Genocide ေျမာက္,မေျမာက္ ဘယ္လိုဆံုးျဖတ္

Genocide လို႔ေျပာလိုက္တာနဲ႔ လူအေတာ္မ်ားမ်ားကေခါင္းေထာင္ ၾကည့္ၾကေလ့ရွိတယ္။ မ်က္လံုးျပဴးမ်က္ဆံျပဴးလည္းျဖစ္သြားေလ့ရွိတယ္။ ဒါေပမဲ့ Genocide ဆိုတဲ့ term ကို သံုးစြဲပံုသံုးစြဲနည္းနဲ႔ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုပံုေတြ မတူၾကဘူး။

လူအမ်ားစု နားလည္တဲ့ Genocide
Genocide ဆိုတာ လူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္တာ၊ လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးကို ရန္ဘက္လူမ်ိဳးက အမ်ားႀကီးမ်ိဳးျပဳတ္ေအာင္ သတ္ပစ္တာ။ ဒါက သာမန္ လူတန္းစားနားလည္ထားတဲ့ Genocide ။
ဥပေဒအရ Genocide ရဲ႕ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုမႈနဲ႔ ယွဥ္လိုက္ရင္ ဒီအျမင္ဟာ သိပ္ကို အေပၚယံဆန္ေပမယ့္ သာမန္လူတန္းစားရဲ႕ အျမင္ဟာလည္း လ်စ္လ်ဴရႈလို႔ေတာ့မရဘူး။ သာမန္လူတန္းစားဆိုတာ လူအမ်ားစုျဖစ္ေလ့ရွိၿပီး Genocide လို႔အသံၾကားတာနဲ႔ မ်က္လံုးျပဴးမ်က္ဆံျပဴးနဲ႔ ထၾကည့္တာလည္း သူတို႔ပဲျဖစ္ေလ့ ရွိတာမို႔ သာမန္လူတန္းစားေတြရဲ႕ အေပၚယံနားလည္ထားမႈကိုလည္း ေလ်ွာ့ေတာ့မတြက္နဲ႔ဗ်ိဳ႕။

ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ား Genocide ကို သံုးစြဲပံု
သူတို႔ကေတာ့ အမွန္တကယ္ Genocide ရဲ႕ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုပံုကို နားလည္ေကာင္း နားလည္လိမ့္မယ္။ ဒါေပမဲ့ ႏိုင္ငံေရးသမားအမ်ားစု Genocide လို႔ သံုးစြဲရျခင္းရည္ရြယ္ခ်က္က ဥပေဒေၾကာင္းအရ လမ္းေဖာက္တာထက္ အေပၚ
မွာေရးထားတဲ့ သာမန္လူတန္းစားကိုလႈပ္ႏႈိးဖို႔ မီဒီယာမွာ ဝုန္းဒိုင္းနဲ႔ ပြဲဆူသြားေစဖို႔ ဆိုတဲ့ရည္ရြယ္ခ်က္က ပိုမ်ားေလ့ရွိတယ္။
ႏိုင္ငံေရးသမားေတြရဲ႕ ဒီလို လက္လြတ္စပယ္ သံုးစြဲမႈေၾကာင့္လဲ အမွန္တကယ္ Genocide ဆိုတာရဲ႕ ေလးနက္မႈကို လူေတြက ေဖာ့တြက္ကုန္ၾကတာ။ ဒါ့ေၾကာင့္ Genocide လို႔ ပါးစပ္က ထြက္ၿပီးရင္ တရားေရးလမ္းေၾကာင္းေပၚကို ေရာက္ေအာင္ ဆြဲတင္ႏိုင္မွ အဲဒီလူဟာ တာဝန္ေက်တယ္။ မီဒီယာေပၚမွာတင္ ဒစ္လည္ေနရင္ အဲဒါ ေပၚပင္လိုက္တာ။

ႏိုင္ငံတကာ ဥပေဒက အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုေသာ Genocide = Legal Genocide
တျခားရာဇဝတ္မႈေတြနဲ႔ မတူတာက Genocide ကို ဥပေဒအရ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုရာမွာ တကမ႓ာလံုးအတူတူပဲ။ UN မွာ ျပဌာန္းထားတဲ့ Genocide Convention ကိုပဲ တကမ႓ာလံုး လက္ခံတယ္။ ICC ႐ံုးေတာ္ကလည္း UN ရဲ႕ Genocide Convention အတိုင္းပဲ တိုက္႐ိုက္ယူသံုးတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ Genocide ကို ဥပေဒအရ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုျခင္း ဆိုတာ Genocide Convention ကို အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုျခင္းပဲ။

သီအိုရီအရ အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုေသာ Genocide
ဒါကက်ေတာ့ တအားက်ယ္ျပန္႔သြားၿပီ။ Genocide Convention ရဲ႕ဖခင္ Dr.Raphael Lemkin ကိုယ္တိုင္က Genocide ကို အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုထားတဲ့ပံုစံ။ သမၼာက်မ္းစာထဲမွာပါတဲ့ အစုလိုက္အျပံဳလိုက္သတ္ျဖတ္တဲ့သမိုင္းေတြ ကစၿပီး အေမွာင္ေခတ္ ဥေရာပတိုက္မွာ သတ္ျဖတ္မႈေတြအလယ္ ဆိုဗီယက္ အစိုးရရဲ႕ အစုလိုက္အျပံဳ လိုက္သတ္ျဖတ္မႈေတြအပါအဝင္ နာဇီေတြရဲ႕ ဟိုလိုေကာ့စ္အဆံုး ႏွစ္ ၇၀၀၀ စာေလာက္က ညဥ္းပမ္းႏွိပ္စက္မႈ အႏိုင္က်င့္မႈ လူသတ္ပြဲ သမိုင္းေတြကို ေလ့လာၿပီး ထုတ္ႏႈတ္ထားတဲ့ theory ေတြ။
ဒီ theory ေတြကို Dr.Lemkin ရဲ႕ေနာက္ပိုင္း Genocide Scholar ေတြက ထပ္ျဖည့္ၾကတာရွိေပမယ့္ ဒီ theory ရဲ႕ အေျခခံစဥ္းစားပံုက မေျပာင္းလဲဘူး။ theory အရ Genocide ကို အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုပံုရဲ႕ အေျခခံက “မႏုသလူသား (Homo sapiens) အႏြယ္ဝင္ သတၱဝါမ်ိဳးႏြယ္အစုအဖြဲ႕ တစ္ရပ္၏ ရွင္သန္ေနထိုင္ျဖစ္တည္မႈအား အလံုးစံုျဖစ္ေစ တစိတ္တပိုင္းျဖစ္ေစ ဖ်က္ဆီးေဖ်ာက္ဖ်က္ လိုသည့္ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိျဖင့္ လုပ္ေဆာင္ေသာ မည္သည့္လုပ္ရပ္ ကိုမဆို Genocide လို႔သတ္မွတ္နိုင္တယ္” ဆိုတာမ်ိဳးဗ်။
ဒီေနရာမွာ မႏုသလူသားအႏြယ္ဝင္ သတၱဝါမ်ိဳးႏြယ္ အစုအဖြဲ႕ဆိုတာ လူမ်ိဳးေရးအရ ေသြးသားတူညီမႈအရ ဘာသာေရးအရ အသားအေရာင္အရ စုစည္းတည္ရွိတာလည္းျဖစ္ႏိုင္သလို ႏိုင္ငံေရးခံယူခ်က္တူညီမႈအရ လိင္ပိုင္းဆိုင္ ရာခံစားခ်က္တူညီမႈအရ စုဖြဲ႕တည္ရွိတာလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္။
ဖ်က္ဆီးေဖ်ာက္ဖ်က္လိုေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ဆိုတာကေတာ့ ရွင္သန္ရပ္တည္မႈကို လံုးဝမရွိေစခ်င္တာကေန ရွင္သန္ရပ္တည္တဲ့ ပံုစံကို ေျပာင္းလဲသြားေစ ခ်င္တာ ပံုပ်က္သြားေစခ်င္တာလည္းျဖစ္ႏိုင္တယ္။ ဥပမာ – ဂ်စ္ပစီလူမ်ိဳးေတြက ဘိုးစဥ္ေဘာင္ဆက္ ဂစ္တာတီးေတာ္ တယ္ဆိုပါစို႔။ ေန႔စဥ္ဂစ္တာတီးၿပီး ပိုက္ဆံရွာတယ္။ ဂ်ာမန္လူမ်ိဳးေတြက တေယာ ထိုးေတာ္တယ္။ ဒီေတာ့ ဂ်စ္ပစီေတြ ဂစ္မတီးရဘူး တေယာပဲထိုးရမယ္လို႔ ဂ်ာမန္ အာဏာပိုင္ေတြက အမိန္႔ထုတ္ရင္ သီအိုရီအရ အဲဒါ Genocide ပဲ။ Cultural Genocide လို႔ေခၚတယ္။
ဂ်စ္ပစီေတြရဲ႕ ယဥ္ေက်းမႈကိုပံုပ်က္ေအာင္ ယိုယြင္းေအာင္လုပ္တာ၊ ဂ်စ္ပစီတေယာက္ကိုမွ မသတ္ဘူး။ ေသြးတစ္စက္မွ မထြက္ဘူူး။ ဒါေပမဲ့ Genocide ပဲ။ ဒါဆို ဂစ္တာမတီးခိုင္းပဲ တေယာေျပာင္းထိုးခိုင္းတာနဲ႔ ICC တင္လို႔ ရၿပီလား? NO ! မရဘူး။ ဒါက သီအိုရီအရ Genocide လို႔အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုတာ။ Legally = ဥပေဒေၾကာင္းအရ Genocide လို႔မွ မသတ္မွတ္ႏိုင္ေသးတာ။ ဒါဆို Cultural Genocide = ယဥ္ေက်းမႈပိုင္းအရ ယိုယြင္းပ်က္ဆီးေအာင္လုပ္တဲ့ Genocide ေတြအားလံုးကို ICC တင္လို႔မရေတာ့ဘူးေပါ့။ အဲလိုလည္း မဟုတ္ဘူး။
Cultural Genocide ရဲ႕ အျမင့္ဆံုးပံုစံျဖစ္တဲ့ လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးက ကေလးေတြကို ေနာက္လူမ်ိဳးတစ္စုက အတင္းအဓမၼအင္အားသံုး (သိမ္းငင္) လႊဲယူလိုက္ တာက်ေတာ့ ဥပေဒေၾကာင္းအရ Genocide ျဖစ္သြားၿပီ။ လႊဲယူပစ္လိုက္တဲ့ ကေလးေတြကို တေယာက္မွ မသတ္ဘူး။ ထမင္းေကၽြးတယ္၊ အဝတ္ဆင္ေပးတယ္ စာသင္ေပးတယ္။ စကားသင္ေပးတယ္။ ဒါေပမဲ့ သူတို႔ရဲ႕ မူရင္းစာေပ မူရင္းဘာသာ စကားမဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ရန္ဘက္လူမ်ိဳးရဲ႕ စာေပစကားျဖစ္သြားၿပီ။ အဲဒါဆို ICC တင္လို႔ရၿပီ။
နားလည္ထားဖို႔က Theory အရ genocide ထဲကမွ သမိုင္းမွာ လက္ေတြ႕အျဖစ္အမ်ားဆံုး အေရးယူဖို႔ အလိုအပ္ဆံုးအပိုင္းေတြကို ဆြဲထုတ္ၿပီး Genocide Convention ကို ျပဌာန္းထာတာ။ Genocide Convention ဟာ လက္ေတြ႕ အသံုးခ် apply သေဘာေဆာင္တယ္။

Genocide ေျမာက္,မေျမာက္ ဘယ္လိုဆံုးျဖတ္

Genocide ရာဇဝတ္မႈေျမာက္,မေျမာက္ကို Genocide Convention နဲ႔သာ ခ်ိန္ထိုးသံုးသပ္စီရင္တဲ့ အတြက္ ေလ့လာၾကစို႔။

Genocide is defined in article II of the Genocide Convention as the commission of certain prohibited acts ‘with intent to destroy, in whole or in part, a national, ethnical, racial or religious group, as such’. The prohibited acts are:
(a) Killing members of the group;
(b) Causing serious bodily or mental harm to members of the group;
(c) Deliberately inflicting on the group conditions of life calculated to bring about its physical destruction in whole or in part;
(d) Imposing measures intended to prevent births within the group;
(e) Forcibly transferring children of the group to another group.

Genocide Convention ကို ျမန္မာလို ဘယ္လို အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုမလဲ ?
Genocide Convention ကို ျမန္မာလို အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆို၍မရပါ။ အဘယ့္ေၾကာင့္ဆိုေသာ္ ျမန္မာျပည္တြင္ Genocide Convention ကို အေျခခံ၍ ျပဌာန္းထားေသာ ဥပေဒမရွိပါ။ Genocide Convention ပါ စာလံုးမ်ားသည္ အဂၤလိပ္စာသပ္သပ္ မဟုတ္ပါ။ ဥပေဒေၾကာင္းအရ ျပဌာန္းထားေသာစာလံုးမ်ားျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အဓိပၸါယ္ ဖြင့္ဆိုရာတြင္ ဥပေဒသက္ေရာက္မႈအင္အား ပါကိုပါရပါမည္။ ျမန္မာလို ဘာသာျပန္လိုက္ေသာစာလံုးမ်ားသည္ မူရင္း Convention ပါ စာလံုးမ်ားႏွင့္ထပ္တူ ဥပေဒေၾကာင္းအရသက္ေရာက္ေသာ အင္အားမပါရွိႏိုင္ပါ။

ဒါေပမဲ့ ကၽြန္ေတာ္ဘာသာျပန္ပါမယ္
Genocide Convention ကို အဓိပၸါယ္ဖြင့္ဆိုျခင္းလည္း မဟုတ္သလို သည္၏ မေရြးဘာသာျပန္မွာလည္း မဟုတ္ပါ။ စာေရွ႕ဆက္ဖတ္လို႔ရ႐ံုသာ ဘာသာျပန္ပါသည္။ Genocide Convention ကို အစအဆံုး အလ်ားလိုက္ဘာသာျပန္ထားတာေတြရွိပါတယ္။ အခုဟာက အေရးႀကီးတဲ့ point ေလာက္ကိုပဲ ဘာသာျပန္တာပါ။

—————————

လူမ်ိဳးေရးအရ၊ ဘာသာေရးအရ၊ တိုင္းသူျပည္သားျဖစ္မႈအရ စုဖြဲ႕ တည္ရွိေသာ မႏုႆလူသားအဖြဲ႕အစည္း (လူ႔အဖြဲ႕အစည္း) တစ္ရပ္အား အလံုးစံု ျဖစ္ေစ တစိတ္တပိုင္းျဖစ္ေစ ဖ်က္ဆီးလိုေသာရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ (ေအာက္ပါ) တားျမစ္ထားေသာ လုပ္ရပ္မ်ားကို က်ဴးလြန္လ်ွင္ (တရားဥပေဒေၾကာင္းအရ) Genocide အထေျမာက္သည္။
တားျမစ္ထားေသာ လုပ္ရပ္မ်ားမွာ
(က) လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္၏ အဖြဲ႕ဝင္မ်ားအား သတ္ျဖတ္ျခင္း
ဒီေနရာမွာေရာ ေနာက္အပိုဒ္ေတြအတြက္ပါ နားလည္ထားရမွာက သတ္ျဖတ္ခံရသူသည္ ေမာင္ျဖဴမို႔လို႔ ေမာင္နီမို႔လို႔ သတ္ျဖတ္ခံရတာ မဟုတ္ဘူး။ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္၏အဖြဲ႕ဝင္တစ္ေယာက္အျဖစ္ သတ္ျဖတ္ခံရတာ။
ဥပမာ – ဂ်ဴးျဖစ္လို႔အသတ္ခံရတာ၊ ခရစ္ယာန္ျဖစ္လို႔အသတ္ခံရတာ စသျဖင့္…။
(ခ) လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္၏ အဖြဲ႕ဝင္မ်ားအား စိတ္ပိုင္းနဲ႔ ႐ုပ္ပိုင္း ျပင္းထန္ေသာ ထိခိုက္နာက်င္ေစမႈတို႔ကို ျဖစ္ေစျခင္း။
ထပ္ၿပီး ေျပာစရာရွိလာတာက “စိတ္ပိုင္း ထိခိုက္နာက်င္ေစမႈ” ဟာ ဘယ္လို ပံုစံလဲလို႔ တိတိက်က် ေဖာ္ျပဖို႔ခက္တယ္။ ေနာက္ၿပီး “ျပင္းထန္ေသာ” ဆိုရာမွာ ဘယ္ေလာက္အတိုင္းအတာလဲဆိုတာလည္း တိတိပပသတ္မွတ္ဖို႔ ခက္
တယ္။ ဒါေတြဟာ တရားသူႀကီးေတြရဲ႕ ဆင္ျခင္သံုးသပ္မႈဂြင္ထဲက ကိစၥေတြ။
(ဂ) လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္အား အလံုးစံုျဖစ္ေစ တစိတ္တပိုင္းျဖစ္ေစ ႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာပ်က္စီးမႈျဖစ္ေစရန္ တြက္ခ်က္အကြက္ခ်၍ ယင္းတို႔၏ ဘဝရပ္တည္မႈ အေျခအေနမ်ားအား ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိျဖင့္ထိခိုက္ေစျခင္း။
ဒီကိစၥက သတ္ျဖတ္မႈၿပီးရင္ အျဖစ္အမ်ားဆံုးပံုစံပဲဗ်။ ေဆးကုမရေအာင္လုပ္တာ။ စပါးစိုက္မရေအာင္လုပ္တာ၊ ေသာက္ေရသံုးေရမရွိေအာင္လုပ္ တာကေန အိမ္နံရံကာခြင့္မေပးတာအထိ အမ်ိဳးမ်ိဳးပါဝင္တယ္။
(ဃ) လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္အတြင္း ေမြးဖြားမႈမ်ားကို တားျမစ္ပိတ္ပင္ရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ နည္းလမ္းညႊန္ၾကားခ်က္မ်ား ခ်မွတ္က်င့္သံုးျခင္း။
(င) လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္ပိုင္ကေလးငယ္မ်ားအား အျခားလူ႔အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းသို႔(အတင္းအဓမၼ) အင္အားသံုးစြဲ၍ လႊဲေျပာင္းပစ္ျခင္း။
ဒီေနရာမွာ “အင္အားသံုးစြဲ၍” ဆိုတာကို ဘယ္လိုသတ္မွတ္မလဲ ဆိုတာလဲ တရားသူႀကီးေတြရဲ႕ ဆင္ျခင္သံုးသပ္မႈဂြင္ထဲမွာရွိတယ္။

———————————

ျမန္မာျပည္မွာ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ျဖစ္ေနၿပီလား
————————————————————————–
(က) ကေန (ဃ) က်ဴးလြန္ခံရတာက ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြ၊ ႐ိုဟင္ဂ်ာ ကေလးေမြးဖြားမႈကန္႔သတ္ဖို႔ ျပည္ေထာင္စုအဆင့္မွာ ျပဌာန္းထားတယ္။ မ်ိဳးေစာင့္ဥပေဒ ၄ ခုမွာ ၁ ခုပါတဲ့ ကေလးေမြးဖြားမႈ ကန္႔သတ္ေရးဥပေဒ။ လက္ရွိ
အစိုးရကလည္း အဲဒီဥပေဒကို မဖ်က္သိမ္းဘူး။ ေဒသႏၲရ ဥပေဒထုတ္ၿပီး တားျမစ္ ေနတာကေတာ့ ႏွစ္ေပါင္း ၄၀ ေလာက္ရွိၿပီ။
(င) ျဖစ္တဲ့ ကေလးေတြကိုလႊဲေျပာင္းယူတာက် တိုင္းရင္းသားလို႔ ေခၚခံရၿပီး ဂ်င္းအထည့္ခံေနရတဲ့ ကခ်င္၊ ခ်င္း၊ ရွမ္း၊ ကရင္ေတြကို လုပ္တယ္။ ေတာင္တန္းေဒသေတြမွာ စီးပြားေရးၾကပ္တည္းေအာင္ ေတာက္ေလ်ွာက္ လုပ္ထားတယ္ ။ အစိုးရက ေငြေၾကးစိုက္ထုတ္ေပးတဲ့ ေတာင္တန္းသာသနာျပဳ အဖြဲ႕ေတြလႊတ္ၿပီး ဆင္းရဲတဲ့ ကေလးေတြကို သိမ္းသြင္းတယ္။ ဒီေနရာမွာ အင္အားသံုးတယ္ဆိုတာကို ေသနတ္နဲ႔ေထာက္ၿပီး ကေလးေတြကို လုယူမွ ေျပာတာမဟုတ္ဘူး။ စီးပြားေရးအင္အား၊ လူမႈေရးအင္အားေတြကိုပါ ထည့္သြင္းသံုးသပ္ ရတယ္။ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိနဲ႔ လုပ္ေနေၾကာင္း ေပၚေပါက္ရင္ cultural genocide ရဲ႕ အျမင့္ဆံုးပံုစံ ကိုက်ဴးလြန္ေၾကာင္း သက္ေသရမွာပဲ။ အဲဒီအခါက်ရင္ တိုင္းရင္း သားဖြံ႕ျဖိဳးေရးတကၠသိုလ္လို အဖြဲ႕အစည္းေတြဟာ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ယႏၲယားအျဖစ္ သတ္မွတ္ခံရမွာပဲ။

Genocide ေျမာက္,မေျမာက္ ဘယ္လိုဆံုးျဖတ္

ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈကို စီရင္ရာမွာ Genocide Convention နဲ႔ ခ်ိန္ထိုး စီရင္တယ္။ ဒီလို ခ်ိန္ထိုးစီရင္ဖို႔ အမႈတြဲတည္ေဆာက္ရာမွာ အေျခခံပါဝင္တဲ့ မ႑ိဳင္ ႀကီးေတြရွိတယ္။ ဒီမ႑ိဳင္ေတြမျပည့္စံုရင္ အမႈတြဲတည္ေဆာက္လို႔မရဘူး။ ရာဇဝတ္ေကာင္ေတြဘက္ကလည္း အဲဒီလို အမႈတြဲတည္ေဆာက္လို႔မရေအာင္ ဥပေဒေၾကာင္းအရေရာ ျဖစ္စဥ္ေၾကာင္းအရပါ ျပင္ဆင္ထားေလ့ရွိတယ္။ အဖိနွိပ္ခံေတြဘက္က တခ်ိဳ႕ကို လူေမြးၿပီးဖ်က္ျမင္းလုပ္ခိုင္းတယ္ဆိုတာ ဒီလို မ႑ိဳင္ေတြ တည္ေဆာက္မရေအာင္လုပ္တာ။ ဥာဏ္တိမ္တဲ့ အဖိႏွိပ္ခံေတြဆိုရင္ ရာဇဝတ္ ေကာင္ေတြရဲ႕ အသံုးခ်ခံျဖစ္သြားေလ့ရွိတယ္။
ဒီေတာ့ ဥာဏ္မတိမ္ရေအာင္ မ႑ိဳင္ေတြကို ေလ့လာၾကစို႔ရဲ႕။

မ႑ိဳင္ ၄ သြယ္ အမႈတြဲ
၁။ အက်ဴးလြန္ခံရသူမ်ား (သို႔) သတ္ျဖတ္ညႇဥ္းဆဲနွိပ္ကြပ္ခံရသူမ်ား။
၂။ က်ဴးလြန္သူမ်ား။
၃။ က်ဴးလြန္ရသည့္ရည္ရြယ္ခ်က္။
၄။ က်ဴးလြန္မႈမ်ား။
အမွန္ေတာ့ ဒီမ႑ိဳင္ ၄ ခုဟာ Genocide Convention မွာပါၿပီးသားပါပဲ။

၁။ အက်ဴးလြန္ခံရသူမ်ား (သို႔) သတ္ျဖတ္ညႇဥ္းဆဲနွိပ္ကြပ္ခံရသူမ်ား
ေရွ႕က ေရးထားတဲ့အတိုင္း အက်ဴးလြန္ခံရသူဟာ ေမာင္နီမို႔လို႔ ေမာင္ျဖဴမို႔လို႔မဟုတ္ဘူး။ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတရပ္ရဲ႕ အဖြဲ႕ဝင္ျဖစ္လို႔။ ဘယ္လိုလူ႔အဖြဲ႕ အစည္းလဲဆိုေတာ့ လူမ်ိဳးေရးအရ၊ ဘာသာေရးအရ၊ တိုင္းသူျပည္သားျဖစ္မႈအရ စုဖြဲ႕ျဖစ္တည္ေနတဲ့ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း။
ဒါဆို ဘာသာေရး၊ လူမ်ိဳးေရးနဲ႔ တိုင္းသူျပည္သားျဖစ္မႈနဲ႔မဟုတ္ဘဲ စုဖြဲ႕ ျဖစ္တည္ေနတဲ့ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းေတြေရာ မရွိဘူးလား…? ရွိတာေပါ့! ဥပမာ-လူတန္းစားအရ စုဖြဲ႕ျဖစ္တည္ေနတဲ့ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း (လယ္သမား၊ အလုပ္သမား စသျဖင့္)ဆိုဗီယက္မွာ လီနင္နဲ႔ စတာလင္ေခတ္က လယ္သမားေတြဆီကစိုက္ပ်ိဳး ရသမ်ွသီးႏွံေတြကို ကြန္ျမဴနစ္အစိုးရက သိမ္းဆည္းသြားဖူးတယ္။ ငတ္ျပတ္ၿပီး လယ္သမားသန္းခ်ီ ေသဆံုးခဲ့ရတယ္။ ဒါဟာ Genocide ေျမာက္သလား ဆိုတဲ့ ေမးခြန္းဟာ Dr.Lemkin လက္ထက္ကတည္းက ေမးခြန္းပါ။
Theory အရေတာ့ လံုးဝ Genocide ပါပဲ။ ဒါေပမဲ့ Genocide Convention ျပဌာန္းဖို႔လုပ္ေတာ့ ကြန္ျမဴနစ္ အုပ္စုဝင္ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ေထာက္ခံမႈရဖို႔အတြက္ အဲဒီလို လူတန္းစားကြဲျပားမႈအရ စုဖြဲ႕ျဖစ္တည္တဲ့ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းအေပၚက်ဴးလြန္မႈကို Genocide လို႔နာမည္မတပ္ ျဖစ္ခဲ့ပါဘူး။ ဝမ္းနည္းစရာကိစၥပါ။ ဒါဆို လူတန္းစားကြဲျပားမႈအရ စုဖြဲ႕ျဖစ္တည္တဲ့ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းေတြဟာ Genocide Convention အရ အကာအကြယ္အေပးမခံရေတာ့ပါဘူး။
မွန္ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ အကာအကြယ္မေပးျဖစ္တဲ့ အုပ္စုတစ္စု ကိုထပ္ၾကည့္ပါ။
နာဇီေတြဟာ ေဂးေတြကို အစုလိုက္အျပံဳလိုက္ ဖမ္းဆီးႏွိပ္ကြပ္သတ္ ျဖတ္ပစ္ခဲ့ပါတယ္။ ေဂးျဖစ္လို႔ကို လုပ္တာပါ။ ဒါဟာ Genocide လားဆိုေတာ့ Theory အရေတာ့ မွန္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ Genocide Convention မွာေတာ့ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာခံယူခ်က္အရ စုဖြဲ႕ျဖစ္တည္တဲ့ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းကို အကာအကြယ္ေပးမထားပါဘူး။ ဝမ္းနည္းစရာပါ။ Genocide Convention ဟာ ပံုစံမ်ိဳးစံုနဲ႔ျဖစ္တည္တဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတိုင္းကို အကာအကြယ္ မေပးႏိုင္ပါဘူး။ Genocide Convention ပါ လူမ်ိဳးေရး၊ ဘာသာေရးနဲ႔ တိုင္းသူျပည္သားျဖစ္မႈအရ စုဖြဲ႕ျဖစ္တည္တဲ့ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းေတြကိုပဲ အကာအကြယ္ ေပးႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒီလူ႔အဖြဲ႕အစည္းေတြကိုက်ဴးလြန္မွပဲ ဥပေဒေၾကာင္းအရ Genocide ေျမာက္ပါတယ္။
ဒါဆို အျခားေသာပံုစံနဲ႔ စုဖြဲ႕ျဖစ္တည္တဲ့ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းေတြက အကာအကြယ္မဲ့ၿပီေပါ့….? အဲလိုေတာ့မဟုတ္ပါဘူး။ Genocide Convention က အကာအကြယ္ေပးမထားတဲ့ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းေတြကို Crimes against Humanity က အကာအကြယ္ေပးထားပါတယ္။ Crimes against Humanity မွာေတာ့ ဘယ္လိုဘယ္ပံု လူ႔အဖြဲ႕အစည္း လို႔ ကန္႔သတ္မထားပါဘူး။ မည္သည့္လူ႔အဖြဲ႕အစည္းကိုျဖစ္ေစ စနစ္တက်နဲ႔ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႔ က်ဴးလြန္မႈေတြရွိလာရင္ Crimes against Humanity ေျမာက္ပါတယ္။
Crimes against Humanity ဟာ Genocide Convention က အကာအကြယ္ေပးထားတဲ့ လူမ်ိဳး၊ ဘာသာ၊ တိုင္းသူျပည္သားျဖစ္မႈအရ စုဖြဲ႕ျဖစ္တည္ တဲ့ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းေတြကိုလည္း အကာအကြယ္ေပးပါတယ္။
ဒါဆို အဲဒီလူ႔အဖြဲ႕အစည္းေတြက်ေတာ့ ဥပေဒႏွစ္မ်ိဳးလံုးက အကာအကြယ္ေပးထားတာေပါ့….? ဟုတ္ပါတယ္။ ႏွစ္ထပ္ကြမ္း အကာအကြယ္ေပးထားတာပါ။ ဥပေဒ ႏွစ္ရပ္ overlap ျဖစ္တဲ့ point ေတြမို႔ densed area လို႔ေခၚပါတယ္။ densed area ေတြနဲ႔ပတ္သတ္လို႔ စီရင္ရာမွာ Cimes against Humanity နဲ႔ စတင္စစ္ေဆးရင္း Genocide ေျမာက္ေစေသာ အျခားအခ်က္အလက္ေတြနဲ႔ က္ိ္ုက္ညီလာရင္ Genocide ရာဇဝတ္မႈအျဖစ္ ဆက္လက္စစ္ေဆးရပါတယ္။

—————————-

ငါတို႔ကို ICC မွာတင္ထားတာ Genocide နဲ႔ မဟုတ္ဘူး။ Crimes against Humanity နဲ႔ပဲလို႔ေတြးၿပီး ၾကည္ႏူးေနတဲ့ ရာဇဝတ္ေကာင္ေတြ ၾကပ္ၾကပ္သတိထားပါ။ ခင္ဗ်ားတို႔ဟာ densed area ကိုမွ ကၽြံၿပီးဝင္သြားတာျဖစ္ေၾကာင္းပါခင္ဗ်ား။

Genocide ေျမာက္,မေျမာက္ ဘယ္လိုဆံုးျဖတ္

၂။ က်ဴးလြန္သူမ်ား
က်ဴးလြန္သူကို သတ္မွတ္ရာမွာ
– ေျမျပင္ေအာက္ေျခအဆင့္မွာ လူသတ္၊ မီးရိႈ႕၊ မုဒိန္းက်င့္သူေတြအပါအဝင္။
– အဲလိုလုပ္ဖို႔ တိုက္႐ိုက္အမိန္႔ေပးသူ။
– စီမံခ်က္ေရးဆြဲေပးသူ။
– စီမံခ်က္အား ေငြေၾကး ပစၥည္းေထာက္ပံ့ေပးသူ
– ေဘးကေန ( အမုန္းစကား ) ဝါဒျဖန္႔ေပးသူအထိ
က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ ျပန္႔သတ္မွတ္ထားပါတယ္။
က်ဴးလြန္သူေတြကို တရားစီရင္ရာမွာ အခက္အခဲတခ်ိဳဳ႕ရွိပါတယ္။ ရာဇဝတ္ေကာင္ေတြဟာ က်ဴးလြန္စဥ္အတြင္းမွာ အာေပါင္အာရင္းသန္သန္နဲ႔ လႈံ႔ေဆာ္သတ္ျဖတ္မီး႐ိႈ႕ခဲ့သေလာက္ အေရးယူခံရေတာ့မယ္လို႔ေသခ်ာခ်ိန္မွာ အေထာက္အထားေတြကို ေဖ်ာက္ဖ်က္ပါတယ္။ တာဝန္ယူရတဲ့ ရာထူးအဆင့္ေတြကို ေရႊ႕ပစ္တာ၊ ေျပာင္းပစ္တာ၊ ျဖဳတ္ပစ္တာေတြလုပ္ေလ့ရွိပါတယ္။ တရားခံအခ်င္း ခ်င္းလည္း လက္ညိႇဳးထိုးပံုခ်ၿပီး အမႈေပါ့ေအာင္လုပ္ေလ့ရွိပါတယ္။
ဒါဟာ စီရင္ခ်က္ခ်ရာမွာ ဘယ္သူဟာ အဓိကတာဝန္ရွိလဲဆိုတာကို ေဝဝါးေစဖို႔ အားထုတ္တာပါ။ ဒါဟာ နာဇီတရားခံ ဟင္းမလားကစၿပီး အခုထိ ေအာင္လုပ္တတ္တဲ့ ရာဇဝတ္ေကာင္ေတြရဲ႕ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ေတြပါ။ (ဟင္းမလားဆိုရင္ ဟစ္တလာေသခါနီးမွ နာဇီပါတီကေန ထုတ္ပယ္ ခံရတယ္လို႔ ဇာတ္လမ္းဆင္လိုက္ပါေသးတယ္။)

ေနာက္ထပ္ဆင္ျခင္စရာတစ္ခု
အာဖရိက,က ဇူလူးေတြနဲ႔ ဝင္႐ိုးစြန္းက အက္စ္ကီးမိုးေတြၾကားမွာ Genocide ျဖစ္လာဖို႔ ခဲယဥ္းပါတယ္။ Genocide ျဖစ္လာရင္ ျပဳလုပ္သူနဲ႔ ခံရသူ (ႏွစ္ ဖက္)လူမ်ိဳးေတြဟာ တစ္ဖက္နဲ႔တစ္ဖက္ ဘယ္ေလာက္ပဲရန္လိုမုန္းတီးေနပါေစ အတိုင္းအတာတစ္ခုထိေတာ့ ႏွစ္ေပါင္းမနည္း ပတ္သတ္ဆက္ႏြယ္ အမ်ိဳးေတာ္ ေနေလ့ရွိပါတယ္။
ဥပမာ-ဆာဘ္ေတြနဲ႔ ေဘာ့စ္နီးယန္းေတြ။ က်ဴးလြန္တဲ့ ဆာဘ္ေတြဟာ ေအာ္သိုေဒါက္စ္ေတြျဖစ္ၿပီး က်ဴးလြန္ခံရတဲ့ ေဘာ့စ္နီးယန္းေတြဟာ အစၥလာမ္ဘာသာကိုးကြယ္ သူေတြျဖစ္ေပမယ့္ဒီလူမ်ိဳးႏွစ္မ်ိဳးဟာ တအားႀကီးကြဲျပားေနတာမဟုတ္ပါဘူး။ ဆာဘ္နဲ႔ေဘာ့စ္နီးယန္းေတြဟာ တစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦး ဘာသာစကားေတြကို အျပန္အလွန္နားလည္ဖို႔လြယ္သလို အျပန္အလွန္လက္ထပ္ထိမ္းျမားခဲ့တာေတြလည္း အမ်ားအျပားပါ။ မဂၤလာပြဲ ဆယ္ပြဲရွိရင္ တစ္ပြဲက လူမ်ိဳးမတူဘဲ လက္ထပ္တဲ့ႏႈန္းပါ။ ဒါေၾကာင့္ ဘာလူမ်ိဳးလဲလို႔ေမးရင္ ဆာဘ္၊ ေဘာ့စ္နီးယန္းလို႔မေျဖဘဲ ယူဂိုဆလာဘ္(ျပည္ေထာင္စု)လူမ်ိဳးလို႔ ျပန္ေျဖသူက သန္းေခါင္စာရင္းရဲ႕ ၁၀ % ရွိပါတယ္။
ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ျဖစ္လာေတာ့ အဲဒီျပည္ေထာင္စုလူမ်ိဳးလို႔ျပန္ေျဖတဲ့ ေဒသခံေတြဟာ ဆာဘ္တပ္ဖြဲ႕ေတြရဲ႕ မုဒိန္းသားေကာင္ေတြျဖစ္လာရပါတယ္။ ဆာဘ္ တပ္ဖြဲ႕ေတြက “နင္တို႔ ေသြးေႏွာခ်င္ဦး၊ အမ်ိဳးကိုမေစာင့္ေရွာက္ခ်င္ဦး” လို႔ ျခိမ္းေျခာက္ေၾကြးေၾကာ္ၿပီး မုဒိန္းက်င့္ၾကပါတယ္။ ဆာဘ္ေသြးျပန္လည္လႊမ္းမိုးသန္႔စင္ဖို႔ အားထုတ္တဲ့အေနနဲ႔ မုဒိ္န္းက်င့္တာပါ။
မုဒိန္းအက်င့္ခံရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြကလည္း ဆာဘ္ေသြး အတိုင္းအတာတစ္ခုအထိ ပါၿပီးသားပါ။ ဒါဆို ဆာဘ္ေသြးပါသူေတြကို ဆာဘ္ေတြက မုဒိန္း က်င့္တာပဲ။ ဘာကိစၥ Genocide ျဖစ္ရမွာလဲ။ အုပ္စုဖြဲ႕မုဒိန္းမႈပဲမဟုတ္လားလို႔
ေမးခြန္းထြက္လာပါတယ္။ ဒီမွာတင္ မုဒိန္းအက်င့္ခံရသူေတြက သူတို႔ကိုယ္သူတို႔ ယူဂိုဆလာဘ္ လူမ်ိဳးလို႔သတ္မွတ္ျခင္းနဲ႔ မုဒိန္းက်င့္တဲ့ဆာဘ္ေတြက အက်င့္ခံရသူေတြကို ေဘာ့စ္နီးယန္းေသြးေႏွာေတြလို႔ သတ္မွတ္ျခင္း ဘယ္ဟာကိုအတည္ယူၿပီး အမႈ တြဲတည္ေဆာက္မလဲဆိုတာ စကားေျပာလာပါတယ္။
က်ဴးလြန္သူဘက္က က်ဴးလြန္ခ်ိန္အတြင္း သတ္မွတ္ျခင္းကိုပဲ အတည္ ယူၿပီး အမႈတြဲတည္ေဆာက္ပါတယ္။ ရဝမ္ဒါဂ်င္ႏိုဆိုဒ္မွာေတာ့ ဒီအခ်က္က ပိုၿပီးထင္ရွားလာပါတယ္။ က်ဴးလြန္သူ ဟူတူလူမ်ိဳးနဲ႔ အက်ဴးလြန္ခံရသူ တြတ္ဆီလူမ်ိဳးေတြဟာ တကယ္ ေတာ့ ေသြးတူ၊ စကားတူ၊ ဘာသာတူ အားလံုးအတူတူပဲ။ ကိုလိုနီအရွင္ သခင္ေတြလက္ထက္တုန္းက အရပ္ပိုရွည္တဲ့ နွာေခါင္းပိုခၽြန္တဲ့သူေတြကို ေရြးထုတ္ၿပီး ကိုလိုနီအစိုးရယႏၲယားမွာအသံုးခ်ရင္း အဲဒီသူေတြဟာ တြတ္ဆီရယ္ လို႔ ျဖစ္လာတယ္။
က်န္တဲ့သူေတြက ကိုလိုနီေခတ္ ဆင္းရဲၾကပ္တည္းမႈေတြနဲ႔ ႐ုန္းကန္ရခ်ိန္မွာ နာၾကည္းခ်က္ေတြ ဝင္လာတယ္။ သူတို႔က ဟူတူေတြပါ။ လြတ္လပ္ေရးရၿပီးခ်ိန္မွာေတာ့ အႏွိမ္ခံဟူတူေတြလက္ထဲ အာဏာရလာၿပီး ျပည္တြင္းစစ္အျဖစ္ ေပါက္ကြဲထြက္လာၿပီးေတာ့ Genocide နဲ႔ အဆံုးသတ္သြားခဲ့တယ္။ ဟူတူနဲ႔တြတ္ဆီ အျပန္အလွန္လက္ထပ္တာေတြလည္း အမ်ားႀကီး။ ဥပမာ-အေဖကတြတ္ဆီ၊ အေမက ဟူတူ၊ မိသားစုမွာေရာ ႏွစ္ဖက္အသိုင္းအဝိုင္းမွာ ဘာျပသနာမွမရွိ။ ဒါေပမဲ့ ဟူတူျပည္သူ႔စစ္ေတြက တစ္မိသားစုလံုးကို သတ္ျဖတ္ သြားခဲ့တယ္။ ခံု႐ံုးေရာက္မွ တရားခံက ဘာထြက္ဆိုခ်က္ေပးလဲဆိုေတာ့ “ဟူတူ ဟူတူခ်င္း ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္လုပ္စရာလားဗ်ာ” တဲ့။ ဒီမွာတင္ က်ဴးလြန္သူက က်ဴးလြန္ခ်ိန္အတြင္း သတ္မွတ္မႈကိုပဲ အတည္ယူတယ္ဆိုတာနဲ႔ ဆံုးျဖတ္တယ္။ ဒီမိသားစုကို တြတ္ဆီအျဖစ္ယူဆခဲ့လို႔ သတ္ျဖတ္တာမို႔ Genocide ေျမာက္တယ္။ ဒါရဝမ္ဒါ ခံု႐ံုးရဲ႕ စီရင္ခ်က္ေတြ။
ဒါဆို လူမ်ိဳးတူသူအခ်င္းခ်င္း က်ဴးလြန္ရင္ Genocide မေျမာက္ဘူး လားဆိုတဲ့ ေမးခြန္းထြက္လာတယ္။

——————————-

ျမန္မာျပည္မွာေရာ ေဘာ့စ္နီးယားလို ရဝမ္ဒါလို ေသြးနီးတဲ့လူမ်ိဳးေတြ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ျဖစ္ေနသလားေပါ့။ ႐ိုဟင္ဂ်ာေတြအေပၚက်ဴးလြန္မႈကို ျမန္မာအစိုးရက communal violence လို႔နာမည္တပ္ေပမယ့္ ကမ႓ာက Genocide အျဖစ္ပဲသတ္မွတ္လိုက္ပါၿပီ။ ျပည္မက မိတၳီလာနဲ႔ ေနာက္ပိုင္းဆက္တိုက္ျဖစ္ခဲ့တဲ့ျဖစ္စဥ္ေတြကိုလည္း ျမန္မာအစိုးရ လူမႈအသိုင္းအဝိုင္းၾကားပဋိပကၡ (communal violence) လို႔ နာမည္တပ္ပါတယ္။
communal violence လား? Genocide လား? ကြဲကြဲျပားျပားျဖစ္ ဖို႔ သတ္မွတ္ရာမွာ ေျပာစရာတခ်ိဳ႕ ရွိလာႏိုင္တာကို ဒီ status က မီးေမာင္း ထိုးျပပါလိမ့္မယ္။ ျမန္မာျပည္မထဲကမြစ္ဆလင္မ္ေတြဆိုတာ အနည္းနဲ႔အမ်ား ဗမာေသြးပါၾကသူခ်ည့္ပါပဲ။ တခ်ိဳ႕ မိသားစုေတြမွာ ဖခင္ကမြစ္ဆလင္မ္ မိခင္ကဗုဒၶဘာသာျဖစ္ၿပီး သားသမီးအရင္းအခ်ာေတြထဲမွာလည္း အစၥလာမ္ကိုးကြယ္သူေရာ ဗုဒၶဘာသာ ကိုးကြယ္သူပါ ရွိေနပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ျပည္မက မြစ္ဆလင္မ္ေတြလည္း ဘာသာေရးအရပစ္မွတ္ထားခံရတာမို႔ Genocide Convention အရအကာအကြယ္ေပး ထားေသာအုပ္စုထဲမွာေတာ့ ပါပါတယ္။
ဒီအခ်ိန္က်မွ ႐ုတ္တရက္ ထေဂါက္ၿပီး “က်ဳပ္တို႔က ျမန္မာလူမ်ိဳး အစၥလာမ္ကိုးကြယ္သူေတြ၊ ရိုဟင္ဂ်ာေတြနဲ႔ က်ဳပ္တို႔ျမန္မာမြစ္ဆလင္မ္ေတြနဲ႔ ဘာမွမဆိုင္ဘူး” လို႔ထေအာ္တဲ့ ဖ်က္ျမင္းေတြဟာ ဘာရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ေအာ္တာလဲ? Genocide Convention အရ အကာအကြယ္ေပးထားတဲ့ scope ကို က်ဥ္းေအာင္ ဝင္ကစားခ်င္တဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔လားလို႔ ဆန္းစစ္ရေတာ့မွာပါ။ တစ္ခုေတာ့ မွတ္ထားပါ။ အဲဒီ ဖ်က္ျမင္းေတြရဲ႕ရည္ရြယ္ခ်က္ လံုးဝေအာင္ျမင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ေရွ႕မွာေရးမယ့္ auto – genocide အေၾကာင္းမွာ ေစာင့္ဖတ္ၾကပါ။

Genocide ေျမာက္,မေျမာက္ ဘယ္လိုဆံုးျဖတ္


Autogenocide
က်ဴးလြန္သူနဲ႔ က်ဴးလြန္ခံရသူဆိုတဲဲ့ မ႑ိဳင္ႏွစ္ခုကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္းျပနိုင္မွ အမႈတြဲတည္ေဆာက္လို႔ရမွာပါ။ ဒီေနရာမွာ ေျပာစရာရွိလာတာက က်ဴးလြန္သူနဲ႔ က်ဴးလြန္ခံရသူက လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးတည္းျဖစ္ေနရင္ေရာ? ဥပမာ-ကေမ႓ာဒီးယားက ခမာနီေတြလုပ္ခဲ့သလို လူ ႏွစ္သန္းေလာက္ ကို သတ္ျဖတ္ပစ္တာမ်ိဳး။ က်ဴးလြန္တဲ့ ခမာနီေတြနဲ႔ အက်ဴးလြန္ခံရတဲ့ ကမ္ပူးခ်ား ျပည္သူေတြဟာ လူမ်ိဳးအတူတူပဲ။
ႏိုင္ငံေရးခံယူခ်က္အရ မတူလို႔က်ဴးလြန္တယ္ ေျပာၾကေသးတယ္။ ဒါကို politically or idealogically motivated genocide လို႔ နာမည္တပ္ၾကေသးတယ္။ တကယ္ေတာ့ ကမ္ပူးခ်ားျပည္သူေတြဟာ ခမာနီေတြကို ဆန္႔က်င္ျပေနတာလည္း မဟုတ္။ ဒါဟာ လူမ်ိဳးတူသူ အခ်င္းခ်င္း က်ဴးလြန္တဲ့ genocide=autogenocide အစပိုင္းမွာ autogenocide ကို Legal Genocide အျဖစ္သတ္မွတ္ ဖို႔ကိစၥကို အျငင္းပြားၾကေသးတယ္။ ဘာလို႔လဲဆိုေတာ့ ႏိုင္ငံတကာဥပေဒမွာ autogenocide ကို တရားဝင္အသိအမွတ္ျပဳမထားလို႔ပဲ။ ဒီဟာကို အေရးအရာ လုပ္ၿပီး ထည့္ေျပာေနရတာက တျခားေၾကာင့္မဟုတ္ဘူး။ “ကၽြန္ေတာ္တို႔ဟာ စစ္ျဖစ္ေနေသာ္လည္း တိုင္းရင္းသားညီအကိုေတြပါ။ ဒါ့ေၾကာင့္ က်ဴးလြန္မႈေတြ ဟာ Genocide မဟုတ္ပါဘူး” လို႔ ႀကိဳကာထားတာေတြရွိတယ္။
တိုင္းရင္းသားေသြးခ်င္းညီအကိုေတြမို႔ က်ဴးလြန္မိသမ်ွဟာ အခ်င္းခ်င္းလုပ္မိတဲ့ autogenocide သာျဖစ္တယ္။ Legal Genocide အျဖစ္ တည္ေဆာက္ မရေအာင္ ႀကိဳကာထားတာ။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီကာကြယ္မႈဟာ အခုေခတ္မွာ ဒိတ္ ေအာက္သြားၿပီ။ အလုပ္မျဖစ္ေတာ့ဘူး။ autogenocide ဟာ ႏိုင္ငံတကာဥပေဒေတြမွာ တရားဝင္သံုးႏႈန္းေဖာ္ျပ ထားတာမရွိေပမယ့္ ကမ္ပူးခ်ားခံု႐ံုးရဲ႕ စီရင္ထံုးေတြမွာေတာ့ autogenocide သည္ legal genocide ေျမာက္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပခဲ့ၿပီးသား။ ကမ္ပူးခ်ားခံု႐ံုးရဲ႕ စီရင္ထံုးေတြကို ေထာက္႐ႈၿပီး autogenocide သည္ legal genocide ျဖစ္ေၾကာင္း အေမရိကန္ကြန္ဂရက္လႊတ္ေတာ္ကလည္း ထပ္ဆင့္အသိအမွတ္ျပဳထားတယ္။

marginalization=ေသးသိမ္ေအာင္ေဘးသို႔တြန္းပို႔ျခင္း (သို႔) တန္းညႇိျခင္း
ဒါက Genocide ကို ပံုစံတစ္မ်ိဳးနဲ႔ ျငင္းဆန္တာ။ Genocide ကို Genocide လို႔အသိအမွတ္မျပဳဘဲ လူေတြေရႊ႕ေျပာင္းထြက္ခြာရတဲ့ကိစၥတို႔၊ လူ႔အဖြဲ႕အစည္း ႏွစ္ခုၾကား ပဋိပကၡျဖစ္ပြားျခင္းတို႔ စသျဖင့္ တျခားနာမည္တပ္တာ။ ျမင္ေအာင္ေျပာရရင္ Diagnosis အလြဲတပ္တာ။ ဒါေပမဲ့ ဒီလိုလြဲတာ ဟာ မေတာ္တဆလြဲတာမ်ိဳးမဟုတ္ဘဲ ေသခ်ာရည္ရြည္ခ်က္ရွိရွိလြဲေအာင္ လုပ္တာ။ လုပ္တာမွ Genocide ကိုက်ဴးလြန္စဥ္ကာလကတည္းက အဲလိုလမ္းလႊဲ လို႔ရေအာင္ လုပ္ယူထားတာ။
ဥပမာ အစိုးရတပ္ဖြဲ႕ဝင္ေတြကိုယ္တိုင္က သတ္ျဖတ္မႈမွာ တိုက္႐ိုက္ဝင္မပါဘဲ ေဒသခံေတြကို လူအုပ္စုဖြဲ႕ ျပည္သူ႔စစ္ဖြဲ႕ေပးၿပီး သတ္ျဖတ္ဖို႔လႊတ္ေပးထားလိုက္တာ။ အစိုးရအဖြဲ႕အႀကီးအကဲကေတာ့ ႏိုင္ငံတကာမွာလွည့္လည္ၿပီး ေတာ့ ပဋိပကၡခ်ဳပ္ျငိမ္းဖို႔အားထုတ္ေနေၾကာင္း၊ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးျပႆနာ ျဖစ္ၾကာင္း ေတာ္ကီပစ္ခ်င္ပစ္ေနမယ္။ ဒါေတြက ေဘာ့စ္နီးယားမွာလည္း ျဖစ္ခဲ့ၿပီးၿပီ။ ဆားဘီးယားအျမဲတမ္း တပ္မေတာ္ဟာ တိုက္႐ိုက္သတ္ျဖတ္မႈေတြမွာ ဘယ္ေတာ့မွဝင္မပါဘူး။ ဆာဘ္ ျပည္သူ႔စစ္ေတြကပဲ တိုက္႐ိုက္သတ္ျဖတ္၊ မုဒိန္းက်င့္တယ္။ မီလိုဆီဗစ္က ျပည္တြင္းစစ္လို႔ အင္တာဗ်ဴးေတြ ေျဖမယ္။
ဒါက ျဖစ္စဥ္ကို က်ဴးလြန္စဥ္ကတည္းက အကြက္ခ်ၿပီး marginalize လုပ္ေနတာ။ ခံရတဲ့သူေတြဘက္က ထြက္ေျပးၿပီး ျဖစ္စဥ္ၿပီးသေလာက္ရွိခ်ိန္မွာ ေတာ့ “ဒုကၡသည္ျပႆနာ” တို႔ “ျပန္လည္ေနရာခ်ထားေရးျပသနာ” တို႔စသျဖင့္ တူႏိုးႏိုး အသံုးအႏႈန္းေတြသံုးၿပီး Genocide ကို ေသးသိမ္ေအာင္လုပ္တတ္တယ္။ မုန္တိုင္းတိုက္လို႔ ငလ်င္လုပ္လို႔ ဒုကၡသည္ျဖစ္လာတာမွ မဟုတ္တာဗ်ာ။ ျမင္ေအာင္ေျပာရရင္…

– လူတစ္ေယာက္ တိုက္ေပၚက ျပဳတ္က်ေသတယ္။
– ေနာက္လူတစ္ေယာက္ကားတိုက္ခံရလို႔ ေသတယ္။
– ေနာက္လူတစ္ေယာက္ အရက္အတူေသာက္ရင္း ရန္ျဖစ္ၿပီးေဒါသစိတ္မထိန္းႏိုင္လို႔ ဓါးနဲ႔ထိုးမိၿပီးေသတယ္။
– ေနာက္တေယာက္က ဖမ္းဆီးခံရၿပီး လက္ျပန္ႀကိဳးတုပ္ညႇဥ္းဆဲခံရလို႔ ေသတယ္။
ျဖစ္စဥ္အားလံုးမွာ ရလဒ္က လူတစ္ေယာက္ေသဆံုး သြားတယ္ဆိုတာ ခ်ည္းပဲ။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီျဖစ္စဥ္ေတြကို စီရင္ရာမွာ လူတစ္ေယာက္ေသတာပဲကြာလို႔ တန္းညႇိၿပီး အားလံုး ပုဒ္မတစ္ခုတည္းနဲ႔ စီရင္လို႔ မရဘူးေလ။ လူေသမႈပုဒ္မ၊ လူသတ္မႈပုဒ္မ၊ အညိဳးအေတးနဲ႔ လက္စားေခ် သတ္ျဖတ္ရင္ လူသတ္မႈပုဒ္မနဲ႔စြဲေတာင္ ျပစ္ဒဏ္ကပိုျပင္းထန္ေသးတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Genocide ကို အေပ်ာ့စားပံုစံနဲ႔ ျငင္းဆန္တဲ့ marginalisation ဟာ အလုပ္မျဖစ္ပါဘူး။ ဒါေပမဲ့ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္ေကာင္ေတြကေတာ့ marginalization ကို လုပ္ေနၾကတုန္းပါပဲ။

————————

ဒီေန႔ပို႔စ္ကေတာ့ က်ဴးလြန္သူနဲ႔ က်ဴးလြန္ခံရသူၾကားကစည္းကို ဘယ္လိုပိုင္းျခားလဲဆိုတာ မီးေမာင္းထိုးျပတာပါ။ လူမ်ိဳးတူသူအခ်င္းခ်င္း ဒါမွမဟုတ္ ေသြးသားနီးစပ္သူ အခ်င္းခ်င္းက်ဴးလြန္တဲ့ autogenocide ဟာ ဥပေဒေၾကာင္း အရ genocide ေျမာက္ပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာေရာ အဲဒါမ်ိဳးျဖစ္သလား? တိုင္းရင္းသားေသြးခ်င္းညီအစ္ကိုဆိုၿပီး ႏွစ္ ၆၀ ေလာက္ သတ္ခ်င္သလို သတ္ဖို႔ ဂ်င္းထည့္ထားတာဟာ ဗမာအာဏာပိုင္ေတြရဲ႕ ဥပေဒေၾကာင္းအရ ႀကိဳ တင္
အကာအကြယ္ယူထားမႈပါ။
ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္အင္ပါယာအတြက္ အလုပ္အေကၽြးျပဳခဲ့တဲ့ ေဒါက္တာ ေမာင္ေမာင္လိုပုဂၢိဳလ္ေတြ ဗိုလ္မွဴးခ်ဳပ္ေမာင္ေမာင္လို ပုဂၢိဳလ္ေတြကို ေလ်ွာ့မတြက္ ပါနဲ႔။ ဥပေဒကို ကလိမ္ကက်စ္အသံုးခ်ရာမွာ အင္မတန္မွ ကၽြမ္းက်င္သူေတြပါ။
ဗမာအာဏာပိုင္ေတြဟာ ျပည္တြင္းကတိုက္ပြဲေတြကို ဘယ္ေတာ့မွ ျပည္တြင္းစစ္လို႔ မသံုးႏႈန္းပါဘူး။ ေသာင္းက်န္းမႈႏွိမ္နင္းသည့္စစ္ဆင္ေရး အျဖစ္ပဲသံုးႏႈန္းပါတယ္။ ဘာကြာသလဲဆိုေတာ့ ျပည္တြင္းစစ္လို႔သတ္မွတ္ရင္ ဂ်ီနီဗာ
ကြန္ဗန္းရွင္းရဲ႕သက္ေရာက္မႈက ပိုအားေကာင္းပါတယ္။ ေသာင္းက်န္းမႈနွိမ္နင္း ေရးဆိုရင္ ျမန္မာျပည္တြင္းဥပေဒက သက္ေရာက္မႈပိုအားေကာင္းပါတယ္။
ျမန္မာလို “တိုင္းရင္းသား”ဆိုတဲ့ အသံုးအႏႈန္းဟာ ႏိုင္ငံတကာတန္းမဝင္တဲ့ အသံုးအႏႈန္းပါ။ ခ်ိတ္ဆက္က်က်ျပန္ၾကည့္ရင္ ကိုယ့္ျပည္တြင္းမွာ ကိုယ့္ ဥပေဒနဲ႔ကိုယ္ လုပ္ခ်င္ရာလုပ္ခြင့္ရေအာင္ ျမန္မာအာဏာပိုင္ေတြကဂြင္ဆင္ထား တာပါ။ ဒါက ဥပေဒေၾကာင္းအရခ်ည္းကပ္တာပါ။ ျဖစ္စဥ္ေၾကာင္းအရခ်ည္းကပ္ရင္ ျမန္မာအစိုးရဟာ သူတို႔လက္နဲ႔သူတို႔ တိုက္႐ိုက္သတ္ျဖတ္တာရွိသလို လူနည္းစုအခ်င္းခ်င္းျပန္သတ္ခိုင္းတာလည္းရွိ ပါတယ္။ ဥပမာကေတာ့ ကရင္အခ်င္းခ်င္းျပန္သတ္ခိုင္းတာပါ/ autogenocide ရဲ႕ ပံုစံတစ္မ်ိဳးပါပဲ။
ဘာသာေရးဗန္းျပ ကရင္ခြဲထြက္အဖြဲ႕ႀကီးရဲ႕လက္ခ်က္နဲ႔ ကရင္ခရစ္ယာန္နဲ႔ မြစ္ဆလင္မ္ေတြအသတ္ခံရၿပီး သံလြင္ျမစ္ထဲအေျမာခံရတာ ျမစ္ေရေတာင္ ပုပ္သြားသတဲ့။ ဘယ္သူ႔မွာ တာဝန္ရွိသလဲ? collaborators=ပုဆိန္႐ိုးလုပ္ၿပီး အခ်င္းခ်င္းျပန္သတ္သူေတြလား? ေနာက္ကြယ္ကေစခိုင္းသူေတြလား?
က်ဴးလြန္သူကို သတ္မွတ္ရာမွာ တိုက္႐ိုက္သတ္ျဖတ္သူေရာ ေနာက္ ကြယ္က အစီအမံခ်ေပးသူပါ ပါတယ္လို႔ ရွင္းရွင္းလင္းလင္းေရးၿပီးသားပါ။

———————–

ေနာက္တစ္ခုက Genocide ကို တျခားေသာျဖစ္စဥ္ေတြနဲ႕ ႏႈိင္းယွဥ္ၿပီး ေသးသိမ္ေအာင္ diagnosis အမွန္မထြက္ေအာင္လုပ္တာပါ။ ဒါမ်ိဳးလုပ္ဖို႔ အဘ ေတြက စာမတတ္ေတာ့ အစ္မႀကီးကို ေရွ႕ထုတ္လိုက္တဲ့သေဘာပါ။
ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးဟာ Genocide က်ဴးလြန္ဖို႔ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႔ကို လည္ပတ္ေနတဲ့ အေနအထားပါ။

Genocide ေျမာက္,မေျမာက္ဘယ္လိုဆံုးျဖတ္

၃။ intention = က်ဴးလြန္ရသည့္ရည္ရြယ္ခ်က္
ဘာရည္ရြယ္ခ်က္လဲဆိုေတာ့ “မႏုႆလူသားအဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္အား အလံုးစံုျဖစ္ေစ တစိတ္တပိုင္းျဖစ္ေစ ဖ်က္ဆီးေဖ်ာက္ဖ်က္ပစ္လိိုေသာ ရည္ရြယ္ ခ်က္” ဘိုလိုဆိုရင္ေတာ့ an intention to destroy such a group in whole or in part ပါ။ မ႑ိဳင္ ၄ ခုမွာ ဒီ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိ၊ မရွိ ဆန္းစစ္ရတာ အခက္ခဲဆံုးပါ။ ရဝမ္ဒါခံု႐ံုးက တရားသူႀကီးေတြကေတာ့ တခ်ိဳ႕အမႈေတြမွာ ဒီရည္ရြယ္ခ်က္ကို ဆန္းစစ္ဖို႔ဟာ မျဖစ္ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ကို ခက္ခဲလြန္းတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။
ဘာ့ေၾကာင့္ဒီေလာက္ခက္ခဲသလဲဆိုေတာ့ ဒီရည္ရြယ္ခ်က္ကို ဆန္းစစ္ဖို႔အတြက္ ျဖစ္ပ်က္ခဲ့ေသာ “ရာဇဝတ္မႈမ်ားရဲ႕႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာပ်က္စီးသက္ေရာက္ ေစမႈမ်ား” နဲ႔ “က်ဴးလြန္တဲ့ ရာဇဝတ္ေကာင္ရဲ႕ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာအေျခအေန” ကို ဆက္စပ္ယူၾကည့္ရလို႔ပါ။ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈဟာ အျဖစ္အပ်က္ေပါင္းစံု ပံုစံမ်ိဳးစံုနဲ႔ ျပင္းအားအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႔ျဖစ္တဲ့ ရာဇဝတ္မႈအစုအေထြးႀကီးပါ။ တစ္ခုခ်င္းကို ေခါင္းစဥ္ခြဲၿပီးဇယားဆြဲရတာ၊ သက္ေသအေထာက္အထားရွာရတာကိုက အေတာ္လက္ဝင္တဲ့ အလုပ္ပါ။ ဒါေတြဟာ ရာဇဝတ္မႈေတြရဲ႕႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာပ်က္စီးသက္ေရာက္မႈကို ဆန္းစစ္ရတဲ့အပိုင္းပါ။
က်ဴးလြန္တဲ့ ရာဇဝတ္ေကာင္ရဲ႕စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာအေျခအေနကို ဆန္းစစ္ဖို႔ကေတာ့ လြယ္မေယာင္နဲ႔ ခက္တဲ့ကိစၥပါ။ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္ေကာင္ေတြဟာ က်ဴးလြန္တုန္းအခ်ိန္မွာသာ သတ္ပစ္၊ လုပ္ပစ္၊ မီး႐ိႈ႕ပစ္ စသျဖင့္ စိတ္အားေတြ ၾကြတက္ျပသေလာက္ တရား႐ံုးေရာက္ၿပီး အေရးယူခံရမွာေသခ်ာၿပီဆိုရင္ေတာ့ တတ္ႏိုင္သမ်ွ ေခါင္းေရွာင္ဖို႔ပဲ လုပ္ပါေတာ့တယ္။
ရာဇဝတ္ေကာင္အခ်င္းခ်င္း လက္ညႇိဳးထိုးအျပစ္ပံုခ်မယ္။ အမိန္႔အရလုပ္ရတာလို႔ ေရွာင္ထြက္မယ္။ အေျခအေနအရျဖစ္သြားတာပါ၊ ရင္ထဲမွာ ဘာမွ မရွိပါဘူးလို႔ မ်က္ႏွာေျပာင္တိုက္မယ္။ ဘယ္ရာဇဝတ္ေကာင္ကမွ “ဟုတ္တယ္ အဲဒီလူမ်ိဳးေတြကို မုန္းလြန္းလို႔ အျပီးသတ္သုတ္သင္ပစ္ခ်င္လို႔ လူသတ္တယ္၊ မီး႐ိႈ႕တယ္၊ မုဒိန္းက်င့္တယ္ကြာ” လို႔ ဝန္မခံရဲပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရွိက်ဴးလြန္တာဟုတ္သလား၊ မဟုတ္ဘူးလားလို႔ သံုးသပ္ဆံုးျဖတ္နိုင္ဖို႔ ရာဇဝတ္ေကာင္ေတြရဲ႕ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာအေျခအေနကို ဆန္းစစ္တာဟာ အေတာ္ကိုခက္ခဲပါတယ္။
ဒါဆို ရာဇဝတ္ေကာင္ေတြဘက္က မဝန္ခံမခ်င္း ရည္ရြယ္ခ်က္ ရွိ၊ မရွိ ဆန္းစစ္လို႕မရေတာ့ဘူးေပါ့? အဲလိုေတာ့ ဘယ္ဟုတ္မလဲဗ်ာ! တရား႐ံုးအေနနဲ႔ ရာဇဝတ္ေကာင္ေတြ အင္ထားသေရြ႕ ဘာမွလုပ္မရတာမ်ိဳး ဘယ္အျဖစ္ခံမလဲ။ဥပမာ-ဦးကိုနီကို ေသေစလိုေသာရည္ရြယ္ခ်က္မရွိပါဘူးလို႔ ၾကည္လင္းေျပာသမ်ွ လက္ခံစရာလား။ အဲဒီသေဘာေပါ့ဗ်။ ရာဇဝတ္ေကာင္ရဲ႕ဝန္ခံခ်က္ဟာ မရွိမျဖစ္လိုအပ္တဲ့အရာမဟုတ္ဘူးဗ်။ ဒါဆို ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိ၊ မရွိကို ဘာနဲ႔ေထာက္ၿပီး ဆန္းစစ္လဲဆိုေတာ့ အမႈရဲ႕ျဖစ္စဥ္ေၾကာင္းေပါ့ဗ်ာ။ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈရဲ႕ ျဖစ္စဥ္ေၾကာင္းဟာ Ten stages of Genocide ေလဗ်ာ။
Genocide Watch အဖြဲ႕ရဲ႕ဥကၠဌ Dr.Gregory Stanton ဟာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု State Department မွာ Eight Stages of Genocide ဆိုတဲ့စာတမ္းကိုတင္သြင္းခဲ့ၿပီး ေနာက္ပိုင္းထပ္တိုးျဖည့္စြက္ခ်က္ေတြနဲ႔ Ten Stages
of Genocide ဆိုၿပီးျဖစ္လာပါတယ္။

Ten Stages of Genocide
( ၁ ) အမ်ိဳးအစားခြဲျခားျခင္း = classification
“တို႔အားလံုး” ဆိုတဲ့အျမင္မ်ိဳးမရွိေတာ့ဘဲ “မင္းတို႔ကသပ္သပ္ ငါတို႔ကသပ္သပ္” ဆိုတဲ့ ခြဲျခားျခင္းပါ။ ဒါဟာ လူသားေတြမွာ အျမဲတမ္းမဟုတ္ေတာင္ တခါတရံျဖစ္ေလ့ရွိတဲ့သဘာဝပါ။ ဒါေပမဲ့ ေကာင္းတဲ့သဘာဝ မဟုတ္ဘူးဗ်။ မေကာင္းတဲ့သဘာဝမို႔ ႀကီးထြားက်ယ္ျပန္႔မလာေအာင္ ထိန္းခ်ဳပ္ ရတယ္။ အဲလိုမထိန္းခ်ဳပ္ဘဲ ႀကီးထြားသည္ထက္ႀကီးထြားေအာင္လုပ္လာၿပီဆို ရင္ေတာ့ သတိထားေတာ့ဗ်ိဳ႕။

( ၂ ) တံဆိပ္ကပ္ျခင္း = Symbolization
တခ်ိဳ႕က အမွတ္အသားလုပ္ျခင္းလို႔ ေျပာတယ္။ ဥပမာ-ဂ်ဴးဆိုရင္ သံပုရာခြံဦးထုပ္ေဆာင္းထားမယ္။ မြစ္ဆလင္မ္ဆိုရင္ မုတ္ဆိတ္ထားတတ္တယ္။ ဒါက ကိုယ့္ဖာသာ အမွတ္အသားလုပ္တာ။ ဒါလည္း လူေတြ သာမန္အခ်ိ္န္မွာ လုပ္ေနက်ကိစၥေတြပါ။ ဒါေပမဲ့ တံဆိပ္ကပ္ျခင္းဟာ အဲဒီလိုကိုယ့္ဖာသာလုပ္တာထက္ျပင္း ထန္တယ္။ ဥပမာ-ဂ်ဴးဆိုရင္ အဝါေရာင္ေျခာက္ေထာင့္ၾကယ္တံဆိပ္ကပ္ကိုကပ္ ထားရမယ္လို႔ နာဇီေတြက အမိန္႔ထုတ္တာ။ ဒါက ဂ်ဴးေတြကိုယ့္ဖာသာသံပုရာခြံ ဦးထုပ္ေဆာင္းတာထက္ ပိုတဲ့ကိစၥဗ်။ အင္အားသံုးၿပီး တံဆိပ္ကပ္ခံရတာအေန အထားေရာက္သြားၿပီမို႔ သတိထားေတာ့ဗ်ိဳ႕။

( ၃ ) ခြဲျခားဆက္ဆံျခင္း = Discrimination
ဒါေတာ့ လံုးဝရွင္းသြားၿပီ! မင္းတို႔ကသပ္သပ္ ငါတို႔ကသပ္သပ္မို႔ မင္းတို႔ကို ငါတို႔လို အခြင့္အေရးမေပးႏိုင္ေတာ့ဘူးဆိုတဲ့အဆင့္။ ဒုတိယတန္းစား ႏိုင္ငံသားအျဖစ္သတ္မွတ္မယ္။ အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးပိုင္းမွာ ပါဝင္ခြင့္မေပးေတာ့ဘူး။ဥပေဒျပဳလႊတ္ေတာ္ေတြမွာ ပါဝင္ခြင့္မေပးေတာ့ဘူူး။ ဒီအဆင့္က ပံုမွန္လူ႔သဘာဝ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ေသခ်ာကို ႐ံုးအမိန္႔၊ ညႊန္ၾကားလႊာ၊ လ်ွိဳ႕ဝွက္ညႊန္ၾကားခ်က္၊ ႏႈတ္မိန္႔စသျဖင့္ အာဏာကိုစြဲကိုင္ၿပီးကို အေကာင္အထည္ေဖာ္တဲ့အဆင့္။

( ၄ ) လူအျဖစ္႐ႈျမင္သတ္မွတ္မဆက္ဆံေတာ့ျခင္း = Dehumanization
အေရးပါတဲ့ ေနရာအဆင့္ေတြကေန ဖယ္ထုတ္ၿပီးတဲ့ေနာက္မွာေတာ့ ပစ္မွတ္ထားခံရတဲ့ လူမ်ိဳးစုဟာ ပုခံုးနွစ္ဖက္ၾကားကေခါင္းထြက္လာတာေတာင္ လူအျဖစ္ အျမင္မခံေတာ့ဘူး။ ကပ္ပါးေတြ၊ ႏိုင္ငံေတာ္ကိုဖ်က္ဆီးတဲ့ေကာင္ေတြ၊ သစၥာမရွိသူေတြ စသျဖင့္ ႐ႈျမင္ခံရၿပီ။ လူကိုလူလို႔မျမင္ႏိုင္ေတာ့ဘဲ တဆင့္နိမ့္အျဖစ္ရႈျမင္ခံရၿပီ။ ဒီအဆင့္ရဲ႕ ထင္ရွားတဲ့လကၡဏာက ျပင္းထန္တဲ့ ဝါဒျဖန္႔ခ်ီမႈေတြပဲ။ “ေသြေအးလို႔မေနသင့္ေတာ့ၿပီ” တို႔ “ႏိုင္ငံေတာ္အတြက္၊ အမ်ိဳးဘာသာသာသနာအတြက္” စတဲ့ အသံုးအႏႈန္းေတြကို ဒီအဆင့္မွာ ေဖာေဖာသီသီ ၾကားရၿပီ။
အမုန္းတရားဝါဒျဖန္႔ခ်ီမႈေတြကို လြတ္လပ္စြာေရးသားေျပာဆိုထုတ္ေဝခြင့္အရလုပ္တာလို႔အေၾကာင္းျပတတ္ၾကတယ္။ သိထားဖို႔ကအမုန္းတရားျဖန္႔ေဝမႈ အတြက္ လြတ္လပ္စြာေျပာခြင့္ထုတ္ေဝျဖန္႔ခ်ီခြင့္ မရွိဘူးဆိုတာပဲ။

Genocide ေျမာက္, မေျမာက္ ဘယ္လိုဆံုးျဖတ္

( ၅ ) စုဖြဲ႕တည္ေဆာက္ျခင္း = Organization
အလြယ္ဆံုးေျပာရရင္ေတာ့ သတ္ဖို႔ျဖတ္ဖို႔ ျပင္တာပါပဲ။ လူသတ္ဖို႔ ျပည္သူ႔စစ္ေတြဖြဲ႕မယ္၊ လက္နက္တပ္ဆင္မယ္၊ ေလ့က်င့္ေပးမယ္။ ေသြးထိုးေပး ထားတဲ့ လူဆိုးလူသြမ္းေတြကိုေခၚၿပီး အုပ္စုလိုက္သိုင္းသင္ေပးတာကစလို႔ေမာင္းျပန္ေသနတ္လို လက္နက္ေတြတပ္ဆင္ေပးၿပီး သုတ္သင္ေရးအဖြဲ႕ေတြ တည္ေဆာက္တာအထိပါဝင္ပါတယ္။

( ၆ ) ေထာင့္စြန္းတဖက္သို႔ တြန္းပို႔ေဂ်ာင္ပိတ္ျခင္း = Polarization
ပစ္မွတ္ထားခံရတဲ့လူမ်ိဳးစုကို (ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္ကတရားဝင္) ေခ်မႈန္း ဖို႔လုပ္ေနၿပီလို႔ လူတိုင္းသိလာေအာင္လုပ္တာ။ အဆင့္ (၃) မွာပါတဲ့ Discrimination လုပ္တာေတြကို တရားဝင္လူသိရွင္ႀကားအရွိန္ျမႇင့္က်င့္သံုးတာေတြပါမယ္။ ဥပမာ-အရင္က မွတ္ပံုတင္သြားလုပ္ရင္ ႐ံုးမွာပဲေသြးေႏွာဆိုၿပီးခြဲျခားမယ္။ ဒါက လူမသိသူမသိ Discrimination ။ Polarization အဆင့္က်ေတာ့ လူထုထဲမွာကိုတရားဝင္လုပ္ျပတာ။ ဥပမာ-အေျခခံပညာသင္ေက်ာင္းေတြမွာ ကေလးအရြယ္ေက်ာင္းသားေလးေတြ ကို မွတ္ပံုတင္လုပ္ေပးရာမွာ ဘာသာမတူတဲ့ လူနည္းစုကေလးေတြကို ေသြးေႏွာ မို႔လုပ္မေပးႏိုင္ဘူးလို႔ ဒဲ့ခြဲျခားတာ။ တရားဝင္ လူသိရွင္ႀကားခြဲျခားလိုက္တာ။
ပစ္မွတ္ထားခံရတဲ့ လူမ်ိဳးစုဟာ အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ လႊတ္ေတာ္ စတာ ေတြကေန ဖယ္ရွားခံရၿပီးသားျဖစ္တာမို႔ ဘာမွ ျပန္လွန္ေျပာဆိုခြင့္မရွိေတာ့ဘူး။ ဒါ့အျပင္ အဲဒီလူမ်ိဳးေတြနဲ႔ လက္မထပ္နဲ႔ မပတ္သတ္နဲ႔ စသျဖင့္ ကန္႔သတ္မႈေတြကို တရားဝင္ဥပေဒျပဌာန္းၿပီး အေကာင္အထည္ေဖာ္တာ။ အဲဒီလူမ်ိဳးေတြရဲ႕ ဆိုင္မွာမဝယ္နဲ႔၊ ေျမမေရာင္းနဲ႔၊ အိမ္မငွားနဲ႔ စတဲ့ ေဒသႏၲရအမိန္႔ေတြ တရားဝင္ထုတ္ျပန္ၿပီး ပစ္မွတ္ထားခံရတဲ့ လူမ်ိဳးစုကို ေထာင့္ကပ္သြားေအာင္ အားငယ္သြားေအာင္ ဦးခ်ိဳးထားလိုက္တာပါ။

( ၇ ) ျပင္ဆင္ျခင္း = Preparation
ဒီအဆင့္ကက် ရွင္းတယ္။ ရက္ပိုင္း၊ လပိုင္းအတြင္းမွာကို သတ္ဖို႔ျဖတ္ဖို႔ျပင္ဆင္တာ။ ပစ္မွတ္ ထားခံရတဲ့လူမ်ိဳးစုကို အစာေရစာရွားပါးတဲ့ေနရာေတြ၊ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရး ခက္ခဲတဲ့ေဒသေတြကို တြန္းပို႔ထားလိုက္တာ။ ဒါမွမဟုတ္ပိတ္ဆို႔ထားလိုက္တာ။႐ုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာအားအင္ပါ ခ်ည့္နဲ႔ေအာင္လုပ္တဲ့အဆင့္။

( ၈ ) ညႇဥ္းပမ္းနွိပ္စက္ျခင္း = Persecution
ပစ္မွတ္ထားခံရတဲ့လူမ်ိဳးစုကို ခက္ခဲၾကမ္းတမ္းတဲ့ေဒသေတြမွာ ပိတ္ဆို႔ ထားလိုက္ၿပီး ငတ္ျပတ္ေအာင္ ေရာဂါဘယတိုးပြားေအာင္ ခ်ည့္နဲ႔ေနေအာင္ လုပ္ၿပီးပစ္ထားလိုက္တာ။ ဥပမာ-ဂ်ဴးေတြကို နာဇီေတြက ဂတ္တိုေတြထဲမွာပိတ္ေလွာင္ညႇဥ္းဆဲ ထားသလိုမ်ိဳး။ ပစ္မွတ္ထားခံရတဲ့လူမ်ိဳးစုဟာ ျခင္းထဲက ၾကက္ေတြလိုျဖစ္သြား ၿပီးလိုအပ္ရင္ တစ္ေကာင္ခ်င္းကေန ေလးငါးေကာင္အုပ္စုလိုက္ စတင္အသတ္ခံရၿပီ။

( ၉ ) အစုလိုက္အျပံဳလိုက္သုတ္သင္သတ္ျဖတ္ေခ်မႈန္းျခင္း = Extermination
ဒီအပိုင္းကေတာ့ ဂ်င္ႏိုဆို္ဒ္နဲ႔ ပတ္သတ္ရင္ လူေတြအသိအမ်ား ဆံုးအပိုင္းပါ။ နာဇီေတြက ဂ်ဴးေတြကို အဆိပ္ဓါတ္ေငြ႕ခန္းထဲထည့္ၿပီး သန္းခ်ီ သတ္ပစ္တာမ်ိဳးပါ။ ရဝမ္ဒါမွာေတာ့ တစ္ရပ္ကြက္ၿပီးတစ္ရပ္ကြက္ မီး႐ိႈ႕ ဓါးနဲ႔လိုက္ခုတ္ ထစ္ၿပီးသတ္တာပါ။ ဆရက္ဘရက္နီဆာ အစုလိုက္အျပံဳလိုက္သတ္ျဖတ္မႈ၊ တူ လာတိုလီအစုလိုက္အျပံဳလိုက္သတ္ျဖတ္မႈ ဒါေတြက Extermination အဆင့္ပါ။

( ၁၀ ) ျငင္းဆန္ျခင္း = Denial
လူသတ္ၿပီး အေလာင္းေတြကိုအစုလိုက္အျပံဳလိုက္ေျမက်င္းထဲထည့္ျမဳပ္ၿပီး သက္ေသအေထာက္အထားေတြကိုေဖ်ာက္မယ္။ လိုအပ္ရင္ ကိုယ့္လက္ ေအာက္က သူေတြကိုထိုးေကၽြးမယ္၊ ႏႈတ္ပိတ္ပစ္မယ္။ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈ ျဖစ္ပြားရာနယ္ေျမေတြကို စံုစမ္းစစ္ေဆးေရးအဖြဲ႕ ေတြဝင္ခြင့္မေပးဘူး။ ဒါက ျငင္းဆန္တဲ့အဆင့္ရဲ႕ အဓိကပံုစံေတြ။ ဒီလိုပံုစံေတြနဲ႔ တစ္ထပ္တည္းဝင္ၿပီး ျငင္းဆန္ေနတာကိုက ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈျဖစ္ပြားေၾကာင္းသက္ေသေတြပဲ။ ဒီအဆင့္ ၁၀ ဆင့္ဟာ ၁ ၂ ၃ ၄ စသျဖင့္ အစဥ္လိုက္ျဖစ္ခ်င္မွျဖစ္မယ္။ ျဖစ္ခ်င္လည္းျဖစ္မယ္။ ၁ ပီး ၂ လာ၊ ၂ ပီး ၃ လာ အဲလိုမ်ိဳးျဖစ္တာလည္းမဟုတ္ဘူး။
၁ ျဖစ္တယ္။ ၁ ဆက္ျဖစ္ေနရင္းနဲ႔ ၂ ကထပ္ျဖစ္လာမယ္။ ၃ ကထပ္ျဖစ္လာမယ္။ တစ္ခါတရံ တစ္ႏိုင္ငံတည္းမွာကို ေဒသတခ်ိဳ႕မွာ အဆင့္ ၅ အထိျဖစ္ေနၿပီး တခ်ိဳ႕ေဒသမွာ အဆင့္ ၈ အဆင့္ ၉ ျဖစ္ေနမယ္။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ Genocide ဆိုတဲ့ Diagnosis တပ္ၿပီးရင္ Prognosis အရ ဘယ္အဆင့္ေရာက္ေနၿပီလဲဆိုတာပါ သိထားမွ ဒီရာဇဝတ္မႈကို ဘယ္လိုစီရင္ ကိုင္တြယ္သလဲဆိုတာ နားလည္လိမ့္မယ္။
ကဲ intention ရွိ၊ မရွိကို ရာဇဝတ္မႈရဲ႕ျဖစ္စဥ္ေၾကာင္းအရ 10 stages နဲ႔ခ်ိန္ညႇိၿပီး စဥ္းစားလို႔ရတယ္။ လူအဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္ကို စနစ္တက် ပစ္မွတ္ထားၿပီးအဆင့္ဆင့္ ႏွိပ္ကြပ္ညႇဥ္းဆဲသတ္ျဖတ္တယ္ဆိုတာႀကီးကို ရည္ရြယ္ခ်က္ မရွိဘဲ မေတာ္တဆ လုပ္မိတာပါလို႔ ျငင္းလို႔မရေတာ့ဘူး။ ဒီမွာတင္ ရာဇဝတ္ေကာင္ေတြဘက္က ဘယ္လိုထပ္ၿပီးျငင္းခ်က္ထုတ္သလဲၾကည့္ရေအာင္။
သူတို႔ဟာ ဒီလိုညႇဥ္းဆဲမႈ၊ ႏွိပ္ကြပ္မႈရဲ႕ ဆက္လက္သက္ေရာက္မယ့္ ဆိုးက်ိဳးကိုမသိပါဘူူး။ အထက္ကအမိန္႔ေပးတဲ့အတိုင္း လုပ္ရတာပါ။ ဒီလိုလုပ္ရပ္ ေတြဟာ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈေျမာက္ေၾကာင္း လံုေလာက္တဲ့အသိ သူတို႔မွာမရွိလို႔ပါလို႔ အေၾကာင္းျပတတ္ၾကပါတယ္။
ဥပမာ-ကေလးအရြယ္ ေက်ာင္းသားေလးေတြကို ေသြးေႏွာမို႔မွတ္ပံုတင္ လုပ္မေပးႏိုင္ဘူးလို႔ လူအမ်ားေရွ႕မွာနွိပ္ကြပ္ျခင္းဟာ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရဲ႕ အဆင့္ (၆) ျဖစ္တဲ့ polarization ကိုက်ဴးလြန္ေနျခင္းျဖစ္ေၾကာင္း ကၽြန္ေတာ္မသိပါဘူးလို႔ အလတ္တန္းအစိုးရအရာရွိတေယာက္က တရား႐ံုးမွာထြက္ဆိုခ်က္ေပးလာႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒီအရာရွိကို ကင္းလြတ္ခြင့္ေပးသင့္သလား?
ဥပေဒကိုမသိလို႔ ခ်ိဳးေဖာက္မိပါတယ္ဆိုတဲ့စကားဟာ ေဘာင္ဝင္သလား? ႏွစ္ခါျပန္ေမးစရာမလိုတဲ့ ေမးခြန္းပါ။ အရွင္းဆံုးေျပာလိုက္ပါမယ္။ အ႐ူးကြက္နင္းခြင့္မရွိပါဘူး။ မ႐ူးလို႔ စာဖတ္တတ္လို႔ အရာရွိျဖစ္တာပါ။ လံုးဝ ကင္းလြတ္ခြင့္မရပါဘူူး။ အဆင့္အတန္းအလိုက္ တာဝန္ရွိသူအားလံုးကို အဆင့္အတန္းအလိုက္အေရးယူရပါတယ္။ ေနာက္တခါထပ္ၿပီး အတြန္႔တက္လာႏိုင္တာက ဘာလဲဆိုေတာ့ “အဲဒီ လူမ်ိဳးစုကို ဖ်က္ဆီးပစ္ဖို႔ ရည္ရြယ္ခ်က္မရွိပါဘူး။ အခုလည္း အဲဒီလူမ်ိဳးေတြ အကုန္လံုးေသသြားတာမွမဟုတ္တာ” လို႔ ေျပာတဲ့စကားပါ။
ဒီအတြက္ ရဝမ္ဒါခံု႐ံုးရဲ႕စီရင္ခ်က္တစ္ခုမွာပါတာကေတာ့ A failure to destroy a group does not mean genocide did not occur = လူ႔အဖြဲ႕ အစည္းတစ္ရပ္ကို မဖ်က္ဆီးလိုက္ႏိုင္တာမို႔ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္မျဖစ္ပါဘူးလို႔ မဆိုလိုေခ်တဲ့ဗ်ာ။

——————————–

မြစ္ဆလင္မ္ကင္းစင္လႊတ္ေတာ္ မြစ္ဆလင္မ္ကင္းစင္ အစိုးရအဖြဲ႕ဖြဲ႕ၿပီးဘယ္သူေတြက ဘာလုပ္လဲသိၾကေပါ့ဗ်ာ။ ေမြေမြ႕ကို ယံုတယ္ဆိုတဲ့သူေတြေၾကာင့္ ကိုယ့္လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတစ္ခုလံုး သဲၾကမ္းထည့္ပြတ္ခံရတဲ့ဘဝေရာက္ရတာကို ျမင္သင့္ပါၿပီ။

Genocide ေျမာက္, မေျမာက္ဘယ္လိုဆံုးျဖတ္

၄။ က်ဴးလြန္မႈမ်ား

စာလိုေပလိုဆိုရင္ေတာ့ Acts amounting to genocide = ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ ေျမာက္ေစလုပ္ရပ္မ်ား။ ဒါဟာ လက္ဆုပ္လက္ကိုင္ျပလို႔အရဆံုး မ႑ိဳင္ပဲ။ ဘာေတြပါဝင္လဲ ဆိုေတာ့….
– သတ္ျဖတ္ျခင္း
– အင္အားသံုး၍ ေျပာင္းေရႊ႕ေစျခင္း
– ဖမ္းဆီးႏွိပ္စက္ျခင္း
– မုဒိန္းက်င့္ျခင္း
– ေက်ာင္းတက္ခြင့္ ေဆးကုခြင့္ပိတ္ပင္ျခင္း
– မိသားစုဝင္မ်ားကိုခြဲခြာပစ္ျခင္း
– လူကိုေဖ်ာက္ဖ်က္ပစ္ျခင္း
– ေပၚတာ မိုင္းနင္းလုပ္ခိုင္းျခင္း
– ပစၥည္းဥစၥာမ်ားကို လုယူျခင္း၊ ဖ်က္ဆီးျခင္း၊ သိမ္းဆည္းျခင္း၊
– အတင္းအဓၶမ အင္အားသံုးေရႊ႕ေျပာင္းေစျခင္း
စသျဖင္ စသျဖင့္ အစံုအစံု ေပါ့ဗ်ာ။
ဒါေတြက အမ်ိဳးအစားေတြ။
magnitude ပမာဏက် ဘယ္လိုသတ္မွတ္လဲ ? ဥပမာ-လူသတ္ရာမွာ လူတစ္ရာကိုသတ္မွ genocide လား။ ၁၀၀၀ ကိုသတ္မွ genocide လား စသျဖင့္ေမးတာေတြရွိတယ္။ အဲလို သတ္မွတ္လို႔ေတာ့ မရဘူးေလဗ်ာ။ ေတာ္ၾကာ ရာဇဝတ္ေကာင္ေတြဘက္က ၉၉၉ ေယာက္ပဲသတ္ တာတို႔ ၁၀၀၀ မေက်ာ္ဘူးတို႔လုပ္လာႏိုင္တယ္။
ပမာဏကို ဘယ္လိုတိုင္းလဲဆိုေတာ့ လုပ္ရပ္မ်ားသည္ စနစ္တက်ျဖစ္ေနသလားဆိုတာနဲ႔ တိုင္းတယ္။ systematic and methodical ျဖစ္သလားဆိုတာၾကည့္တာ။ အဲလိုဟုတ္၊ မဟုတ္ၾကည့္ဖို႔က လြယ္တယ္ေလ။ ၾကားျဖတ္ေၾကးနန္း ဖမ္းယူမႈ၊ ျဂိဳဟ္တုဓါတ္ပံု၊ ေမာင္းသူမဲ့ေလယာဥ္နဲ႔ ဗီဒီယို႐ိုက္ထားတာ၊ မႈခင္း ေဆးပညာစစ္ေဆးမႈမ်ား စသျဖင့္စီစစ္ႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းေတြအမ်ားႀကီးရွိတယ္။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ ၃၀ ေလာက္က ေဘာ့စ္နီးယားႏိုင္ငံ ဆရက္ဘရက္နီဆာမွာဆာဘ္တပ္ဖြဲ႕ဝင္ေတြက လူ ၈၀၀၀ ေက်ာ္ကိုသတ္ျဖတ္ၿပီး ေျမက်င္းႀကီးေတြထဲမွာ ျမဳပ္ပစ္ခဲ့တယ္။ ေျမက်င္းတူးတဲ့ ဘူဒိုဇာကားကိုသာမက အဲဒီကားေတြရဲ႕ ဘီးရာ ေတြကိုေတာင္ ျဂိဳဟ္တုကေန ဓါတ္ပံုလွမ္း႐ိုက္ႏိုင္ခဲ့တယ္။ ဒါက လြန္ခဲ့တဲ့ႏွစ္ ၃၀ က နည္းပညာ။ ဒီဘက္ေခတ္ ေမာင္းသူမဲ့ေလယာဥ္၊ လူတိုင္းလက္ထဲကဖုန္း၊ အင္တာ နက္ေတြေၾကာင့္ ဖံုးကြယ္ၿပီးက်ဴးလြန္ဖို႔ဆိုတာ ပိုေတာင္မျဖစ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။

———————-

ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈကိုစီရင္ရာမွာ ဘယ္လိုမူဝါဒ စည္းမ်ဥ္းေတြနဲ႔စီရင္ရသလဲ။ ဒီေနရာမွာ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းကို ဘယ္လိုတည္ေထာင္ထားသလဲဆိုတာကို တစ္ခ်က္ျပန္ၾကည့္ရေအာင္။ လူတစ္ေယာက္ခ်င္း>>မိသားစု>>အသိုင္းအဝိုင္း>>လူမ်ိဳး>>လူမ်ိဳး မ်ားနဲ႔ စုေပါင္းထားေသာ ျပည္သူျပည္သား ဒီလိုအဆင့္ဆင့္တည္ေဆာက္ထားတာ။
တိုင္းျပည္တစ္ခုကို တည္ေဆာက္ရာမွာ ေဒါက္တိုင္ ၃ ခု ပါတယ္။
၁။ ျပည္သူျပည္သား
၂။ နယ္နိမိတ္
၃။ စီမံခန္႔ခြဲခြင့္ (သို႔) အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ
အခ်ဳပ္အျခာအာဏာဟာ ျပည္သူျပည္သားေတြဆီကေန သက္ဆင္းရတယ္။ ဒီေတာ့ လူမ်ိဳးတစ္မ်ိဳးမွာပါဝင္တဲ့ လူတစ္ေယာက္ခ်င္းစီကို ပစ္မွတ္ထားၿပီးေတာ့ ဖ်က္ဆီးတိုက္ခိုက္ သတ္ျဖတ္တဲ့ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈသည္ ျပည္သူျပည္သားထက္ေတာင္ အေျခခံက်တဲ့အဆင့္ေတြကို ဖ်က္ဆီးတဲ့သေဘာျဖစ္တယ္။
ဒီလိုအေျခခံက်တဲ့ အဆင့္ေတြကိုဖ်က္ဆီးရာမွာ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ ဆိုတဲ့အရာကိုစြဲကိုင္ၿပီး လုပ္ေလ့ရွိတယ္။ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကို စြဲကိုင္ၿပီး အခ်ဳပ္ အျခာအာဏာထက္ပိုမိုအေျခခံက်တဲ့ လူမ်ိဳးဆိုတဲ့ လူ႔အဖြဲ႕အစည္းကို ဖ်က္ဆီး
တာျဖစ္တဲ့အတြက္ ျမင္ေအာင္ေျပာရရင္ သစ္ပင္အကိုင္းေပၚခြထိုင္ရင္း အကိုင္းကိုေထာက္မထားတဲ့ ပင္စည္ကို ခုတ္ျဖတ္ေနတဲ့သေဘာမ်ိဳးျဖစ္ေနတယ္။ ဒီေတာ့ ႏိုင္ငံတခုမွာ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈျဖစ္ေနတာကို သိပါလ်က္နဲ႔ အျခားႏိုင္ငံေတြက “သူတို႔အခ်ဳပ္အျခာအာဏာနဲ႔ သူတို႔လုပ္တာပဲ” ဆိုၿပီး လႊတ္ ထားလို႔မရဘူး။ ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္ရမယ္။ က်ဴးလြန္တဲ့ႏိုင္ငံရဲ႕ျပည္တြင္းေရးကို ထိေရာက္ေသာပံုစံသံုးၿပီး ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္ဖို႔ ႏိုင္ငံတကာဥပေဒရွိထားတယ္။
အခ်ဳပ္အျခာအာဏာလို႔ဆိုလိုက္တာနဲ႔ ဘာမွလုပ္မရေတာ့ဘူး။ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာသည္ အေရးအႀကီးဆံုးပဲလို႔ ယူဆခြင့္မရွိဘူး။ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာထက္ပိုမိုအေျခခံက်ေသာ လူသားအဖြဲ႕အစည္းမ်ားရဲ႕ ရွင္သန္ရပ္တည္ခြင့္ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားရတယ္။ လြယ္လြယ္ေလးျမင္ေအာင္ေျပာရရင္ေတာ့ လူရွိမွ တိုင္းျပည္ေတြ အစိုးရေတြ ရွိလာတာေလ။ ဒါကိုလက္မခံဘဲ လူေတြကို လုပ္ခ်င္ရာလုပ္ခြင့္မရွိဘူးေလဗ်ာ။
ဒီမွာတင္ Genocide ကိုစီရင္တဲ့ဥပေဒေတြဟာ သာမန္ႏုိင္ငံ တကာဥပေဒေတြနဲ႔ပတ္သတ္လို႔ ကန္႔သတ္ထားတဲ့ မူဝါဒစည္းမ်ဥ္းေတြကို ေက်ာ္လႊားခြင့္ရွိလာတယ္။ သာမန္နိုင္ငံတကာဥပေဒေတြဟာ ႏိုင္ငံတစ္ခုနဲ႔ တစ္ခုၾကားက အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကို အသိအမွတ္ျပဳၿပီးျဖစ္ေပၚလာတာ။ Genocide ဥပေဒေတြက အခ်ဳပ္အျခာအာဏာထက္ပိုမိုအေျခခံက် ေသာ မႏုသလူသားျဖစ္တည္မႈတရားကို အသိအမွတ္ျပဳၿပီးျဖစ္ေပၚလာတာ။ ဒီ မူဝါဒကို ကြဲကြဲျပားျပားနားလည္ဖို႔လိုတယ္။

( ၁ ) နယ္နိမိတ္ဆိုင္ရာအကန္႕အသတ္ကိုေက်ာ္လြန္စီရင္ခြင့္
သာမန္အားျဖင့္ ႏိုင္ငံတခုဟာ မိမိပိုင္နက္နယ္နိမိတ္အတြင္းမွာ ျဖစ္တဲ့ကိစၥေတြကိုပဲစီရင္တယ္။ ႏိုင္ငံတကာနယ္နိမိတ္ (ဥပမာ- ႏိုင္ငံတကာေရပိုင္နက္ ပင္လယ္) ျဖစ္ခဲ့ရင္ေတာ့ ျဖစ္တဲ့ႏိုင္ငံေတြအခ်င္းခ်င္းညိႇတာရွိမယ္။ ႏိုင္ငံတကာ ခံု႐ံုးေတြမွာတင္ၿပီး ေျဖရွင္းတာရွိမယ္။ ဒါေပမဲ့ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈကို စီရင္ရာမွာေတာ့ ကိုယ့္ပိုင္နက္ထဲမွာ မဟုတ္ဘူး။ တျခားတိုင္းျပည္ရဲ႕ပိုင္နက္ထဲမွာျဖစ္လည္း ဝင္ေရာက္စီရင္ခြင့္ရွိတယ္။ က်ဴးလြန္တဲ့တိုင္းျပည္က Genocide နဲ႔ပတ္သတ္တဲ့ ဥပေဒမရွိဘူး ဆိုရင္လည္း စီရင္မည့္ႏိုင္ငံက မိမိမွာျပဌာန္းထားတဲ့ဥပေဒနဲ႔ကို ဝင္ေရာက္စီရင္ ခြင့္ရွိတယ္။ ဒါကို extra – territorial power လို႔ေခၚတယ္။
လက္ေတြ႕မွာေတာ့ အျခားႏိုင္ငံတစ္ခုကို ဒီလိုဝင္ေရာက္စီရင္ႏိုင္တဲ့ အစြမ္းအစရွိတဲ့တိုင္းျပည္ဟာ ကမ႓ာေပၚမွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုပဲရွိတယ္။ ျပင္သစ္၊ ျဗိတိန္ စသျဖင့္ ႏိုင္ငံေတြအေနနဲ႔ လုပ္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာင္ အေမရိကန္ရဲ႕ ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံရွိမွ လုပ္လို႔ရတဲ့အေနအထား။ ဒီအခ်က္က Dr.Lemkin ကိုယ္တိုင္က အသိအမွတ္ျပဳထားတဲ့အခ်က္ဗ်။ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္တရာ ေအာ္တိုမန္တူရကီေတြက အာေမးနီးယန္းေတြကို ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ လုပ္တုန္းကတည္းက အေမရိကန္ေတြရဲ႕အသံဟာ ျဗိတိန္၊ ျပင္သစ္ရဲ႕အသံထက္ကို ၾသဇာပိုႀကီးခဲ့တာ။
ျဗိတိန္ဆိုတာ အဲဒီတုန္းက ေနမဝင္အင္ပါယာေနာ္။ ဒါေတာင္ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ကို ကိုင္တြယ္ရာမွာ အေမရိကန္ေလာက္ ၾသဇာမရွိခဲ့ဘူးရယ္။ ဒါဆို အေမရိကန္ ေတြက တိုင္းျပည္တစ္ခုကို ဝင္ေရာက္စြက္ဖက္ခ်င္တာနဲ႔ Genocide လို႔ နာမည္ ေကာက္တပ္လိုက္ရင္ေရာလို႔ ေမးစရာရွိလာပါတယ္။ လက္ေတြ႕မွာေတာ့ အဲလို ျဖစ္မလာပါဘူး။ အေမရိကန္ေတြအေနနဲ႔ အေမရိကန္ရဲ႕ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကိုကိုင္စြဲၿပီး တျခားတိုင္းျပည္တစ္ခုကို ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈနဲ႔ ဝင္ေရာက္စီရင္မယ္ဆိုရင္ အဲဒီစီရင္ထံုးေတြက အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စုတရားေရးဌာနမွာ ေတာက္ေလ်ွာက္ အက်ံဳးဝင္သြားမွာပါ။
ဒါဆိုရင္ လူျဖဴေတြ အေမရိကတိုက္ကို ေရာက္လာခ်ိန္ကစၿပီး red indian ေတြအေပၚလုပ္ခဲ့တာေတြနဲ႔ စြဲခ်ိတ္လိုက္ရင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကိုယ္ တိုင္က ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ရာဇဝတ္မႈ က်ဴးလြန္တဲ့ႏိုင္ငံျဖစ္သြားမွာပါ။ က်န္တဲ့ ၾသစေတ်းလ် ေတြလည္း Aborigine ေတြအေပၚလုပ္ခဲ့တာေတြ၊ ျဗိတိန္ေတြက ေနမဝင္အင္ပါယာတည္ေထာင္စဥ္ ေဒသခံေတြအေပၚ လုပ္ခဲ့ တာေတြ အဲဒါေတြကလည္း ဆိုင္ရာႏိုင္ငံေတြအတြက္ တစ္ႏိုင္ငံခ်င္းစီရဲ႕အခ်ဳပ္ အျခာအာဏာကိုသံုးစြဲၿပီး ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ကိုစီရင္ဖို႔အတြက္ တံု႔ေႏွးေစပါတယ္။ ဒီမွာတင္ တစ္ႏိုင္ငံခ်င္းစီရဲ႕ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာအစား ႏိုင္ငံေတြစုေပါင္းၿပီး အာဏာလႊဲအပ္ထားတဲ့ ႏိုင္ငံတကာတရားစီရင္ေရးအာဏာကို စြဲကိုင္ၿပီး စီရင္တဲ့ အေနအထားေတြျဖစ္လာပါတယ္။ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ရာဇဝတ္တရား႐ံုးေတာ္ ICC ဟာ အဲဒီသေဘာပါပဲ။

Genocide ေျမာက္, မေျမာက္ဘယ္လိုဆံုးျဖတ္

( ၂ ) ေနာက္ေၾကာင္းျပန္စီရင္ခြင့္
သာမန္အားျဖင့္ဥပေဒတစ္ရပ္ဟာ ေနာက္ေၾကာင္းျပန္သက္ေရာက္ခြင့္ မရွိဘူူး။ ဥပေဒမျပဌာန္းခင္က ကိစၥေတြကို စီရင္ခြင့္မရွိဘူး။ ဒါဟာ principle of non – retrospectivity ။ ဒါေပမဲ့ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ကိုစီရင္ရာမွာ ဆိုင္ရာႏိုင္ငံက ဥပေဒကိုမျပဌာန္းထား ရင္ေတာင္ စီရင္ခ်င္တဲ့ႏိုင္ငံက ျပဌာန္းၿပီးသားရွိေနရင္ အဲဒီဥပေဒနဲ႔ပဲ ဝင္ေရာက္ စီရင္ခြင့္ရွိေနေတာ့ ေနာက္ေၾကာင္းျပန္ စီရင္ခြင့္မရွိဆိုတာက အားေပ်ာ့လာတယ္။ ဥပမာ ေျပာရရင္….
ကိုဆိုဗိုဟာ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္မွ လြတ္လပ္ေရးေၾကျငာခဲ့တာ။ ကိုဆိုဗိုအေန နဲ႔ Genocide Law ကိုျပဌာန္းခဲ့ရင္ေတာင္ ၂၀၀၈ ေနာက္ပိုင္းမွအတည္ျဖစ္မွာ။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ကိုဆိုဗိုရဲ႕ဥပေဒျပဌာန္းခြင့္အာဏာဟာ ၂၀၀၈ ေနာက္ပိုင္းမွ စတင္အသက္ဝင္လာလို႔။ ဒါေပမဲ့ ၁၉၉၇-၉၈ အတြင္း ကိုဆိုဗိုက ျဖစ္စဥ္ေတြကိုပါ Genocide Law ေတြနဲ႔ အေရးယူစီရင္ခ်က္ခ်တာေတြကို ႏိုင္ငံတကာ ရာဇဝတ္တရား႐ံုးေတာ္က လုပ္ထားတယ္။
ဒါဆို ဥပေဒမျပဌာန္းခင္ကကိစၥေတြကို စီရင္သလိုျဖစ္ေနသလား? “““ကိုဆိုဗိုက မျပဌာန္းထားေပမယ့္ တျခားႏိုင္ငံေတြက ျပဌာန္းထားလို႔ ဆိုတဲ့ အေျဖပဲထြက္လာမယ္။ ကိုဆိုဗိုအတြက္ ေနာက္ေၾကာင္းျပန္သက္ေရာက္ သလိုျဖစ္ေနတယ္။ ဒီမွာတင္ Genocide ဥပေဒရဲ႕ ထူးျခားခ်က္က သာမန္ ျပည္တြင္းဥပေဒ=domestic law ေတြလို စတင္ျပဌာန္းတဲ့ point က တစ္ခုတည္းမက ျဖစ္ေနတာပဲ။ ဒါဆိုရင္ Genocide Convention ဟာ တရားဝင္ႏိုင္ငံတကာဥပေဒ ျဖစ္လာတဲ့ ၁၉၅၃ ကိုပဲ စတင္ျပဌာန္းတဲါ point အျဖစ္ယူမလားဆိုတဲ့ သံုးသပ္ခ်က္ေတြရွိလာတယ္။ ဒါေပမဲ့ သံုးသပ္ခ်က္ကသံုးသပ္ခ်က္သာျဖစ္ၿပီး အတည္ျပဳခ်က္ မျဖစ္ဘူးရယ္။ Genocide ဥပေဒကို ဘယ္အခ်ိန္ကာလ Point ကစၿပီး သက္ေရာက္ တယ္ဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံတကာျပဌာန္းခ်က္ မထုတ္ေပးႏိုင္သလို ျဖစ္ေနၿပီးေတာ့ အတိတ္ကာလကို ျပန္လည္တူးဆြဖို႔ လမ္းပိတ္မထားဘူးျဖစ္ေနတယ္။
ဥပေဒတစ္ရပ္ကေျပာထားတဲ့အရာဆိုရင္ အဲဒီအခ်င္းအရာကို ေျပာတယ္၊ မေျပာထားရင္ မေျပာထားဘူးပဲ။ ဥပမာ-ဥပေဒက အနက္ေရာင္လို႔ေျပာရင္ အနက္ေရာင္လို႔ပဲေျပာတယ္။ အျဖဴေရာင္မဟုတ္ပါလို႔ ေျပာတာမဟုတ္ဘူး။ Genocide ဥပေဒဟာ သမိုင္းေတြကို တူးဆြပါလို႔လည္းေျပာမထားသလို မတူးဆြရဘူးလို႔လဲပိတ္ပင္မထားဘူး။ ဒါေပမဲ့ စီရင္ထံုးေတြကေတာ့ သမိုင္းေတြ (အထူးသျဖင့္ မၾကာေသးခင္ကျဖစ္ခဲ့တဲ့သမိုင္းေတြကို) တူးဆြရေလ့ရွိၿပီး အဲလို တူးဆြရာမွာလည္း ဆိုင္ရာႏိုင္ငံရဲ႕ ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ဥပေဒျပဌာန္းတဲ့ အခ်ိန္ကာလ ေနာက္ပိုင္းကကိစၥေတြကိုပါ တူးဆြရေလ့ရွိတဲ့အတြက္ ေနာက္ေၾကာင္းျပန္စီရင္ ခြင့္တံခါးဟာ ေသာ့ခပ္မထားဘူးလို႔ေျပာႏိုင္တယ္။

( ၃ ) စာခ်ဳပ္စာတန္းမ်ားျဖင့္ကန္႔သတ္ခ်ဳပ္ျခယ္မႈ မရွိျခင္း
ဘိုလိုေတာ့ no statue of limitations ။ Genocide ရာဇဝတ္မႈကို စီရင္ခြင့္မရွိဆိုၿပီး ကန္႔သတ္ထားတဲ့ စာခ်ဳပ္ မရွိပါဘူး။ ေလာေလာဆယ္ျမင္ေအာင္ေျပာရရင္ေတာ့ ေရာမစာခ်ဳပ္ပါပဲ။ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ရာဇဝတ္တရား႐ံုးေတာ္=ICC ကို တည္ေထာင္ဖို႔အတြက္ ခ်ဳပ္ဆိုထားတဲ့ ဒီေရာမစာခ်ဳပ္ဟာ စာခ်ဳပ္ဝင္ႏိုင္ငံေတြအေပၚမွာ သက္ေရာက္မႈရွိ တယ္ဆိုတာ ဘယ္သူမွမျငင္းနိုင္ပါဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ေရာမစာခ်ဳပ္ဝင္ႏိုင္ငံေတြမွာ Genocide ျဖစ္ခဲ့ရင္ ICC က စီရင္ပိုင္ခြင့္ရွိတယ္။ ဒီအခ်က္က အင္မတန္ မွရွင္းပါတယ္။
ဒါေပမဲ့ “စာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္မေရးထိုးတဲ့ႏိုင္ငံေတြမွာက်ေတာ့စာခ်ဳပ္က သက္ေရာက္မႈမရွိဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ စာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္မေရးထိုး တဲ့ႏိုင္ငံေတြမွာ Genocide ျဖစ္ခဲ့ရင္ စီရင္ပိုင္ခြင့္မရွိဘူး” လို႔ ယူဆခြင့္မရွိပါဘူး။ ေရာမစာခ်ဳပ္ဟာ စီရင္ပိုင္ခြင့္အတြက္လမ္းဖြင့္ေပးထားေၾကာင္းျပဌာန္းတဲ့စာခ်ဳပ္သာျဖစ္ၿပီး စီရင္ပိုင္ခြင့္ကို ပိတ္ပင္ထားေၾကာင္း ျပဌာန္းထားတာ မဟုတ္ပါဘူး။ စာခ်ဳပ္တစ္ရပ္မွာ လက္မွတ္ေရးထိုးျခင္း၊ မထိုးျခင္း ဆိုတဲ့အခ်က္ တစ္ခုတည္းနဲ႔ Genocide ရာဇဝတ္မႈအားစီရင္ျခင္းအေပၚ ကန္႔သတ္ခြင့္၊ ခ်ဳပျ္ခယ္ခြင့္၊ တားဆီးခြင့္မရွိပါ။
ဒီေနရာမွာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ စာခ်ဳပ္စာတန္းမ်ားနဲ႔ ပတ္သတ္လို႔က်င့္သံုးတဲ့ principle အရ လက္မွတ္မထိုးရင္ အက်ံဳးမဝင္လို႔ ျပန္ေထာက္ျပ တာရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီ principle ဟာ ေရာမစာခ်ဳပ္အေပၚသက္ေရာက္ရာမွာ ၁၀၀ % သက္ေရာက္မႈမရွိဘူးဗ်။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ ေရာမစာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ၿပီး တည္ေထာင္ထားတဲ့ ICC ႐ံုးေတာ္မွာက်င့္သံုးတဲ့ဥပေဒေတြဟာ ကုလသမဂၢအဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံတိုင္းက အတည္ ျပဳလက္ခံၿပီးသားဥပေဒေတြျဖစ္ေနလို႔ပဲ။ ICC ရံုးေတာ္က ျပဌာန္းက်င့္သံုးတဲ့ war crimes = စစ္ရာဇဝတ္မႈနဲ႔ပတ္သတ္ၿပီးက်င့္သံုးတဲ့ဥပေဒဟာ ဂ်ီနီဗာကြန္ဗန္းရွင္းမွာ ပါၿပီးသားျဖစ္တဲ့အတြက္ ကုလသမဂၢအဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံတိုင္းနဲ႔ ပတ္သတ္တဲ့ ဥပေဒျဖစ္သြားၿပီ။
Genocide Convention ဟာလည္း ၁၉၄၈ UN General Assembly မွာ ကန္႔ကြက္သူမရွိအတည္ျပဳခဲၿပီးတာေၾကာင့္ ကုလသမဂၢအဖြဲ႕ဝင္ႏိုင္ငံတိုင္းနဲ႔ပတ္သတ္တဲ့ ဥပေဒျဖစ္သြားၿပီ။ ေရာမစာခ်ဳပ္မွာ လက္မွတ္ေရးထိုးမထားလို႔ ဒီဥပေဒ ေတြနဲ႔ စီရင္ခြင့္မရွိပါဘူးလို႔ ျငင္းဆန္ခြင့္မရွိေတာ့ဘူး။ စာခ်ဳပ္ကိုလက္မွတ္ေရးထိုးထားတဲ့ ႏိုင္ငံေတြအေပၚမွာ စာခ်ဳပ္ဟာ ႏိုင္ငံေရးအရ ထပ္မံခ်ည္ေႏွာင္တဲ့သေဘာျဖစ္ၿပီး မူလဥပေဒေၾကာင္းအရခ်ည္ ေႏွာင္ျခင္းကေတာ့ စာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ထိုးတဲ့ႏိုင္ငံအေပၚမွာေရာ မထိုးတဲ့ ႏိုင္ငံအေပၚမွာပါ ခ်ည္ေႏွာင္ၿပီးသားျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ လက္မွတ္မေရးထိုတဲ့ႏိုင္ငံဟာ သူ႔ရဲ႕ႏိုင္ငံေရးအရ ကင္းလြတ္ခြင့္ကိုအေၾကာင္းျပၿပီး တရားခံကိုလႊဲေျပာင္းမေပးခ်င္ရေသာ္လည္း ဥပေဒေၾကာင္းအရ စီရင္ခြင့္ကိုေတာ့ စီရင္ခြင့္မရွိပါဘူးလို႔ ေျပာခြင့္ေတာ့မရွိဘူးဗ်။
ဒါဟာ Genocide ကိုစီရင္ရာမွာ သာမန္ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ ျပည္တြင္းဥပေဒေတြမွာက်င့္သံုးတဲ့ အကန္႔အသတ္စည္းမ်ဥ္းေတြကို ေက်ာ္လႊားစီရင္ခြင့္ေတြထဲကတခ်ိဳ႕ပါ။ စီရင္ရာမွာ အကန္႔အသတ္ေတြကို ေက်ာ္လႊားခြင့္ရွိသလို ဂ်င္ႏိုဆိုဒ္ တရားခံေတြကို ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္ရာမွာလည္း သာမန္ရာဇဝတ္သားေတြရရွိတဲ့ ကင္းလြတ္ခြင့္နဲ႔ လြတ္ျငိမ္းခြင့္ေတြကို ပယ္ဖ်က္ပစ္တာလည္းရွိေသးသဗ်။ ဥပမာ-အထက္အမိန္႔အရ လုပ္ရတာပါဆိုတဲ့ အေၾကာင္းျပခ်က္မ်ိဳးနဲ႔ ကင္းလြတ္ခြင့္မေပးတာမ်ိဳးေပါ့။

Genocide ေျမာက္, မေျမာက္ဘယ္လိုဆံုးျဖတ္

ျပန္ခ်ဳပ္ရရင္ေတာ့ Genocide Convention နဲ႔ကိုက္ညီရင္ Legal Genocide=ဥပေဒေၾကာင္းအရ Genocide ရာဇဝတ္မႈေျမာက္ပါတယ္။ Genocide Convention ဟာ ေဘာင္က်ဥ္းတဲ့အတြက္ ထပ္မံျဖည့္စြက္ဖို႔ အားထုတ္ ေနတာေတြလည္း ရွိပါတယ္။ သို႔ေသာ္ မေအာင္ျမင္ေသးပါဘူး။ Genocide Convention ကို အခ်က္အလက္သစ္ေတြထပ္မံျဖည့္စြက္ ဖို႔မေအာင္ျမင္ေသးေပမယ့္ တိုးခ်ဲ႕သံုးသပ္ၿပီး ေဘာင္က်ယ္လာေအာင္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္တာေတာ့ရွိပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ စီရင္ထံုးေတြပါပဲ။
Convention မွာပါတဲ့ တရားသူႀကီးေတြရဲ႕ ဆင္ျခင္သံုးသပ္မႈဂြင္ထဲက ကိစၥေတြဟာ ဒီလိုဆက္လက္ခ်ဲ႕ထြင္ဖို႔ အတိုင္းအတာတစ္ခုထိေတာ့ ခြင့္ျပဳထားပါတယ္။ လံုးဝလြတ္လြတ္လပ္လပ္ႀကီး ခြင့္ျပဳထားတာေတာ့မဟုတ္ပါဘူး။
ေနာက္တစ္ခုက မ႑ိဳင္ ၄ သြယ္နဲ႔ အမႈတဲြကို တည္ေဆာက္ပါတယ္။ မ႑ိဳင္ ၄ ခုလံုးနဲ႔ကိုက္ညီမွ Genocide အတြက္ အမႈတြဲလို႔ရပါတယ္။ အဲဒီ မ႑ိဳင္ ၄ သြယ္ကို စံုစမ္းစစ္ေဆး ေဖာ္ထုတ္ရျခင္းဟာ ႏွစ္ေပါက္ေအာင္ ၾကာတတ္ပါတယ္။ ခိုင္လံုလို႔ အမႈတြဲၿပီးရင္ေတာ့ တရားခံဟာ လြတ္လမ္းမရွိေတာ့ပါဘူး။ ေနာက္ၿပီးျဖစ္စဥ္ေၾကာင္းအရသံုးသပ္တဲ့ 10 stages of genocide ဟာလည္း အခ်ိန္ယူၿပီး ေလ့လာသံုးသပ္ၿပီးမွ ေကာက္ခ်က္ခ်ရတဲ့ကိစၥပါ။
UN လူ႔အခြင့္အေရးကိုယ္စားလွယ္၊ အထူးအစီရင္ခံစာေရးသြင္းသူ၊ HRW, AI စတဲ့အဖြဲ႕ေတြဟာ အခ်ိန္ယူၿပီး အခ်က္အလက္ေတြစုေဆာင္း တယ္ဆိုတာ အားလို႔ယားလို႔ လုပ္ေနတာမဟုတ္ပါဘူး။ Genocide ဆိုတဲဲ့ term ကို စတင္ေဖာက္ခြဲၿပီး တရားေရးလမ္းေၾကာင္းေပၚကိုတင္မယ့္ အဖြဲ႕အစည္းေတြ အတြက္ အလုပ္လုပ္ေပးရတဲ့သေဘာလည္း ပါဝင္ပါတယ္။ Genocide ကိုတရားေရးလမ္းေၾကာင္းေပၚကိုတင္ရာမွာ လူသိရွင္ၾကားမဟုတ္ေပမယ့္လည္း အျမဲလိုလို ေနာက္ကြယ္ကေန စီမံခန္႔ခြဲသူကေတာ့ Dr.Gregory Stanton ဦးေဆာင္တဲ့ Genocide Scholar ေတြပါ။ Dr.Gregory ဟာ ကေမ႓ာဒီးယား၊ ရဝမ္ဒါ၊ ေဘာ့စ္နီးယားနဲ႔ ကိုဆိုဗိုက Genocide ေတြကိုအေရးယူရာမွာ ေတာက္ေလ်ွာက္ပါဝင္ေဆာင္ရြက္ခဲ့သူျဖစ္ၿပီး လက္ရွိအခ်ိန္မွာလည္း Genocide Watch ရဲ႕ president ပါ။

—————————

ဒီ sttatus ေတြကိုေရးရတဲ့ရည္ရြယ္ခ်က္က လူ႔အဖြဲ႕အစည္းတစ္ရပ္ဟာ ဖိႏွိပ္ခံရရင္ တန္ျပန္ေတာ္လွန္တယ္။ ေတာ္လွန္တယ္လို႔ ေျပာလိုက္တာနဲ႔ ကၽြန္ေတာ္တို႔ေျပးျမင္တာက ေသနတ္ပဲ။ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးေပါ့။ ဒါေပမဲ့ အဖိႏွိပ္ခံအဖြဲ႕အစည္းဟာ Genocide အလုပ္ခံရခ်ိန္မွ လက္နက္ကိုင္ၿပီးျပန္ခ်ရင္ ဖိနွိပ္တဲ့အဖြဲ႕အစည္းအတြက္ ဂြင္ေကာင္းဖန္ေပးသလို ျဖစ္တတ္ တယ္။ အၾကမ္းဖက္လို႔ တံဆိပ္ကပ္ခံရၿပီး ပိုႏွိပ္ကြပ္ခံရတတ္တယ္။ ေနာက္ထပ္ေတာ္လွန္နည္းက လမ္းေပၚတက္ဆႏၵျပတဲ့နည္းေပါ့။ အဲဒါက activist ေတြရဲ႕လမ္းေၾကာင္း။ စစ္အစိုးရလက္ထက္တုန္းက လမ္းေပၚ ထြက္ဖို႔လုပ္လိုက္ ေထာင္ထဲဝင္လိုက္နဲ႔ သံသရာလည္ေနၾကတဲ့သူေတြကိုပဲ ေတာ္လွန္ေရးလုပ္တယ္လို႔ ျမင္ေနရမွကိုး။
Genocide ကို အဲလိုလမ္းေပၚထြက္ဆႏၵျပၿပီး ေတာ္လွန္လို႔မရဘူး။ ဒါဆိုဘာနဲ႔ေတာ္လွန္မလဲ။ Genocide ဆိုတဲ့ term ကို စတင္တီထြင္သံုးစြဲၿပီး Genocide Convention ကို ျပဌာန္းရာမွာ အစအဆံုး တစ္ကိုယ္ေတာ္ႀကိဳးပမ္းခဲ့တဲ့ Dr.Raphael Lemkin ရဲ႕နည္းလမ္းေတြနဲ႕ေတာ္လွန္ရမွာေပါ့။ Dr.Lemkin စၿပီးတိုက္ပြဲဝင္တာက ၁၉၃၃ မက္ဒရစ္မွာက်င္းပတဲ့ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ရာဇဝတ္ဥပေဒမ်ားကြန္ဖရင့္မွာ ဥပေဒၾကမ္းတင္သြင္းတာ။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ သူဟာ ေရွ႕ေနေပါက္စ။ ဒါဟာ သူ႔ရဲ႕ ပညာတတ္မႈအင္အားနဲ႔ စၿပီးတိုက္ပြဲဝင္တာ။ Dr.Lemkin ရဲ႕ဥပေဒ ပယ္ခ်ခံရတယ္။
ဒါေပမဲ့ ေနာက္ပိုင္းက်င္းပတဲ့ ကြန္ဖရင့္တိုင္းမွာလည္း တင္လို႔ရသမ်ွတင္တယ္။ ေရွးေခတ္ အစုလိုက္အျပံဳလိုက္သတ္ျဖတ္မႈေတြကို ေလ့လာမွတ္တမ္းတင္တယ္။ အိမ္နီးခ်င္း ဆိုဗီယက္အစိုးရရဲ႕ အစုလိုက္အျပံဳလိုက္သတ္ျဖတ္မႈေတြ ကိုလည္း အဆက္မျပတ္ေလ့လာတယ္။ နာဇီေတြ ဘာလုပ္လာမလဲ ႀကိဳတင္ ခန္႔မွန္းစာေရးတယ္။ ဒါက campaign လုပ္တာ။ နာဇီေတြ ပိုလန္ကို က်ဴးေက်ာ္ေတာ့ ဆြီဒင္ကတဆင့္ အေမရိကန္ ကိုေရာက္တယ္။ ပညာေတာ္ေတာ့ အေမရိကန္မွာ အစိုးရအဖြဲ႕ရဲ႕ အႀကံေပးရာထူး ကိုရတယ္။ အေမရိကန္ေတြကိုလည္း နာဇီေတြလုပ္လာမဲယ့္ အေနအထားေတြကို သတိေပးတယ္။ အေမရိကန္သမၼတဆီ တိုက္႐ိုက္စာေရးခြင့္ရၿပီး ဒုတိယသမၼတနဲ႔ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးခြင့္ရတယ္။ ဒါက lobby လုပ္တဲ့အဆင့္။
ဒါေပမဲ့ Dr.Lemkin ဟာ ဘယ္သူကဖိတ္ၾကားဖိတ္ၾကား Genocide နဲ႔ပတ္သတ္တဲ့ ေဟာေျပာပြဲေတြကိုဆိုရင္ သြားတယ္။ ရပ္ကြက္ေက်ာင္းအဆင့္ ကေလးဘက္စ္ကတ္ေဘာအသင္းကဖိတ္လည္းသြားတယ္။ ရွင္းျပတယ္။ လူထုၾကားျပန္ဆင္းတယ္။ ငါအေမရိကန္အစိုးရထိပ္တန္းအႀကံေပး၊ ဒုသမၼတနဲ႔ေတာင္ ေတြ႕ခြင့္ရသူလို႔ မာနမထားဘူး။ ေနာက္ဆံုး UN General Assembly မွာ ငတ္တလွည့္ျပတ္တလွည့္ တိုက္ပြဲဝင္ရင္း ေအာင္ပြဲရတယ္။ Genocide Convention ေရးဆြဲခြင့္ကို ကုလ သမဂၢအေထြေထြအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္က Dr.Lemkin ကိုေပးအပ္တာ။ ေပၚလစီဆံုးျဖတ္ပိုင္ခြင့္အဆင့္ Dr.Lemkin ရတာ။ ဒီေနာက္ပိုင္းလည္း ကမ႓ာအရပ္ရပ္ကို စာေရးသားဆက္သြယ္တာ၊ လူထုေဟာေျပာပြဲလုပ္တာ၊ စာအုပ္ေတြေရးတာ၊ US လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြကို ဆက္သြယ္တိုက္တြန္းတာ ေတာက္ေလ်ွာက္လုပ္ တယ္။ ဘယ္သူမွ မေထာက္ခံလဲလုပ္တယ္။
၁၉၅၉ မွာ သူကြယ္လြန္ေတာ့ စ်ာပနမွာ လိုက္ပို႔တဲ့သူေတာင္ ၇ ေယာက္ပဲရွိတဲ့အထိ လူမႈေရးေတြ၊ စီးပြားေရးေတြ ခ်ိဳ႕တဲ့ခဲ့ရွာတယ္။ ျပန္သံုးသပ္ၾကည့္ရင္ သူဟာ
– ပညာတတ္တေယာက္အျဖစ္ စတင္တိုက္ပြဲဝင္ၿပီး
– လူထုကိုစည္း႐ံုးလႈံ႕ေဆာ္သူအျဖစ္ ဆက္လက္အသံုးေတာ္ခံကာ US အစိုးရအဖြဲ႕ကို ထိုးေဖာက္တိုက္တြန္းသူလည္း လုပ္ေဆာင္ရင္း
– ေပၚလစီဆံုးျဖတ္ပိုင္ခြင့္အဆင့္ကို ေရာက္သြားတဲ့သူ ပညာတတ္မႈကို အေျခခံၿပီး အဆင့္ဆင့္တိုက္ပြဲဝင္သြားတာပါ။

Genocide ေျမာက္, မေျမာက္ဘယ္လိုဆံုးျဖတ္

Dr.Lemkin သံုးခဲ့တာက intellectual power ပဲ။ တတ္ထားတဲ့ပညာနဲ႔ ထိုးေဖာက္ၿပီး ရည္မွန္းခ်က္ကို အေရာက္သြားတဲ့နည္း။ စစ္တပ္ကိုအမိန္႔ေပးတဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြ၊ အဲဒီဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြကို အမိန္႔ေပးတဲ့ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြကို ပညာ ဆိုတဲ့ခၽြန္းနဲ႔ထိန္းၿပီး လိုရာကိုခိုင္းတဲ့နည္းပဲ။
ပညာတတ္လူတန္းစားဟာ အျမင့္ဆံုးအေနနဲ႔ ဟန္မပ်က္ထမင္းရွာစားႏိုင္တာကလြဲလို႔ ဘာၾသဇာအာဏာမွမရွိတဲ့ ဒီတိုင္းျပည္မွာေတာ့ ဒီလိုနည္းနဲ႔ ထိုးေဖာက္လို႔ဘယ္ရမလဲ။ ဒါေပမဲ့ globalization ကိုပဲ ေက်းဇူးတင္ရမယ္။ သတင္းအခ်က္ အလက္စီးဆင္းမႈျမန္လာတာေတြကိုပဲ ေက်းဇူးတင္ရမယ္။ အေရွ႕ဖ်ားတိုင္းျပည္ မွာေနထိုင္တဲ့သူေတြဟာလည္း ဝါရွင္တန္မွာဘာေတြလုပ္ေနလဲ သိလာႏိုင္တဲ့ ေခတ္ကိုေရာက္ေနၿပီ။
ဝါရွင္တန္၊ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု=ကမ႓ာေပၚမွာ genocide ရာဇဝတ္မႈကို တားဆီးႏိုင္ေသာ တစ္ခုတည္းေသာစူပါပါဝါႏိုင္ငံ။ အဲဒီေနရာကို လက္လွမ္းမွီလာတယ္။ ဒီမွာတင္ ဝါရွင္တန္မွာ လက္ရွိအခ်ိန္မွာေရာ Genocide ကိုတားဆီးဖို႔ ထိုးေဖာက္ေဆာက္ရြက္ေနတဲ့သူေတြရွိသလားလို႔ ၾကည့္လိုက္တဲ့အခါ…။ ျမန္မာနဲ႔ပတ္သတ္ၿပီး ေဆာင္ရြက္ေနသူထဲမွာ Genocide လို႔စတင္ ေျပာဆိုတဲ့သူ ႏွစ္ေယာက္ရွိေနတယ္။ တစ္ေယာက္က ဥေရာပက scholar ။ ေနာက္တစ္ေယာက္က US က။ သိပ္မၾကာခင္ US က ပုဂၢိဳလ္က ICC ကို အာမခံတယ္။ ၂၀၁၈ ဟာ ICC Year လို႔ mandate နဲ႔ေျပာလာတဲ့သူ။ သူေျပာသလို ၂၀၁၈ ႏွစ္ဦးပိုင္းမွာပဲ ICC ႐ံုးေတာ္ရဲ႕ စြဲခ်က္တင္ဥပေဒအရာရွိ႐ံုးက စတင္အလုပ္လုပ္လာတယ္။ အဲဒီ မတိုင္ခင္ေလးတင္ လူ႔အခြင့္အေရးေကာ္မရွင္နာမင္းႀကီးနဲ႔ Dr.ယန္းတို႔က Genocide လို႔နာမည္တပ္ေနၿပီ။ ေသခ်ာတယ္။ ဒါဟာ စနစ္တက် အကြက္ခ်ၿပီး mechanism နဲ႔ အလုပ္လုပ္ေနတာ။
၂၀၁၈ ကို ICC Year လို႔ အာမခံတဲ့ပုဂၢိဳလ္သည္ ဝါရွင္တန္ကဆရာႀကီးမ်ားနဲ႔ လက္တြဲအလုပ္လုပ္ေနတဲ့အဆင့္ဆိုတာ ကၽြန္ေတာ္သေဘာေပါက္လိုက္ၿပီ။ ဒါေပမဲ့ အဲဒီလူကိုၾကည့္လိုက္ေတာ့ အေမရိကန္ယူတီကာက ကုန္ဆိုင္ပိုင္ရွင္ဆိုတဲ့ ပံုစံထက္မပိုဘူး။ ဝါရွင္တန္က ဆရာႀကီးမ်ားနဲ႔ အလုပ္တြဲလုပ္တဲ့သူကလည္း သူလိုကိုယ္လို ပံုစံပါလား။
ခ်မ္းသာတာလည္းမရွိ၊ ႐ံုးခန္းလည္းမရွိ၊ ႐ံုးအဖြဲ႕ဘာညာလည္းမရွိ။ ဒါေပမဲ့ Dr.Lemkin အေၾကာင္းကိုျပန္စဥ္းစားၾကည့္။ ကုတ္အကၤ်ီ ခပ္ႏြမ္းႏြမ္းဝတ္ထားတဲ့ ဘိုးေတာ္တစ္ေယာက္။ အခ်ိန္ တိုင္း Genocide အေၾကာင္းေျပာေနတဲ့ လူတစ္ေယာက္။ အဲဒီထက္ဘာမွ ပိုမွာ မဟုတ္ဘူး။ မပိုလို႔လည္း သူဆံုးေတာ့ စ်ာပနမွာေတာင္ လူ ၇ ေယာက္ပဲရွိတာ။
Genocid ရာဇဝတ္မႈကိုျဖိဳခ်ဖို႔ လုပ္တဲ့ fighter ေတြဟာ ေငြေၾကး တအားခ်မ္းသာေနစရာမလိုဘူး။ ေနာက္ခံအသိုင္းအဝိုင္းေတြ တအားေတာင့္တင္းေနဖို႔မလိုဘူး။ အဲ… ပညာတတ္ဖို႔လိုတယ္။ အသိဥာဏ္နဲ႔ယွဥ္တဲ့ သတၱိရွိဖို႔လိုမယ္။ အဝတ္အစားႏြမ္းရင္ႏြမ္းမယ္။ စိတ္ဓါတ္ကထက္သန္မယ္။ အေပါင္းအသင္း တအားမ်ားခ်င္မွမ်ားမယ္။ ဘာျဖစ္လို႔လဲဆိုေတာ့ တစိုက္မတ္မတ္ အလုပ္ထဲႏွစ္ရမွာကိုး။
ဒါဆို ယူတီကာက ကြမ္းမာမူရဲ႕ပံုသ႑ာန္က… ဒါ fighter ေတြရဲ႕ ပံုစံပဲ။ အဲဒီမာမူနဲ႔ Dr.Gregory ၾကားက E.mail တစ္ခုကို ကၽြန္ေတာ္ေတြ႕မိေတာ့သူ႔ကိုျပၿပီး Dr.Gregory နဲ႔ ဘယ္လိုပတ္သတ္လဲေမးတယ္။ သူက သူ႔ဆရာ အရင္းပါလို႔ေျပာတယ္။ “Dr.Gregory ဆိုတာ Genocide ကိုင္တြယ္မႈနဲ႔ပတ္သတ္ရင္ Dr.Lemkin ေနာက္ပိုင္း အမ်ားဆံုးအလုပ္အေကၽြးျပဳခဲ့သူလို႔ ေျပာလို႔ရသူ။ အဲဒီေတာ့ ခင္ဗ်ားဆရာအရင္းဆိုတာ ဘယ္လိုယံုရမလဲ” ဒါကကၽြန္ေတာ့္ေမးခြန္း…။ သူက အေထာက္အထားတခ်ိဳ႕ျပတယ္။ ကၽြန္ေတာ္က ဆက္တိုက္ဆက္ေမးတယ္။ သာမန္လူဆို တအားႀကီးလည္းမခင္ဘဲ ဒီေလာက္ေမးခြန္းေတြ ေမးတာ ျဂိဳဟ္ၾကြသြားႏိုင္တယ္။ သူကေတာ့ စိတ္ရွည္လက္ရွည္ေျဖတယ္။
သူ႔အေျဖေတြကို ၾကည့္ၿပီး ကၽြန္ေတာ္ပီတိတစ္ခုရတယ္။ ျမန္မာျပည္ အတြက္ Dr.Lemkin ခင္းေပးတဲ့ ပညာတတ္မႈအင္အားနဲ႔ တိုက္ပြဲဝင္ေနတဲ့လမ္း ေၾကာင္းပြင့္ေနၿပီဆိုတဲ့အသိနဲ႔ ပီတိ။ အဲဒီအသိနဲ႔ ပီတိကို ကၽြန္ေတာ္မ်ွေဝခ်င္တယ္။ ဒါေပမဲ့ ကၽြန္ေတာ္ေပးႏိုင္တဲ့အသိက နည္းနည္းေလးပဲ။ ပညာဆိုတဲ့အိမ္ထဲကိုဝင္တဲ့ တံခါးေပါက္ဝကိုေတာင္မေရာက္ေသးဘူး။ ဒါေပမဲ့ တံခါးဝကို ခပ္ေရးေရးေလးလွမ္းျမင္ႏိုင္ေအာင္ေတာ့ ကၽြန္ေတာ့္စာေလး ေတြက မ်က္စိဖြင့္ေပးလိမ့္မယ္လို႔ ယံုၾကည္တယ္။ ဆက္လက္တိုးခ်ဲ႕ေလ့လာရင္း အသိကိုျဖည့္ဖို႔ ခိုင္ေအာင္လုပ္ဖို႔လိုတယ္လို႔ တိုက္တြန္းခ်င္တယ္။ အဲဒီအသိေတြ ကိုရရင္ ပီတိကို ဆက္လက္ခံစားရမယ္။ ခံစားမိေစခ်င္တယ္။
အဲဒါေၾကာင့္ ဒီစာေတြကိုေရးတယ္။ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

ၿပီးပါၿပီ

ေက်ာ္လွဦး