေလာက္ထိ လူသားထုအတြက္ ကိုယ္က်ိဳးစြန္႕ေပးဆပ္ခဲ႕ သူအတြက္ မနုသလူသားထုႀကီးတရပ္လံုး ႀကိမ္အံုးပူမီးႀကြ၍ Dr.Raphael Lemkin အတြက္ ဝမ္းနည္းႀကျပီး စ်ာပနကို စည္ကားသိုက္ျမိဳက္စြာ

No No
မဟုတ္ပါဘူး
Raphael ရဲ႕ စ်ာပန ဟာ လိုက္ပို႕သူေတာင္ ၇ ေယာက္ပဲ ရွိခဲ႕ရွာပါတယ္။

ဝမ္းနည္းဖို႕ေကာင္းေလစြ

Raphael Lemkinရဲ႕အလုပ္လုပ္ရင္းေသဆံုးသြားတဲ႕အေနအထားကလဲ ” မင္းတို႕လူသားေတြ genocideရာဇဝတ္မႈကိုတားဆီးဖို႕ လုပ္စရာေတြ အမ်ားႀကီးလိုေနေသးတယ္ေနာ ” လို႕ေျပာေနသလိုပါပဲလား။

ဒါေပမဲ႕ ဘယ္သူကမ်ား နားေထာင္ေလမလဲ

Raphael Lemkin ထြန္းညွိသြားတဲ႕ ဥပေဒမီးရွဴ းတိုင္ဟာလဲ ၊မျငိမ္းေပမဲ႕ အလင္းေလ်ာ့ခဲ့ေလပီလားေတာ့မသိ၊ ၁၉၄၈ UN မွာ Genocide တားဆီးေရး convention ႀကီးရွိလ်က္နဲ႕ ကမၻာႀကီးမွာ genocide ေတြ ဆက္ျဖစ္ခဲ႕ပါတယ္။

လူသန္း ၅၀ အသက္ေပ်ာက္ခဲ႕ရျပီး၊ ေနာက္ထပ္ လူသန္း ၅၀ ထြက္ေျပးခဲ႕ရတဲ႕ genocide ျဖစ္စဥ္ေပါင္း ၄၀ ေက်ာ္ ျဖစ္ပြားခဲ႕ပါတယ္။

ဒါဆို Raphael Lemkin လုပ္သမ်ွ သဲထဲေရသြန္ေပါ့

ဟား !
အဲ႕လိုဘယ္ဟုတ္ပါ့မလဲ !
က်ေနာ္ ေရးထားတဲ႕ kosovo ျဖစ္စဥ္ကိုသာ ျပန္ဖတ္ႀကည့္ေလ။

ဒါဆို Raphael Lemkin ထြန္းညွိခဲ႕တဲ႕ ဥပေဒမီးရႈးတန္ေဆာင္ကို ဆက္လက္ထြန္းညွိသူေတြ ရွိတယ္ေပါ့

ဒါေပါ့ဗ်ာ
Raphael Lemkin ေနာက္ပိုင္းဆက္လက္တိုက္ပြဲဝင္သူေတြထဲမွာ ၊အေမရိကန္လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြ အဆင့္ျမင့္အရာရွိႀကီးေတြ CIA လူတခ်ိဳ႕ ေတာင္ ပါခဲ႕ႀကတယ္ဗ်။
အဲ့ ကန္႕လန္႕တိုက္သူေတြလည္းရွိတာေပါ့ဗ်ာ။

၁၉၈၆ ခုနွစ္မွာေတာ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ genocide တားဆီးေရးနဲ႕ က်ဴ းလြန္သူကိုအေရးယူဖို႕ ဥပေဒျပဌာန္းနိုင္ခဲ႕ပါတယ္။

ဒီလိုနဲ႕ ၁၉၄၈ ခုနွစ္ UN General Assembly မွာ Raphael Lemkin ကိုယ္တိုင္ေမြးဖြားေပးခဲ႕တဲ႕ genocide ကာကြယ္တားဆီးေရးနဲ႕ က်ဴ းလြန္သူကို အျပစ္ေပးေရး ဥပေဒဟာ ၁၉၉၀ ျပည့္နွစ္အလြန္မွာ ဗလ ထြက္ခါစ လူပ်ိဳေပါက္ေလးလို သန္စြမ္းလာခဲ႕ပါတယ္။ သူရဲ႕ အားေကာင္းစ ဗလ နဲ႕ ရာဇဝတ္ေကာင္ မီလိုဆီဗစ္ နဲ႕ အေပါင္းအပါေတြကို အလဲလဲအကြဲကြဲျဖစ္ေအာင္ ထိုးနွက္နိုင္ခဲ႕ပါတယ္။ အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာဆိုတဲ႕ ဒိုင္းနဲ႕ ကာကြယ္ဖို႕ ႀကိဳးစားလဲ အဲ႕ဒီ ဒိုင္းကိုပါ ကြဲထြက္သြားေအာင္ လက္သံေျပာင္ခဲ႕ပါတယ္။

၂၀ ရာစု အစပိုင္း မွာျဖစ္ခဲ႕တဲ႕ အာေမနီးယန္းေတြကို တူရကီျပည္ထဲေရးက genocide လုပ္တုန္းက လူသားထုဟာ ဒီျဖစ္စဥ္ကို ဘယ္လိုနာမည္တပ္ရေကာင္းမွန္းေတာင္ မသိႀကပါဘူး။ ၂၀ ရာစု အဆံုးသတ္ခါနီး ၁၉၉၀ ျပည့္လြန္နွစ္ေတြမွာေတာ့ လူသားထုဟာ genocide ျဖစ္စဥ္တရပ္ကို စတင္ျဖစ္ပြားစဥ္မွာပဲ ႀကိဳတင္သိရွိနိုင္ခဲ႕ျပီး ႀကီးထြားမလာေအာင္ တားဆီးနိုင္ခဲ႕ပါတယ္။

၂၁ ရာစုမွာေတာ့ Genocide Watch လို အဖြဲ႕အစည္းေတြ ;

International Criminal Court လို နိုင္ငံတခုခ်င္းစီရဲ႕ အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာ ထက္ပိုျပင္းတဲ႕ တရားစီရင္ေရးအာဏာကိုစြဲကိုင္က်င့္သံုးနိုင္တဲ႕ တရားရံုးေတာ္ေတြ ေပၚေပါက္လာခဲ႕ပါျပီ။

လူသားသမိုင္းဟာ ေျပာင္းခဲ႕ပါျပီ။

ဒါဟာ Dr.Raphael Lemkin ရဲ႕ ဥာဏ္ပညာ အားထုတ္မႈ၊ ဇြဲထက္သန္မႈ နဲ႕ ကိုယ္က်ိဳးစြန္႕မႈတို႕ ေႀကာင့္ပါပဲ
Dr. ရဲ႕ ဒီႀကိဳးပမ္းမႈအတြက္ ေကာင္းေသာအစားရပါေစသတည္း

kyawhlao oo ေရးတာကို m-media မွ copy ျပန္ယူတင္ပါသည္

Genocide ေဝါဟာရ၊ Genocide ဥပေဒ ရဲ႕ ပဲ႕ကိုင္ရွင္ Dr.Raphael Lemkin ( နိဂံုး )

က်ေနာ္ documentary ေတြ အေတာ္ႀကည့္ျဖစ္တယ္။ ဒီထဲကမွ စိတ္ကိုနစ္နစ္နဲနဲ ထိခိုက္ေစတဲ႕ documentary တခုရွိတယ္။ BBC က ရိုက္ကူးထားတဲ႕ Auswitch, The Nazi’s Final Solution to the Jewish Problem ဆိုတာပါ။ Auswitch အက်ဥ္းစခန္းအေႀကာင္း အဓိက ရိုက္ကူးထားျပီး နာဇီေတြရဲ႕ ကမၻာစစ္မတိုင္ခင္ ဂ်ဴ းေတြ အေပၚ နွိမ့္ခ် ဆက္ဆံမႈေတြကေနစျပီး ေနာက္ဆံုးစစ္ႀကီးျပီးတဲ႕ အထိ ရိုက္ကူးထားတာပါ။

documentary တခုလံုးဟာ စိတ္သက္သာစရာ တစက္မွ မရွိပါဘူး၊ ရင္ဆို႕စရာ ဝမ္းနည္းစရာ ေႀကာက္မက္ဖြယ္ရာေတြနဲ႕ခ်ည္းျပည့္ေနတာပါ။ မႀကည့္ေတာ့ဘူးကြာ လို႕ ထပိတ္မိတာလည္း ခဏခဏပါ
ဒါလည္းမႀကာခင္ ျပန္ႀကည့္မိတာပါပဲ။

အသတ္ျဖတ္ခံရခါနီး ဂ်ဴ းအမ်ိဳးသမီးေတြကို ကေလးေတြနဲ႕ခြဲခြာတဲ႕ ျမင္ကြင္း ဒီကေလးေတြကို လည္း နာဇီဆရာဝန္ေတြက လူသားစမ္းသပ္ေကာင္အျဖစ္ အသံုးခ်ဖို႕ရည္ရြယ္ထားတဲ႕ အေႀကာင္းေတ ပါလာေတာ့ က်ေနာ္ မ်က္ရည္ေတာင္က်မိပါတယ္။

ဒီ post ေတြကို ေရးရတဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ တခုတည္းပါ။

Dr.Raphael Lemkin ဆိုတဲ႕ လူတေယာက္ရဲ႕ လူသားထုအေပၚ ျပဳ ခဲ႕တဲ႕ ေက်း ဇူးကို ျပန္လည္ေအာက္ေမ့ရာမွာ အုပ္တခ်ပ္သဲတပြင့္ ျဖစ္ေစဖို႕ရာပါ။

လူ႕သမိုင္းစကတည္းက စစ္နဲ႕ သတ္ျဖတ္မႈေတြ မကင္းခဲ႕ႀကပါဘူး။ အားႀကီးသူက အားနဲသူကို အနိုင္က်င့္စျမဲပါ။ ဒီလိုလုပ္ရပ္ေတြေႀကာင့္ ကမၻာေပၚကေန လူသားမ်ိဳးႏြယ္ေတြ ေပ်ာက္ကြယ္သြားခဲ႕တာ နည္းလွမွာ မဟုတ္ပါဘူး

”အဲ႕လူမ်ိဳးေတြေပ်ာက္သြားေတာ့ေကာ ဘာျဖစ္လဲကြ ကိုယ့္ထမင္းကိုယ္စားေနရ ျပီးတာပဲ မဟုတ္လား။ ငါတို႕လူမ်ိဳး ဘာမွ မျဖစ္ရင္ ျပီးတာပဲ ေဟ့ ”လို႕ အတၱအေျခခံ အသိေခါက္ခက္နဲ႕ ျပန္ပက္သူလဲ ရွိနိုင္ပါတယ္။

နည္းနည္းေလာက္စဥ္းစားႀကည့္ရေအာင္ ဟစ္တလာ သတ္ျဖတ္ခဲ႕တဲ႕ ဂ်ဴ းကေလးေတြထဲမွာ အိုင္စတိုင္းလို genius ဘယ္နွစ္ေယာက္ပါသြားမလဲ။ အဲ႕ကေလးေတြထဲမွာ အိုင္းစတိုင္း မေျဖရွင္းနိုင္ခဲ႕တဲ႕ သီအိုရီေတြကို ရွင္းထုတ္မဲ႕ ကေလးတေယာက္ေလာက္ မပါနိုင္ဘူးလား? တကယ္လို႕ပါသြားခဲ႕ရင္ လူ႕သိပၸံပညာတိုးတက္မႈဟာ နွစ္ ဘယ္ေလာက္ ေနာက္ဆုတ္သြားျပီလဲ? အိုင္းစတိုင္းစခဲ႕တဲ႕ ရူပေဗဒသီအိုရီအခ်ိဳ႕ဆို ခုထိ ဘယ္သူမွ
ဆံုးေအာင္ မတြက္နိုင္ေသးဘူး။

ဟစ္တလာ သတ္ခဲ႕တဲ႕ဂ်စ္ပစီ ကေလးေတြထဲမွာ အနုပညာ ဂီတ ထြန္းေပါက္မဲ႕ ကေလး ဘယ္နွစ္ေယာက္ပါသြားမလဲ။ ပါသြားခဲ႕ရင္ လူ႕ယဥ္ေက်းမႈဟာ နွစ္ဘယ္ေလာက္ ေနာက္ျပန္ဆုတ္သြားခဲ႕သလဲ။ ဘယ္သူမွ တြက္ခ်က္မရေတာ့ဘူး။ ဒီလိုနဲ႕ မ်ိဳးျဖဳတ္ခံရတဲ႕ red indian ေတြ မာယာလူမ်ိဳးေတြထဲမွာေကာ လူသားတိုးတက္မႈကို ေရွ႕တိုးေစမဲ႕ ကေလး ဘယ္နွစ္ေယာက္ေလာက္ပါသြားျပီလဲ။ ဒါဆို နွစ္ေပါင္းေထာင္ခ်ီ အတြင္း သတ္ျဖတ္လာခဲ႕တဲ႕ စစ္ပြဲေတြ genocide ျဖစ္စဥ္ေတြဟာ မနုသလူသားတိုးတက္ေရးကို ဘယ္ေလာက္ထိ ေနာက္ျပန္ဆြဲေစခဲ႕ျပီလဲ။

လူ႕သမိုင္းသာနွစ္ေထာင္ရွိလာခဲ႕တယ္။ ဒီလိုသတ္ျဖတ္မႈေတြ ဖ်က္ဆီးမႈေတြကို တားရေကာင္းမွန္း အေရးယူရေကာင္းမွန္း မသိခဲ႕ႀကဘူး။

အဲ႕လို မသိရံုမက ဒီလို သတ္ျဖတ္မႈ ရိုင္းစိုင္းမႈ ယုတ္မာမႈေတြဟာ ”နိုင္ငံေတာ္အတြက္” ”အခ်ဳပ္အခ်ာအာဏာအတြက္” လုပ္တာမို႕ လိုအပ္လို႕လုပ္တာ ဘာမွ တြန္႕ဆုတ္ေနစရာ မလိုဘူးဆိုတဲ႕သေဘာေတြအထိ ခံယူႀကတယ္

မ်က္ေမြးတေထာက္စာသာ ရွိတဲ႕ တမ်ိဳးသားေရးအတၱအတြက္ မ်က္စိတဆံုးစာမကေသာ လူသားမ်ိဳးႏြယ္ တခုလံုးရဲ႕အနာဂတ္ကို ဖ်က္ဆီးႀကတယ္။

ဒီလို တမ်ိဳးသားေကာင္းစားေရး ဝါဒေတြ အရွိန္ေကာင္းေနဆဲမွာ Dr.Raphael Lemkin ဟာ လူသားမ်ိဳးႏြယ္အားလံုး အတြက္ ကိုယ္က်ိဳးမဖက္ တိုက္ပြဲဝင္ခဲ႕သူပါ။

သူ႕ေက်းဇူးကို က်ေနာ္တို႕ေအာက္ေမ့ရပါမယ္။ အေလးထားရပါမယ္။ ဒါမွသာ က်ေနာ္တို႕ဟာ လူပီသရာေရာက္ပါလိမ့္မယ္။

ျပီးပါပီ

 

ေနာက္ဆက္တြဲ

Dr.Raphael Lemkin နွင့္ အခ်စ္ေရး
” ” ” ” ” ” ” ” ” ” ” ” ” ” ” ” ” ” ” ” ” ” ”

နာဇီရန္ကလြတ္ဖို႕ ပိုလန္ကထြက္ေျပးခါနီး သူ႕အေမက Dr.Raphael Lemkin ကို မွာတယ္
” စာေတြေရးတာလည္း အေရးႀကီးတာေပါ့ / ဒါေပမဲ႕ နွလံုးသားကို႐ွင္သန္ေအာင္ထားဖို႕ကလည္း အေရးႀကီးတယ္ေနာ္ ” တဲ႕

ဆိုလိုခ်င္တာက အလုပ္ခ်ည့္ပဲဖိမလုပ္နဲ႕ ရည္းစားေလးဘာေလးထားေပါ့ဗ်ာ / Dr.Raphael Lemkin ကေတာ့ ရည္းစားကိစၥတိတိပပ ျပန္မေျဖနိုင္ပဲ ထြက္ေျပးဖို႕ပဲအားသန္ေနခဲ႕တာေလ

US ကိုေရာက္ေတာ့လည္း ရည္းစားထားဖို႕ အားမထုတ္ပဲ genocide ကိစၥပဲအားထုတ္တာေလ

ဥပဓိရုပ္ခန္႕ခန္႕ နဲ႕ တကၠသိုလ္က ကထိက Dr.ေတ်ာက္အတြက္
မိန္းခေလး မရွားေပမဲ႕ Dr.အတြက္ကေတာ့ နီးလ်က္နဲ႕ေဝးပါပဲ

မဆြတ္ခင္က ညြတ္ေနတဲ႕ အသီးေတြကို လက္တခ်က္ မလွမ္းခဲ႕သူပါ

အဲ. . . .
Dr.Raphael Lemkin တေယာက္ ေကာင္မေလးေတ်ာက္နဲ႕
ဘာလိုလို ျဖစ္ခ်င္သလိုေတာ့ရွိခဲ႕သတဲ႕

၁၉၄၈ Genocide Convention ကို UN General Assembly မွာျပဌာန္းအပီး Dr.ဟာ ေပ်ာ္လြန္းလို႕ ေပ်ာ္ပြဲစားရံုတခုကို သြားခဲ႕ပါသတဲ႕

အဲ႕ဒီမွာ ဂ်စ္ပစီလူမ်ိဳးေကာင္မေလးေတ်ာက္နဲ႕ အဆင္ေျပသလိုျဖစ္ပီး Dr.နဲ႕ ဂ်စ္ပစီမေလး စကားလက္ဆံုက်ပါေရာတဲ႕

သာမန္ဆိုရင္ေတာ့ ေတာ္ကီေတြပြား အဆင္ေတြဆက္ေျပပီး
အခ်စ္ေကာင္းကင္ခရီးထက္ ဝဲပ်ံရံုေပါ့

ဒါေပမဲ႕ Dr.Raphael Lemkin က ဂ်စ္ပစီမေလးနဲ႕ နွစ္ေယာက္တည္းစကားဝိုင္းမွာ ဂ်စ္ပစီလူမ်ိဳးေတြ ေခတ္အဆက္ဆက္ ဂ်င္နိုဆိုဒ္လုပ္ခံရပံုေတြကို ေျပာပါေရာတဲ႕

ဟိုက ေပ်ာ္ပြဲစားရံုက ေကာင္မေလးေလဗ်ာ
ဒါေတြ ဘယ္စိတ္ဝင္စားမလဲ / ဒီေတာ့ ေရွာင္ထြက္သြားေရာေပါ့

ဒီလိုနဲ႕ ဘာဆို ဘာမွ မဘာလိုက္ရဘူးတဲ႕

Dr.Raphael Lemkin ရဲ႕ မိတ္ေဆြေတြက အိမ္ေထာင္ျပဳ ဖို႕တိုက္တြန္းႀကေပမဲ႕ Dr. က ” က်ေနာ္အိမ္ေထာင္သားေမြးလုပ္ဖို႕ အခ်ိန္မရွိပါဘူးဗ်ာ ” လို႕ပဲ တံု႕ျပန္ခဲ႕သတဲ႕

တကယ္လည္း အလုပ္ထဲနစ္ပီး အခ်ိန္ကုန္ခဲ႕တဲ႕ Dr. ဟာ ေသတဲ႕အထိလူပ်ိဳ ႀကီးဘဝနဲ႕ ပဲ သက္တမ္းကုန္သြားခဲ႕ရွာတယ္။

 

 

အမတ္

လႊတ္ေတာ္ႏိုင္ငံေရး ျဖစ္ထြန္းလာရင္- ကိုယ္စားျပဳ အမတ္ဆိုတာ လိုလာမွာပါပဲ-
လူထုဟာ အမတ္ကို ေရြးခ်ယ္တတ္ဘို႔ လိုပါတယ္။
ကိုယ္ေျပာခ်င္တဲ့ စကားကို –
(၁) လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ ေျပာမယ့္သူ-(၂) ေျပာရဲသူ (၃) တိုတုတ္ရွင္းလင္းစြာ ေျပာတတ္သူ (၄) မိမိ မဲဆႏၵရွင္မ်ားရဲ႔ ခံစားခ်က္နဲ႔ ျဖစ္လိုစိတ္ကို သိႏိုင္အားရွိသူ (၅) သက္ဆိုင္ရာ ဥပေဒမ်ားကို ႏွံ႔စပ္ၿပီး ဥပေဒေဘာင္တြင္းမွာ ယုတၱိက်က်ေထာက္ျပတတ္သူ (၆) အခ်ိန္အခါ အေလွ်ာက္ ေတြေ၀ေနျခင္း မရွိသူ- (၇) ကပ္ဖားယပ္ဖားမဟုတ္ ေျဖာင့္မတ္တည္ၾကည္သူ (၈) လူထုအတြက္ ကိုယ္စားျပဳ အမတ္ တစ္ကယ္လုပ္ခ်င္သူ- တို႔ကို ေရြးခ်ယ္သင့္ပါတယ္။

မေရြးခ်ယ္ အပ္- မဲမေပးအပ္ေသာ သူမ်ားမွာ-
(၁) အမတ္လုပ္ခ်င္လြန္းလို႔ ဘယ္လိုျဖစ္ျဖစ္ အမတ္ျဖစ္ၿပီးေရာ ကတိအလြယ္ေပးတတ္သူ (၂) ေ၀့လည္ေၾကာင္ပတ္ စကားေျပာတတ္သူ (၃) မဲဆႏၵရွင္မ်ားက ေဖၚေျပာမွ သိတတ္သူ (ကိုယ္ပိုင္အေမွ်ာ္အျမင္နည္းသူ) (၄) အေပၚဖားေအာက္ပိ စိတ္ရွိသူ- စတဲ့ လူေတြကို ေရွာင္ရပါမယ္။

ပါတီတစ္ခုအတြင္းမွ အမတ္ေလာင္း ျဖစ္ေသာ္- ပါတီရဲ႔ မူနဲ႔ အဲ့ဒီပါတီရဲ႔ လုပ္ပိုင္ခြင့္ ပါတီမွ ဆံုးျဖတ္ခြင့္ရွိသူထဲမွ အမ်ားစုရဲ႔ သေဘာထားကို ေလ့လာရပါမယ္။ တစ္ခါတစ္ရံ အမတ္ေလာင္းတစ္ဦးဟာ အလြန္ေတာ္ေနေပမယ့္- သူ႔ပါတီရဲ႔ မူ ေၾကာင့္ လူထုအတြက္ ဘာမွ မလုပ္ေပးႏုိင္တာမ်ားလည္း ရွိပါတယ္။ (ပါတီရဲ႔ မူကို ေက်ာ္ျဖတ္ႏိုင္သူကေတာ့ တစ္ကယ့္ သူရဲေကာင္းပါ- အဲ့လို လူမ်ိဳးကို ပါတီ မၾကည့္ဘဲ မဲေပးသင့္ပါတယ္။ အမတ္ျဖစ္သင့္ပါတယ္။)

ေဒသ တစ္ခုခ်င္းက မဲဆႏၵရွင္မ်ား အေနနဲ႔- မိမိရဲ႔ ဆႏၵကို တစ္ကယ့္ အခက္အခဲ အခ်ိန္မွာ ဘယ္အမတ္ေတြက ကိုယ့္အတြက္ ကိုယ္စားျပဳ ေျပာဆုိ လုပ္ေဆာင္ေပးမလဲ ဆင္ျခင္သင့္ပါတယ္။ ဥပမာ- လြန္ခဲ့တဲ့ အမတ္မ်ားကို ၾကည့္ပါ။ ဥပမာ မဂၤလာဒံုၿမိဳ႔နယ္က အမတ္က မဂၤလာဒံုလူထုအတြက္ ကိုယ္စားျပဳၿပီး ဘာေတြ လုပ္ေပးခဲ့သလဲ၊ ဘာေတြမ်ား လႊတ္ေတာ္ထဲမွာ ေျပာေပးခဲ့သလဲ။ အလားတူ တာေမြၿမိဳ႔နယ္၊ ဒဂံုၿမိဳ႔နယ္၊ မဂၤလာေတာင္ညြန္႔ၿမိဳ႔နယ္၊ ေျမာက္ဥကၠလာပ ၿမိဳ႔နယ္-၊ စသည္ျဖင့္ ျမန္မာတစ္ႏိုင္ငံလံုးရွိ သက္ဆိုင္ရာ ၿမိဳ႔နယ္၊ ေဒသ အမတ္ေတြ စဥ္းစားသင့္ပါတယ္။

ကိုယ့္ၿမိဳ႔ ကိုယ့္ေဒသ ကိုယ္လူထုတစ္ရပ္၊ ကိုယ့္အသိုင္းအ၀ိုင္း အတြက္ ဘာမွ အသံုးမက်တဲ့ အမတ္မ်ားကို (ပါတီေၾကာင့္ ဆိုတဲ့ အစြဲေၾကာင့္) ဆက္လက္ မဲ မေပးသင့္ပါ။ ေအာ္ သူဆိုရင္ေတာ့ ငါတို႔အတြက္ တစ္္ခုခုေတာ့ ေျပာဆို လုပ္ကိုင္ေပးမွာပဲ ဆိုတဲ့ အမတ္ေလာင္းမ်ား ေပၚလာရင္ အဲ့ဒီ အမတ္ကို ေလ့လာပါ။ တစ္ကယ္ သတၱိရွိရဲ႔လား၊ တစ္ကယ္လုပ္ႏုိင္စြမ္းရွိရဲ႔လား-၊ တစ္ကယ္ ကိုယ္က်ိဳးစြန္႔ရဲ႔လား- (လူဆိုတာ ၁၀၀% စိတ္တိုင္းက် မဟုတ္ႏိုင္ေပမယ့္ ရာႏႈန္းအမ်ား အားသားခ်က္ ရွိရင္) အဲ့ဒီ အမတ္ေလာင္းမ်ားကို မိမိၿမိဳ႔နယ္ မိမိေဒသ အတြက္ လက္လြတ္ဆံုးရႈံုး မခံသင့္ပါ။

မဲဆႏၵရွင္မ်ား လြတ္လပ္စြာ ဆံုးျဖတ္ႏုိင္ၾကပါေစ။

မုဟမၼဒ္တြာေဟရ္ (ေဌးလြင္ဦး)
ဦးေဆာင္လႈပ္ရွားမႈ တာ၀န္ခံ
Civil Rights Movement